Ciekawostka.
"Z czasów nowożytnych warto przywołać «Descriptio totius Silesiae» (Opis całego Śląska) - wydane w roku 1512 dzieło, którego autorem był pochodzący z Brzegu Barolomeus Stein. Odra biegnąca w dół od ujścia Nysy Łużyckiej została przez niego określona jako certissimeus limes «absolutnie pewna granica» dzieląca Śląsk na dwie części - prawą zamieszkałą przez ludność słowiańską «polską i czeską» oraz lewą, czyli germańską. Późniejsze badania zweryfikowały wprawdzie ową «absolutną pewność» ustaleń Stenusa, to jednak wielowiekowe funkcjonowanie rzeki jako granicy językowej jest faktem - jak się wydaje - bezspornym. Dane opracowane przez Josefa Partscha wskazują, że Dolny Śląsk pod koniec XVIII wieku prawie w całości był niemiecki, z wyjątkiem przyłączonych doń w roku 1815 Górnych Łużyc. Potwierdzenie znajdziemy choćby w pisanym z Wrocławia w 1820 roku do rodziców liście lwowiaka Tadeusza Wasilewskiego, który podróżując do Berlina na studia zatrzymał się w śląskiej stolicy.
«Po tamtej stronie Odry, którąśmy w Opolu przebyli, wszystko jeszcze jest polskie - nie czułem, żem jest na obcej ziemi. Lud nie mówi tylko po polsku - w tym języku są wszystkie napisy [! - przyp. mój]. Sposób gospodarowania nie różni się od naszego - budynki tylko lepsze i lasy dobrze utrzymane, ale około roli nie lepiej chodzą jak w krakowskiem. Sadów także mało. (...) Wioski niemieckie smutne są - wielka jednostajność w sposobie stawiania, budynki po największej części z pruskiego muru; od pobielanej ściany smutno odbijają słupy i rygle ciemno pomalowane albo od czasów poczerniałe. Gnojownie wszędzie zakładane przed samym domem przy ulicy zarażają powietrze»".
Robert Różycki, Rozważania nad Odrą, s. 10. "Dolny Śląsk" 2020, Pod redakcją Stefana Bednarka †