Bazylika p. w. św. Elżbiety Węgierskiej we Wrocławiu (zwany Farą Elżbietańską lub kościołem Garnizonowym) - gotycki kościół w sąsiedztwie Rynku we Wrocławiu, jeden z dwóch dawnych kościołów parafialnych w mieście.Kościół położony jest na placu pomiędzy ulicami Kiełbaśniczą, Odrzańską, św. Mikołaja i św. Elżbiety, który stanowi pendant dla placu Solnego. Pierwszy w tym miejscu kościół, początkowo pod wezwaniem św. Wawrzyńca, ceglano-kamienny w stylu romańskim, powstał prawdopodobnie jeszcze na początku XIII w., a w 1253 przekazany przez Henryka III krzyżowcom z czerwoną gwiazdą jako kościół klasztorny[1]. 31 marca 1252 wymieniono po raz pierwszy parafię św. Elżbiety[2], a 19 listopada 1257 kościół został konsekrowany już pod imieniem św. Elżbiety przez biskupa Tomasza I, aczkolwiek nadal używano równolegle wezwania św. Wawrzyńca, przeniesionego po 1387 na ołtarz główny oraz wieżę kościelną, której budowę rozpoczęto przed 1339.
Obecny trójnawowy bazylikowy kościół ufundowany przez Bolesława III powstał od początku XIV wieku w stylu gotyku redukcyjnego. W latach 1309-1318 wzniesiono zachodnie przęsło naw, w 1340 ukończona była nawa, w 1384 kaplica pw. Najświętszej Marii Panny (budowniczy Otto z Nysy), a w 1387 prezbiterium. Służył jako kościół farny wrocławskiego patrycjatu i wyrażał jego ambicje, konkurując wielkością z biskupią katedrą św. Jana. Łęki przyporowe odprowadzające siły ze sklepień nawy głównej umieszczone są nisko, pod dachami naw bocznych, w systemie krakowskim. Same nawy nakryte są prostymi sklepieniami krzyżowymi. Prezbiterium kościoła wydzielone jest jedynie we wnętrzu wydatnymi gurtami, nie wyodrębnia się w bryle i jest zamknięte trójbocznie. Nawy boczne przedłużone są do końca prezbiterium i zakończone są analogicznie do niego, nie tworząc zamkniętego ambitu. Bryła kościoła ma długość 68,2 m i szerokość 34,47 m. Ukończona w połowie XV w. przylegająca do kościoła od południa masywna, pozbawiona przypór i akcentowana lizenami i blendami wieża osiągnęła wraz z hełmem wysokość 130,5 m, będąc najwyższą wieżą na Śląsku i lokując się w czołówce najwyższych budowli ówczesnego świata. Wokół kościoła istniał cmentarz, otoczony przez wieniec maleńkich domków księży-altarystów (opiekunów ołtarzy), które potęgowały wrażenie wielkości kościoła. Kruchty powstały po stronie południowej i północnej, główny portal prowadzi do przyziemia wieży. Stosunkowo nieefektowna elewacja zachodnia nie posiada portalu i ze względu na przylegającą do niej ulicę położona jest ukośnie w stosunku do osi kościoła.
6 kwietnia 1525 kościół św. Elżbiety stał się pierwszym ze śląskich kościołów, który przejęli ewangelicy, a pastorem został Ambrosius Moiban; przejęcie kościoła miało jakoby nastąpić w wyniku wygranej wrocławskiego patrycjusza i podskarbiego królewskiego Heinricha von Rybischa w grze w kości nad mistrzem krzyżowców Erhardem Scultetusem. W 1529 w czasie wichury zawalił się drewniany hełm wieży, a jego szczątki upadły na otaczający kościół cmentarz. Katoliccy pisarze określili to jako karę Boską, która spadła na ewangelików. Ci z kolei argumentowali, że to, że w tak potężnym kataklizmie nikt nie zginął (szczątki przygniotły tylko kota) to świadectwo szczególnej opieki Boga. Wieżę odbudowano w latach 1531-1535 ze znacznie mniejszym hełmem renesansowym