Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Jeleniej Górze (popularnie Kościół Garnizonowy) - poewangelicki, obecnie katolicki, stojący przy ulicy 1 Maja (dawnej ulicy Kolejowej). Otoczony jest parkiem z 19 kaplicami, powstającymi w latach 1717-1770. Jeden z sześciu Kościołów Łaski, zleconych do budowy w 1709 roku i wtedy też rozpoczęła się budowa. Podczas niej architektem był Marcin Frantz. Wzniesiona na planie równoramiennego, greckiego krzyża, wybudowana w stylu barokowym. Tuż po wybudowaniu, długość razem z pomieszczeniem na zakrystię wynosiła około 74 metry, a wysokość, łącznie z krzyżem na szczycie kopuły - 57 metrów. Stojąca na skrzyżowaniu naw ambona, ufundowana przez Melchiora Bertholda, została wykonana z jednego bloku piaskowca w 1717 roku. Ołtarz został wybudowany w 1727 roku i ma charakter budowli jednokondygnacyjnej. Nad nim mieszczą się, również wybudowane w 1727 roku organy, które obecnie posiadają 4 571 piszczałek, z czego 300 jest nowych. Mieszczą się na nich ruchome aniołki z bębenkami. Kościół ma 4 020 miejsc siedzących, drugie tyle osób może stać. W 1745 roku w kościół uderzył piorun, co spowodowało zerwanie liny podtrzymującej "daszek" ambony, który zabił wtedy pastora wygłaszającego kazanie.



(opis pochodzi z wikipedii

)

Strona domowa : /p>

Na skrzyżowaniu naw, w centrum sklepienia kopuły umieszczony jest zegar, ozdobiony tuzinem znaków zodiaku. Zegar jest ogromny, bo jego mechanizm waży ok. 150 kg, średnica drewnianej tarczy mierzy 285 cm i ma grubość 8 - 9 cm. Długość minutowej wskazówki to 130 cm, a godzinowej 90 cm. Żyrandol zwisający z tarczy zegarowej waży 450 kg, a sama tarcza zawisła na wysokości 25 m nad posadzką kościoła. Mechanizm pochodzi z 1718 roku, więc nic dziwnego, że po niemal trzech wiekach nieustannej pracy wyeksploatował się mocno. Poddano go renowacji i modernizacji i 18 maja 2000 r. wrócił do pracy, ale już podłączony do elektronicznego sterowania. Stary mechanizm pozostał w kopule, już nieczynny.

Źródło: Cezary Wiklik „Kościół Łaski. Świątynia symboli i tajemnic” Jelenia Góra 2010

Ul. 1 Maja (Bahnhof Strasse)

Za bramą miejską, wzdłuż głównej drogi wlotowej do miasta, ukształtowało się przedmieście wojanowskie. Przechodziło ono w wiejską drogę prowadzącą do oddalonej o milę wsi Schildau (Wojanów). Już w późnym średniowieczu stanęły tu dwie świątynie — powiązany z linią murów obronnych kościółek-basteja p.w. Św. Anny (założony przypuszczalnie w początku XVI w.) oraz kaplica N.P. Marii z XV wieku. Jeszcze w poł. XVI w. tuż za bramą miejską znajdował się cmentarz, powstały w miejscu dawnego ogrodu. Został on zamknięty podczas wojny trzydziestoletniej. W XIX w. teren ten kupiło miasto i plac został zabudowany.
Studium historyczno - urbanistyczne 2002