Koloruj
 | Polska › Morze Bałtyckie › Latarnie morskie › Latarnia morska Rozewie I |
Lata 1958-1960 , Rozewie. Latarnia Morska.
Fot. E. Falkowski. Pocztówka Wydawnictwa Związkowego CRZZ.
|
Na stronie od 2012 kwiecień
14 lat 0 miesięcy 13 dni |
 |
latarnie morskie
|
Decyzję o budowie nowoczesnej latarni podjęto w 1807 r., gdy statki francuskie płynące z zaopatrzeniem dla Wielkiej Armii napoleońskiej do portu gdańskiego, często myliły w nocy latarnię rozewską z helską i zmieniając kurs na Zatokę Gdańską za Rozewiem, kończyły rejs na mieliznach przy plażach Mierzei Helskiej.
W 1821 roku rozpoczęto budowę latarni murowanej. Okrągła 13,3 metrowa, czterokondygnacyjna wieża zwężająca się ku górze zbudowana została z kamieni narzutowych, otynkowana i pomalowana na biało. Na szczycie kamiennej wieży dzisiejszej (czynnej) latarni, umieszczono sześciokątną laternę w kolorze ciemnobrązowym ze stożkowym dachem, którego szczyt znajdował się na wysokości 21,3 m. Zaświeciła ona 15 listopada 1822. Zapalono 15 lamp na olej rzepakowy Arganda ustawionych półkoliście w dwóch rzędach: na wyższym (6 lamp) i niższym (7 lamp). Na trzeciej kondygnacji umieszczono pozostałe dwie lampy. Latarnia świeciła białym stałym światłem na odległość 21,7 Mm. Po 44 latach eksploatacji lampy wymieniono na aparat Fresnela I klasy, lecz charakterystyka światła pozostała niezmieniona. Lampę zapalano 15 minut przed zachodem słońca, a gaszono o świcie. Zasięg latarni wynosił 21,7 Mm.
Wzrost intensywności żeglugi w drugiej połowie XIX w., skutkował częstymi pomyłkami nawigacyjnymi przechodzących w nocy koło Rozewia statków, kierujących się na Zatokę Gdańską, a mylących Rozewie z Helem, czego efektem było utknięcie na mieliznach między Chałupami a Jastarnią. By temu zapobiec, zbudowano drugą latarnię (dziś: nieczynna latarnia), czyli zdublowano światła latarni na Rozewiu w celu łatwego odróżnienia świateł latarni rozewskich od sąsiednich latarni (m.in. w Czołpinie i na Helu). Druga latarnia na Rozewiu (nieczynna latarnia), świeciła od 1875 r. do 1910 r. Była wyposażona w aparat Fresnela I klasy na naftę. Obie latarnie świeciły światłem białym stałym i miały taki sam zasięg. „Nowa latarnia” przestała być potrzebna po modernizacji pierwszej latarni (czynna/stara latarnia), m.in. wyposażeniu jej w oświetlenie elektryczne o większym zasięgu i unikalnej charakterystyce świecenia. Do ok. 1990 r. wieża nieczynnej latarni była eksploatowana jako wieża obserwacyjna i miejsce lokalizacji anteny radaru strażnicy WOP.
W 1910 roku „pierwszą” latarnię (czynna latarnia), z uwagi na rosnący las bukowy, zasłaniający światło latarni od strony morza, podwyższono o 5 metrów, używając tak zwanych tubingów i zmodernizowano, zmieniając oświetlenie na elektryczne. Dobudowano na szczycie kamiennej wieży stożkową konstrukcję stalową i na jej szczycie zamontowano nową laternę.
W okresie międzywojennym wykonano kilka inwestycji dotyczących latarni m.in. przebudowano syrenownię, zainstalowano urządzenia automatycznej radiostacji, wzniesiono maszt antenowy a górną wieżę pomalowano na kolor czerwony. Uhonorowano wtedy również dokonania Stefana Żeromskiego, którego imieniem, 29 czerwca 1933 r., nazwano rozewską latarnię. 1 lipca 1933 r. odsłonięto tablicę ku pamięci pisarza, która została zniszczona podczas II wojny światowej. Po wojnie Rozewie było pierwszą latarnią, której blask oświecił drogę żeglarzom.
Od 1945 roku latarnia jest także radiolatarnią o znaku RO (• – • – – – według alfabetu Morse’a). Po 1998 r. sygnał ten był nadawany na życzenie, z uwagi na ograniczenie prac radiolatarni i powszechność GPS – IALA. Obecnie radiolatarnia Rozewie nie figuruje w wykazie polskich radiolatarń.
