Państwowa granica polsko-ukraińska obowiązuje od uzyskania przez Ukrainę niepodległości w dniu 21 sierpnia 1991 r. i jej przebieg pokrywa sie z przebiegiem wcześniej istniejącej granicy polsko-radzieckiej na odcinku przynależnym do Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej.

O przebiegu powojennej granicy polsko-radzieckiej zdecydowano na długo przed zakończeniem wojny. W 1943 r. dzięki udanej jesiennej radzieckiej ofensywie we wschodniej Ukrainie, a zakończonej w listopadzie osiągnięciem linii Dniepru, dla Stalina perspektywa odzyskania wschodnich terenów Polski zagarniętych jeszcze w 1939 r. stała się realna. Zgodnie z ustaleniami zapadłymi na zakończonej 1 listopada 1943 r. konferencji tzw. Wielkiej trójki w Teheranie Polska znalazła się w radzieckiej strefie operacyjnej. Wtedy też Stalin przedstawił propozycję wytyczenia przyszłej granicy polsko-radzieckiej w oparciu o tzw. linię Curzona, mimo że oznaczało to rezygnację z części terenów zajętych w 1939 r., ale w zamian zwiększało szanse na akceptację ze strony aliantów starających się pod naciskiem polskich władz na uchodźctwie uzyskać w miarę najkorzystniejsze dla Polski rozwiązanie w tej kwestii. Linia Curzona pojawiła się wiele lat wcześniej, bo w lipcu 1920 r., i została przedstawiona przez uczestników konferencji w Spa jako propozycja linii demarkacyjnej po sugerowanym zawarciu rozejmu w trwającej wówczas wojnie polsko-bolszewickiej.

Stalin brał pod uwagę tylko mniej korzystny dla Polski wariant południowego odcinka linii Curzona (w drugim wariancie Lwów i Drohobycz pozostawał po stronie polskiej), mimo to na początku lutego 1944 r., gdy na Wołyniu pierwsze oddziały radzieckie przekroczyły dotychczasową granicę polsko-radziecką władze Ukraińskiej SRR nadal wysuwały żądania przyłączenia do ZSRR również okolic Chełma, Zamościa i Przemyśla. 27 lipca 1944 r. Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego utworzony 21 lipca po przekroczeniu przez front rzeki Bug  bedącej fragmentem tak wymyślonej granicy uznał ją w porozumieniu z rządem ZSRR jako tymczasową granicę polsko radziecką. W praktyce przebieg takiej granicy był umowny i o tym dokąd może sięgać polska administracja w terenie decydowali na bieżąco radzieccy komendanci wojskowi. A później podczas precyzowania przebiegu granicy linię Curzona, która była tylko linią ustaloną w sposób przybliżony, bo miała służyć w całkiem innym celu, władze ZSRR interpretowały w sposób dowolny, często pozbawiony racjonalnych podstaw, przez co granica podzieliła wiele miejscowości, zwłaszcza w rejonie bieszczadzkim, a przesunięcie styku z dawną granicą czechosłowacką z okolicy Góry Halicz do źródeł Sanu spowodowało powstanie trudnodostępnego od strony polskiej bezużytecznego “cypla”. Przy tym większość polskich propozycji korekt została odrzucona.

Na konferencji wielkich mocarstw w Jałcie w lutym 1945 r. ostatecznie zatwierdzona została koncepcja ustalenia granicy polsko-radzieckiej w oparciu o linię Curzona (bez Lwowa dla Polski) z dopuszczeniem kilkukilometrowych odchyłek od niej tylko na korzyść Polski. Po podpisaniu w dniu 29.06.1945 r. umowy o granicy pomiędzy Czachosłowacją i ZSRR sankcjonującej przyłączenie Rusi Zakarpackiej zajętej jeszcze w grudniu 1944 r. odcinek granicy polsko-czechosłowackiej od Przełęczy Użockiej do obecnego trójstyku granic stał się też fragmentem granicy polsko-radzieckiej. Umowa o granicy pomiędzy rządami Polski i ZSRR została podpisana 16 sierpnia 1945 r. i obowiązywała od 6 lutego 1946 r. Umowa uwzględniała na odcinku ukraińskim ustalenia z 1944 r. o odstępstwie od linii Curzona na rzecz Polski przez przedłużenie granicy wzdłuż Bugu od miejsca przecięcia z dawną ganicą rosyjsko-austriacką do ujścia Sołokiji w Krystynopolu i na rzecz ZSRR przez przekazanie rejonu Chyrowa i Ustrzyk Dln. Ponadto wprowadzono niewielkie korekty granicy wzdłuż Bugu w stosunku do dawnej granicy Królestwa Polskiego, a potem granicy między województwami lubelskim i wołyńskim, i granicy pomiędzy ZSRR i Generalną Gubernią, wynikające ze zmian biegu rzeki. Wtedy też formalnie przestała obowiązywać przedwojenna granica polsko-radziecka. 

W 1948 r. na skutek niewielkich korekt granicy na korzyść Polski przyłączono następujące miejscowości (idąc od południa): Solina, Wola Maćkowa, Kwaszenina (część), Paportno (część), Hujsko (część), Sierakośce, Malhowice, Rożubowice, Jaksmanice, Siedliska, Medyka, Starzawa (część), Dubina i Macyki na północ od Przemyśla. Z kolei 15 grudnia 1951 r. podpisano umowę o wymianie terytoriów o powierzchni ok. 480 km2 każde, w wyniku czego Polska oddała rejon Sokala i Bełza, a objęła rejon Ustrzyk Dln. i Lutowisk.