o formie istniejącej do dziś. W 1598 podczas remontu dachu położono angobowaną dachówkę mnich-mniszka, tworzącą wzór czerwonej-zielonej szachownicy (analogiczne wzory istniały wówczas na dachach Ratusza oraz Fary Marii Magdaleny. W 1649 zawaliła się część więźby dachowej. Kolejny raz poważnych zniszczeń kościół doznał w czasie oblężenia miasta przez wojska napoleońskie w latach 1806/1807, gdy uszkodzony został hełm na wieży oraz dach. W latach 1856-1857 prowadzono renowację kościoła, lecz w czasie prac[3] zawaliła się zewnętrzna ściana nawy południowej, a wraz z nią część sklepień - po odbudowie i wzmocnieniach konstrukcji kościół ponownie konsekrowano 19 listopada 1858. W kościele z biegiem czasu powstało bogate wyposażenie fundowane przez zamożnych mieszczan, a także liczne epitafia (w sumie około 370). W 1750-1761 Michael i Benjamin Engler, a następnie Gottlieb Ziegler zbudowali w kościele wielkie organy, po kilku remontach i przebudowach (ostatnia w 1939-1941) posiadające 91 głosów (zniszczone w pożarze w 1976. Inne, mniejsze organy z 1718, zbudowane przez Adama Horatio Caspariniego, znajdują się obecnie w Auli Muzycznej Uniwersytetu Wrocławskiego.
W końcu XIX w. dla zwiększenia przepustowości ulic wyburzono większość domków altarystów, pozostawiając tylko cztery, zaś w początku XX wieku zburzono jeszcze jeden. Dwa domki, połączone bramką i zwane Jaś i Małgosia pozostały, mimo planów nowej regulacji ulic i budowy w tym miejscu domu towarowego w latach 20..
II wojnę światową kościół przetrwał bez większych uszkodzeń. Krótko służył jeszcze jako kościół polskiej już parafii ewangelicko-augsburskiej, a w listopadzie 1946 został przekazany katolickiemu ordynariatowi polowemu, uzyskując status kościoła garnizonowego. Służył również jako sala koncertowa, a jego organy wykorzystywano w czasie festiwalu Wratislavia Cantans. Bogate wyposażenie kościoła i dużą część oryginalnej substancji budowlanej strawiły jednak trzy pożary. Pierwszy miał miejsce 4 czerwca 1960, gdy od uderzenia piorunem spłonął szczyt wieży i został uszkodzony dach. Dach i wieża zostały odremontowane, lecz 20 września 1975 wieża ponownie się zapaliła, a wraz z nią otaczające ją jeszcze drewniane rusztowanie. Całkowicie zniszczone zostały renesansowy hełm, kamieniarka wieży oraz jeden z trzech dzwonów (dwa pozostałe zerwały się z zawieszenia, lecz przetrwały upadek). Ostatni, najpoważniejszy w skutkach pożar 9 czerwca 1976 spowodował prawie całkowite zniszczenie drewnianego wyposażenia kościoła, spłonęły organy, więźba dachowa, zawaliły się sklepienia nawy głównej. Odbudowy podjęto się dopiero w 1981, przez całe lata 80. postępowała ona bardzo powoli. Przy rekonstrukcji wykorzystano współczesne techniki budowlane, hełm w dawnych formach wykonano z żelbetu, zaś stalową kratownicową więźbę dachową przykryto dla zapewnienia pełnej szczelności wpierw blachą, na nią kładąc dachówkę (przywrócono przy tym szachownicowy wzór). Zrekonstruowana wieża posiada wysokość 90,46 m (wraz z gałką)[4]. Wnętrzu przywrócono formy zbliżone do gotyckich. Kościół oraz taras widokowy na wieży zostały otwarte dla wiernych i zwiedzających w maju 1997. 31 maja tegoż roku Jan Paweł II dokonał ponownej konsekracji kościoła, nadając mu status bazyliki mniejszej.
Za Wikipedia -
Strona oficjalna -