W 1972 roku decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków latarnia „Rozewie I” została wpisana do rejestru zabytków. Pozostała część zespołu latarni morskiej, wraz z latarnią „Rozewie II”, została wpisana do rejestru w 2014 r.
W czerwcu 1978 roku latarnię podwyższono o 8 metrów (przez wstawienie 8-metrowego walca metalowego – nie mylić z tubingiem – przy pomocy dźwigu samojezdnego), ponieważ rosnące drzewa (rezerwat – las bukowy), zaczęły zasłaniać światło od strony morza. Zainstalowano nowe źródło światła. Jest to jeden panel dwustronny na obrotowym stole, który po każdej stronie posiada po 20 reflektorów halogenowych.
Pozostawiono stary reflektor i wyposażenie elektryczne z lat 20. XX w. na swoim miejscu: wewnątrz nowego walca metalowego z 1978 r., w celach muzealnych (Muzeum Latarni Morskich w Rozewiu).
W 1994 roku zamontowano stację referencyjną GPS pozwalającą określić pozycję w pobliżu latarni z dokładnością do 5-10 metrów.
Ponadto na latarni Rozewie znajduje się jedna z jedenastu stacji brzegowych polskiego wybrzeża systemu AIS-PL projektu HELCOM. System umożliwia automatyczne monitorowanie ruchu statków w strefie przybrzeżnej. Antena stacji na Rozewiu ma wysokość 85 m. n.p.m.
Przy czynnej latarni znajduje się siłownia oraz sprężarki służące do uruchamiania sygnału mgłowego („buczka mgłowego” zainstalowanego w 1877 roku, połączonego rurami pneumatycznymi ze sprężarkami), zlokalizowanego w lesie na cyplu, koło zabudowań latarni. Zmiana przepisów IALA, rozwój GPS i powszechne wyposażanie statków w radary nawigacyjne, spowodowało, że od 1991 roku sygnały mgłowe nie są nadawane.
Bałtyk nazywany jest morzem śródziemnym północnej Europy, ponieważ ze wszystkich stron jest otoczony lądem, a z Morzem Północnym łączy go jedynie kilka płytkich cieśnin. Położone jest w północnej strefie klimatu umiarkowanego. Oba morza leżą na tym samym szelfie kontynentalnym.
* Rozciągłość południkowa – ok. 1300 km
* Rozciągłość równoleżnikowa najszersza (przez Zatokę Fińską) – ok. 600 km
* Rozciągłość równoleżnikowa najwęższa (przez Zatokę Botnicką) – 100 km
* Rozciągłość równoleżnikowa poniżej Gotlandii – ok. 250 km
Powierzchnia Bałtyku wraz z Kattegatem wynosi ok. 415 266 km². Bez Kattegatu Bałtyk obejmuje 386 000 km². Powierzchnia zlewisk wynosi 1 721 238 km². Objętość morza wynosi 21 721 km³.
Średnia głębokość wynosi 52,3 m, maksymalna – 459 m (Głębia Landsort na północny zachód od Gotlandii). W Kattegacie głębokość maksymalna wynosi 109 m, ze średnią 24 m. Głębia położona najbliżej Polski – Głębia Gdańska – liczy 118 m.
Morze Bałtyckie dzieli się na 3 baseny:
* Basen Bornholmski o maksymalnym zagłębieniu 105 m
* Basen Gotlandzki o maksymalnym zagłębieniu 459 m
* Basen Botnicki o maksymalnym zagłębieniu 294 m
Ze względu na niskie zasolenie Bałtyk zalicza się do wód słonawych (mezohalinowych) i określa morzem półsłonym. Średnie zasolenie wynosi ok. 7 ‰. Na ogół waha się w granicach od 2 do 12‰, choć zimą zasolenie nie przekracza 0,78% w Zatoce Gdańskiej. W Kattegacie i Skagerraku wynosi ok. 20‰, w Bełtach i Zatoce Kilońskiej ok. 15–17‰, przy polskich wybrzeżach ok. 7‰, w Zatoce Puckiej spada do 6,2‰, w Zalewie Wiślanym tylko 1–3‰, w Zatoce Fińskiej i Botnickiej spada do 2‰. Stosunkowo duże różnice zasolenia w Bałtyku występują w kierunku pionowym. Słona woda jako cięższa opada ku dnu basenu. Np. w basenie bornholmskim przy powierzchni wynosi ok. 7,5‰ a przy dnie, na głębokości 100 m sięga aż 15–18‰.
Do Morza Bałtyckiego wpływa około 250 rzek, z których największe to: Wisła, Odra, Newa, Kemi, Niemen, Lule, Gota, Ångerman i Dźwina. Wody te parują w podobnym tempie, jak woda akwenu, do którego należy zlewisko.
