28 września 1916 r. miało miejsce w Zgorzelcu, ówczesnym Görlitz, osobliwe zdarzenie: do miasta przybyło z Bałkanów w pełnym rynsztunku około 6500 greckich żołnierzy, stanowiących IV Korpus Armijny Macedońsko-Tracki – jeden ze związków greckich sił zbrojnych pod dowództwem pułkownika Joanisa Chatzopoulosa. Żołnierzy wraz z kompletnym uzbrojeniem przetransportowano 10 pociągami. Niemcy skrupulatnie zanotowali to zdarzenie: Pierwszy pociąg przybył o godz. 15.27, a w nim: 22 oficerów, 427 strzelców i 15 górskich armat, drugi skład o 16.38 z 27 oficerami i 513 strzelcami.... Z tej okazji Niemcy wydali nawet kilka widokówek – parę zamieszczamy na naszym portalu.

W opracowaniu zgorzeleckiej gazety czytamy: "(...)Związek operacyjno - taktyczny Delta, jak go nazwano, liczył wtedy ponad 6 tys. żołnierzy. Grecki rząd, niepewny tego, jak ma się zachować w obliczu wojny, doprowadził do poddania korpusu Niemcom. Jednak cesarz Wilhelm II nawet nie odebrał im broni. Zamiast tego, jako „gościom rządu niemieckiego”, podarował nowe życie w Görlitz. Żoną króla Grecji Konstantyna I była Zofia Pruska, córka Fryderyka III Hohenzollerna. To przesądziło, że grecki korpus potraktowano tak łaskawie – opowiada Nikos Rusketos.

Żołnierzy przetransportowano do prawobrzeżnego Görlitz (dziś polskiego Zgorzelca) i zakwaterowano na 27 ha pomiędzy dzisiejszymi ulicami Kościuszki, Broniewskiego, Traugutta i Poniatowskiego. Mieszkańcy miasta przyjęli Greków owacyjnie. Na głowy 6,5 tys. wojskowych i ok. 500 żon posypały się kwiaty, grała orkiestra. Nowi mieszkańcy miasta szybko aklimatyzowali się w zgorzeleckim środowisku. Zaczęli wydawać gazetę „Nowe Życie”, powstawały greckie kasyna, restauracje i sklepy.....

Opis wspomnianego wyżej obozu przed przybyciem doń Greków jest wg Wikipedii następujący: ”...Obóz znajdował się w prawobrzeżnej części miasta, dzisiejszego Zgorzelca. Składał się z czterech podobozów, a każdy z umieszczonych tam podwójnych baraków mógł przyjąć około 500 osób. W późniejszym czasie wybudowano Oddział V, VI i VII, które zawierały odpowiednio 20, 21 i 20 mniejszych baraków obliczonych na 100 do 125 więźniów każdy. Obóz zajmował powierzchnię ok. 25 ha.

Dalej w tym źródle czytamy, że: ".....Przed zakwaterowaniem Greków, wszystkich dotychczasowych jeńców przewieziono do innych obozów. Przeprowadzono renowację całego obozu. Warunki bytowe zmieniły się diametralnie. Liczba więźniów spadła z 15000 do nieco ponad 6000 (oficerowie greccy mieszkali poza obozem w wynajętych mieszkaniach lub hotelach). Obóz dysponował własną komendanturą a cały kompleks posiadał między innymi:
- dużą kuchnię z 42 kotłami, z własną masarnią i magazynami,
- dwa duże oddziały dezynfekcyjne (do kąpieli, odwszawiania i dezynfekcji),
- dobrze wyposażoną pralnię,
- jeden z małych baraków przerobiony został na cerkiew by umożliwić odprawianie nabożeństw przez duchownych prawosławnych (wyznawcy innych wyznań i religii mogli korzystać z kościołów w Görlitz)
- areszt przerobiony z jednego z małych baraków przez okratowanie okien drutem kolczastym
- specjalną kantynę z produktami reglamentowanymi i niereglamentowanymi po minimalnych cenach
- obozową straż pożarną przeszkoloną przez miejską straż pożarną z Görlitz
- latryny zlokalizowane poza barakami w miejscach dobrze dostępnych.
W obozie wydawana była codzienna gazeta w języku greckim......
Obozowa prawosławna świątynia była nazwana imieniem św. Jerzego Zwycięzcy.

Po przystąpieniu Grecji do państw Ententy, sytuacja greckich żołnierzy skomplikowała, w istocie z internowanych stali się jeńcami. Po ustaniu działań wojennych, w 1919 roku, internowani żołnierze powrócili do domów. Pozostał po nich, po obecnej stronie niemieckiej, cmentarz wojskowy, bardzo w późniejszych latach zdewastowany, na którym pochowano 133 żołnierzy. Dziś jedynie siedem nagrobków wskazuje na grecką kwaterę. Szczegóły opuszczenie Zgorzelca przez Greków i likwidacja obozu nie są treścią tego opisu, zainteresowanych odsyłam do przepaści Internetu.

Ciekawostką jest, że na ostatniej w 2009 r. sesji Rady Miasta Zgorzelca podjęto uchwałę o budowie ...pomnika upamiętniającego wojenny obóz jeniecki, który istniał w Zgorzelcu w latach 1914-1919 na obszarze obecnego parku im. Paderewskiego...
Pomnik miał przypominać kształtem......krzyże umieszczane na grobach wiernych obrządku prawosławnego.
Nie wiem, czy uchwałę tę zrealizowano.
Festung, 24 marca 2013 r.