Przed zburzeniem w 1808 fortyfikacji miejskich na miejscu dzisiejszego mostu znajdowała się przeprawa, łącząca znajdujący się na lewym (południowym) brzegu rzeki "miejski plac drzewny" (Städtlicher Holzplatz[a]) z Przedmieściem Piaskowym na prawym brzegu. Później powstał na jej miejscu drewniany most Fenigowy[b], który w 1875 zastąpiono zaprojektowanym przez Alexandra Kaumanna stalowym czteroprzęsłowym mostem kratownicowym systemu Schwendlera podpartym kamiennymi filarami. Patronem mostu, tak jak sąsiadującego z mostem dawnego placu drzewnego[c], został dramatopisarz niemiecki epoki oświecenia, Gotthold Ephraim Lessing. W 1945 dwa z czterech przęseł mostu uległy zniszczeniu tak poważnemu, że uznano, iż odbudowa tej konstrukcji jest nieopłacalna; postanowiono wybudować w tym miejscu most całkiem od nowa. wikipedia (fantom)

Protoplastą przeprawy w tym miejscu był most Paulinów (właściwie kładka drewniana).



Od 1855 roku most nosił nazwę Fenigowego (Vierpfenigbrücke) od opłat jakie musieli wnosic jego uzytkownicy na rzecz własciciela i budowniczego. Przeprawa ta doznała uszkodzeń spowodowanych zatorami lodowymi i w 1875 roku postawiono na jej miejscu solidny czteroprzęsłowy most żelazny wsparty na kamiennych filarach.

Mierzył wówczas 116.7 m długości. Konstruktorami mostu byli Kaumann i Schwedler. Most otrzymał imię G. E. Lessinga - krytyka i filozofa niemieckiego epoki Oświecenia. W czasie walk o FB środkowe przęsła legły na dnie koryta Odry a pozostałości jako most Staromiejski a później Wojewódzki służyły przez długi czas jedynie pieszym. Starą konstrukcję rozebrano definitywnie w 1958 roku stawiając nowy most. Jedne ze źródeł podają jako projektanta profesora Politechniki Wrocławskiej Jana Kmitę inne - patrz poniżej.

b/h/2008 - na podstawie "Mosty Wrocławia" aut. Maciej Łagiewski



Do 1966 r. nosił nazwę Most Wojewódzki.

Dane techniczne mostu powojennego:

długość - 125,,30 m

szerokość pomostu - 26,58 m

szerokość jezdni - 2x6,40 m

szerokość chodników - 2x3,75 m

Źródło: Mosty Wrocławia w rysunkach projektowych, Leszek Budych.



Sam Most Pokoju uroczyście otwarto w dniu 11 maja 1959 roku. Był to kulminacyjny punkt "Dni Wrocławia". Głównym budowniczym i projektantem powojennej konstrukcji był mgr. inż S. Szyndlar oraz mgr. inż B. Christoff. Koszt to 20 mln złotych. Technologia kablo-betonowa. 5 tysięcy ton betonu, 1.2 tysiąca ton stali. Most budowało 80 pracowników.

b/h/

Wschodni odcinek Odry Wrocławskiej od przecięcia granicą miasta do miejsca, gdzie rzeka rozdziela się przy Wyspie Piasek na dwa ramiona: Odrę Północną i Odrę Południową.

UWAGA: Na zbiór zdjęć i obiektów rzeki Odry we Wrocławiu składają sie odpowiednie zbiory przypisane do wydzielonych odcinków rzeki w granicach miasta, czyli Odry Górnej, Odry Południowej. Odry Północnej i Odry Dolnej.