Niskie zasolenie Bałtyku spowodowane jest względnie niskimi temperaturami i związanym z tym mniejszym tempem parowania wody w obszarze szerokości geograficznych akwenu. Przykładem morza, w którym parowanie jest bardzo intensywne i zwiększa zasolenie do ok. 40‰, jest Morze Śródziemne, jak we wszystkich wodach tego zakresu szerokości geograficznej.
Morze Bałtyckie jest jednym z najmłodszych mórz Oceanu Atlantyckiego. Liczy około 12.000 lat. W swoim rozwoju przechodziło kilka faz, kształtując się na obszarze pierwotnego lądu zwanego Fennoskandią (prawdopodobnie w starej dolinie hipotetycznej eoceńskiej rzeki Eridan). Niekiedy traciło kontakt z oceanem, stając się olbrzymim jeziorem.
* Bałtyckie Jezioro Lodowe, 12.000–10.000 lat temu
* Morze Yoldiowe, 10.000–9.000 lat temu
* Jezioro Ancylusowe, 9.000–8.000 lat temu
* Morze Litorynowe, 8.000–4.000 lat temu
* Morze Mya 4.000 lat temu – do dziś
Historyczne nazwy:
* Barbarum fretum
* Morze Swebów, łac. Mare Suebicum; Tacyt I. wiek
* Ocean Sarmacki Klaudiusz Ptolemeusz, Geografia. III. 5.1,
* Zatoka Wenedzka II w. n.e. (południowa lub część Bałtyku), Ptolomeusz.
* Ostsea, IX. wiek, Wulfstan podróżnik anglosaski
* Morze Rusów - Waregów; VIII-XI, kronikarze arabscy Al-Biruni, Masudi
* Ostarsalt - rocznik frankoński
* Morze Otaczające, Ibrahim ibn Jakub 965
* Bałtyk, sinus Balticus; pierwsza wzmianka z drugiej połowy XI. w. autorstwa Adama z Bremy
* Morze Waregów, Nestor (1115);
Obecna nazwa morza w różnych językach jest albo określeniem zależnym od położenia – morze wschodnie lub morze zachodnie, albo wariantem występującej również w języku polskim nazwy bałtyckie:
* w językach germańskich prócz angielskiego jest to morze wschodnie: w duńskim (Østersøen), niderlandzkim (Oostzee), niemieckim (Ostsee), norweskim (Østersjøen) i szwedzkim (Östersjön);
* w językach estońskim i fińskim nazwa morza zależy od położenia geograficznego względem Zat. Fińskiej: dla Estończyków jest to morze zachodnie (Läänemeri), a dla Finów – morze wschodnie (Itämeri);
* bałtycki w różnych wariantach językowych występuje, prócz polskiego, w angielskim (Baltic Sea), łacińskim (Mare Balticum), francuskim (Mer Baltique), włoskim (Mare Baltico), rumuńskim (Marea Baltică), hiszpańskim i portugalskim (Mar Báltico), kaszubskim (Bôłt), czeskim (Baltské moře), rosyjskim (Балтийское море, Балтика), łotewskim (Baltijas jūra), węgierskim (Balti-tenger) i litewskim (Baltijos jūra).
Na Bałtyku znajdują się następujące wyspy:
* Abruka (Estonia)
* Alandzkie, Wyspy (Finlandia)
o Fasta Åland
* Angeson (Szwecja)
* Bergo (Finlandia)
* Bjorko (Finlandia)
* Blå Jungfrun (Szwecja)
* Bornholm (Dania)
* Fårö (Szwecja)
* Fehmarn (Niemcy)
* Gotlandia (Szwecja)
* Gotska Sandön (Szwecja)
* Graso (Szwecja)
* Hailuoto (Finlandia)
* Harnon (Szwecja)
* Hemson (Szwecja)
* Hiuma (Estonia)
* Holmon (Szwecja)
* Kassari (Estonia)
* Kemiönsaari (Finlandia)
* Kihnu (Estonia)
* Kimiuo (Finlandia)
* Kuttsalo (Finlandia)
* Lilla Karlsö (Szwecja)
* Manilaid (Estonia)
* Muhu (Estonia)
* Olandia (Szwecja)
* Poel (Niemcy)
* Raippaluto (Finlandia)
* Rugia (Niemcy)
* Ruhnu (Estonia)
* Sandskar(Szwecja)
* Sarema (Estonia)
* Singo (Szwecja)
* Sztokholmski, Archipelag (Szwecja)
o Värmdön
* Uznam (Polska,Niemcy)
* Valassaaret (Finlandia)
* Vormsi (Estonia)
* Wolin (Polska)
Info za [ Wikipedia]