Obecne granice państwa polskiego mają długość 3573 km, na którą składają się:

- granica z Rosją 210 km (odcinek lądowy), z Litwą 104 km, z Białorusią 418 km i z Ukrainą 535 km, które do 1991 r. w całości stanowiły granicę polsko-radziecką o długości 1267 km (41 % granic lądowych)

- granica z Czechami 796 km i Słowacją 541 km, które do 1993 r. tworzyły granicę polsko-czechosłowacką o długości 1337 km (44 % granic lądowych)

- granica z Niemcami o długości 467 km (odcinek lądowy)

- granica morska 501 km + 45 km odcinków rozgraniczających pas morza terytorialnego od strony Rosji i Niemiec.

1186 km granic lądowych i rozgraniczających morze terytorialne oraz cała granica morska, to granice zewnętrzne Unii Europejskiej, które stanowią 47 % całych granic Polski.

Większość powojennych granic Polski została ukształtowana w wyniku działań, na które ówczesne władze państwa polskiego nie mogły mieć decydującego wpływu. Abstrahując od tego, czy granice te są właściwe, zgodne z interesem Polski, sprawiedliwe i korzystne, można stwierdzić, że zostały narzucone na skutek nie mających częściowo oparcia w prawie międzynarodowym arbitralnych ustaleń pomiędzy przywódcami zwycięskich  wielkich mocarstw, a w rzeczywistości dzięki ich uległości wobec żądań Stalina i pozwoleniu na to, by Polska stała się quasi protektoratem Związku Radzieckiego. Pod tym względem Polska została potraktowana tak, jakby nie była członkiem koalicji antyhitlerowskiej i ofiarą agresji Niemiec, tylko pokonanym ich wiernym sojusznikiem. W żadnym z państw Europy po II wojnie światowej nie doszło do tak radykalnej zmiany, w wyniku której tylko 54 % przedwojenego terytorium pozostało w obecnych granicach kraju, którego powierzchnia jednocześnie zmniejszyła się o ok. 20 %.  Jedynie ok. 25 % obecnych granic lądowych, to granice Polski obowiązujące przed 1938 r. O ile zmiany granicy zachodniej i nabytki terytorialne kosztem pokonanych Niemiec były oczekiwane, chociaż nie w takim rozmiarze, do których doszło, to zmianę granicy wschodniej, przy braku możliwości przeciwstawienia się przez państwo polskie żądaniom tej zmiany ze strony ZSRR, należy uznać za jawne usankcjonowanie aneksji dokonanej w wyniku agresji we wrześniu 1939 r. Pośrednim skutkiem ustanowienia granicy zachodniej na Odrze i Nysie Łużyckiej było wydłużenie granicy polsko-czechosłowackiej w kierunku zachodnim oraz znaczne wydłużenie polskiej granicy morskiej. Pomimo tego, że stara i nowa granica z Czechosłowacją to granice ugruntowane historycznie, nadal zarówno strona polska, jak i czechosłowacka, wysuwały wzajemne roszczenia terytorialne, których jednak nie nie były w stanie realizować z powodu zdecydowanych działań zapobiegawczych ze strony ZSRR. Generalnie ostateczne obustronne ustalenie przebiegu obecnych granic i ich wytyczenie na podstawie traktatów granicznych trwało aż do 1958 r. (z ZSRR mimo umowy z 1945 r. nastąpiła zmiana w 1951 r. z ewentualnością dalszych zmian na korzyść tego państwa, do których jednak nie doszło, a w dawnych Prusach Wschodnich dopiero w 1957 r., z Czechosłowacją w 1958 r.), z wyjątkiem granicy z Niemcami uznanej co prawda przez NRD w 1950 r., ale potwierdzonej jako nienaruszalna przez zjednoczone państwo niemieckie dopiero w 1991 r.

Konsekwencją ukształtowania powojennych granic Polski były wymuszone transgraniczne przemieszczenia ludności o nie spotykanej wcześniej skali. Pod koniec wojny ok. 5 mln Niemców zamieszkałych na ziemiach przyznanych później Polsce oraz ok. 0,5 mln byłych obywateli polskich narodowości niemieckiej ewakuowało się na zachód. W latach 1945-49 r. wysiedlono ponad 3 mln Niemców pozostałych na terenie Polski. Z kolei z terenów zaanektowanych przez ZSRR na przesiedlenie zdecydowało się ponad 2,5 mln osób łącznie z wcześniejszymi uciekinierami z 1944 r. Jednocześnie wysiedlono do ZSRR ok. 0,5 mln osób narodowści ukraińskiej i białoruskiej. Łącznie daje to liczbę ponad 11 mln ludzi (dla porównania w 1946 r. Polska liczyła ok. 23 mln mieszkanców). Liczby te nie obejmują Niemców przybyłych z Niemiec na tereny Polski podczas jej okupacji i przesiedleńców niemieckich z innych krajów oraz Polaków powracających do kraju z emigracji i wywózki na roboty do Niemiec lub deportacji w głąb ZSRR, a pochodzących z ziem utraconych na wschodzie. Taki był ludzki wymiar przesunięcia granic.