Przykład budynku użyteczności publicznej w stylu neorenesansu północnego, nawiązującego kompozycją jak i pierwotną stylistyką wnętrz oraz elewacji do niemieckich założeń pałacowych z XVI w. W trakcie realizacji wystrój zewnętrzny otrzymał ostatecznie cechy renesansu północnego, ówcześnie określanego jako staroniemiecki, co wynikało z poszukiwań stylu „narodowego” Zjednoczonych Niemiec. Był to pierwszy budynek rządowy w nowych formach stylistycznych.
Historia
Po zjednoczeniu Niemiec (1871 r.) budynek dotychczasowej rejencji (d. pałac Hatzfeldtów) okazał się za ciasny. Z fundacji rządu berlińskiego w latach 1882-1886 wzniesiono nowy, nowoczesny i funkcjonalny gmach wg proj. K. F. Endella, architekta Ministerstwa Robót Publicznych. W czasie II wojny światowej nieznacznie uszkodzony, odbudowany w latach 1947-53 ze zmienionym układem wnętrz, zorganizowanych jako system sal wystawowych. Od 1946 r. budynek Muzeum Śląskiego, od 1970 Narodowego.
Opis
Gmach usytuowano nad Odrą, na północnym odcinku Promenady. Wolnostojący, 3-kondygnacyjny, podpiwniczony, z wysokimi, dwuspadowymi dachami, krytymi dachówką ceramiczną. Osie elewacji i naroża zaakcentowano ryzalitami zwieńczonymi szczytami. Założony na planie prostokąta, 6-skrzydłowy, z dwoma skrzydłami dwudziestopięcioosiowymi (od strony rzeki i od ulicy) oraz poprzecznymi skrzydłami łączącymi je, rozmieszczonymi wokół trzech dziedzińców, z których środkowy, nakryty świetlikiem, pełnił funkcję hali reprezentacyjnej, otoczonej krużgankami klatki schodowej i korytarzy wyższych kondygnacji. We wnętrzu pomieszczenia w układzie jednotraktowym biegną wokół dziedzińców i klatki schodowej, połączone z dziedzińcem otwartymi arkadami. W parterze wnętrza o sklepieniach krzyżowych, częściowo na żeliwnych kolumienkach. Na parterze i obu piętrach umieszczono rozmaite urzędy oraz kasy, kancelarie, księgowość czy bibliotekę rządową. W piwnicy znajdowało się mieszkanie dozorcy, drukarnia i pomieszczenia gospodarcze. Najokazalsze były sale posiedzeń na II piętrze w środkowych ryzalitach i mieszkanie prezydenta rejencji zlokalizowane we wsch. cz. tego piętra, z salą balową w narożu. Pomieszczenia te miały boazerie płycinowe i sufity kasetonowe, z których jeden się zachował. Elewacje oblicowane czerwoną cegłą, wzbogacone detalami z piaskowca w stylu neorenesansu północnego, z ryzalitami bocznymi oraz środkowymi, zakończonymi trójkątnymi szczytami. Ryzality boczne zdobione dodatkowo wykuszami w drugiej kondygnacji. W elewacji frontowej pięcioosiowy ryzalit z dwukolumnowym portalem wejścia głównego, zwieńczony szczytem flankowanym wieżyczkami, pierwotnie o baniastych hełmach. Obiekt dostępny.
Oprac. Teresa Przydróżna, OT NID we Wrocławiu,11-01-2016 r.
Źródło: (CC BY-NC-ND 3.0)

Plac składający się właściwie z dwóch placów powstał w czasie budowy dwóch dworców kolejowych - Świebodzkiego i Marchijskiego. W skład placu wszedł także fragment Magasinstr. (dziś Braniborska). Nazwa Berliner Platz nadana została 1861 r. przy okazji zmiany nazwy obecnej ul. Braniborskiej. Najstarszymi budynkami były nieistniejące już dzisiaj: willa Hennigów z 1856 r. pod nr 1a oraz miejska hala gimnastyczna pod nr 2 z 1863 r. W miejscu tej drugiej budowli ok. 1930 r. wzniesiono Miejską Kasę Pożyczkową proj. G. Müllera. Po dojściu nazistów do władzy nastąpiła kolejna zmiana nazwy. Od 3 lipca 1935 r. na cześć 11. Regimentu Grenadierów plac nazwano Elferplatz.

W 1945 r. zabudowa placu została niemal doszczętnie zniszczona. Ocalał jedynie budynek dworca i wpomniany wcześniej budynek Miejskiej Kasy Pożyczkowej (dziś Polski Tytoń). Obecną formę plac otrzymał głównie w latach 60. Wtedy wybudowano łącznik do obecnego pl. Legionów oraz wzniesiono bloki pod nr 4-12.
Przez kilka powojennych lat był to plac Braniborski. Jednak już 11 grudnia 1951 r. zadecydowano, że nowym patronem będzie Sergiusz Kirow (1886-1934), radziecki działacz ruchu robotniczego, sekretarz KC WKP(b). Obecna nazwa obowiązuje od 1990 r. Upamiętnia ona młodych mieszkańców Lwowa broniących swego miasta w latach 1918-1920.