Szara Kamienica – jedna z największych kamienic przy Rynku Głównym w Krakowie (Rynek Główny nr 6).
Kamienica ta powstała w XIV w. z połączenia dwóch odrębnych budynków mieszkalnych. Od drugiej połowy XVI w. była w posiadaniu kolejno rodzin: Zborowskich, Zebrzydowskich, a następnie w XVIII w. w rękach rodziny Żeleńskich. W lutym 1574 Piotr i Samuel Zborowscy podejmowali tutaj po uroczystościach koronacyjnych króla Henryka Walezego. W latach 1747-1772 mieszkał tutaj Marcin Oracewicz, a w 1787 Żeleńscy wydali obiad na cześć króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.
Na fasadzie kamienicy znajdują się dwie pamiątkowe tablice. Jedna informuje o mieszczącym się tutaj sztabie Tadeusza Kościuszki w czasie powstania w 1794, a druga o kwaterze Rządu Narodowego w czasie powstania krakowskiego w 1846.
W 1853 właścicielem kamienicy został Stanisław Feintuch, który zmienił nazwisko na Szarski (od nazwy kamienicy) i otworzył w gotyckiej sali na parterze kamienicy od strony Rynku Głównego sklep oraz hurtownię w podwórzu. Początkowo firma miała bardzo szeroki asortyment, sprzedawano wszystko: kawę, cegły, chleb, lakiery, z czasem firma przekształciła się w znany sklep kolonialny "Szarski i Syn". Zmierzch firmy "Szarski i syn" rozpoczął się podczas II wojny światowej, gdy Niemcy usunęli ją z frontowych pomieszczeń kamienicy. Na trzy lata przed jubileuszem 100-lecia, w 1950, powojenni właściciele Jan Szarski i Stanisław Szarski zdecydowali o zamknięciu firmy z powodu narzuconych, gigantycznych, nieuzasadnionych podatków, tzw. "domiarów". Przed II Wojną Światową w kamienicy znajdował się lokal Stronnictwa Narodowego i Młodzieży Wszechpolskiej.
Na zlecenie Henryka Szarskiego w latach 1907-1913 kamienicę odnowiono i przebudowano. Wnętrze sklepu i polichromię pokrywającą sklepienie zaprojektował i wykonał Józef Mehoffer. W 2009 polichromia została poddana zabiegom konserwatorskim. Kamienica zachowała kolumnowy portal z XVII w., gotyckie krzyżowo-żebrowe polichromowane sklepienie na parterze, a na piętrach stropy drewniane kasetonowe oraz podciągi drewniane ozdobione polichromiami.
Kamienica została wpisana do Rejestru Zabytków Krakowa w 1936.
Obecnie Szara Kamienica jest własnością Fundacji "Grey House Szara Kamienica", która powstała na początku lat 90. XX w. z myślą o restauracji tego zabytkowego kompleksu. Fundacja przeprowadziła generalny remont budynku. Budynek mieści obecnie powierzchnie biurowe (np. British Council) i mieszkalne, na parterze zaś od strony Rynku znajduje się restauracja "Szara", a od strony ul. Siennej – butiki. Za wiki

Kamienica Monetlupich inaczej nazywana Włoską, powstała w 1556 roku w wyniku przebudowy wcześniejszego gotyckiego budynku, dokonanej przez włoskich architektów - Guicciardiniego i Ferrovore. Zachował się w niej główny portal oraz sień z kolebkowym sklepieniem i lunetami, ozdobiona medalionami z około 1600 roku. Również przejście z sieni na dziedziniec jest ujęte pięknym renesansowym kamiennym kolumnowym portalem z połowy XVI wieku. Właśnie w tym domu była zlokalizowana pierwsza poczta polska, stąd też prowadziło połączenie pocztowe z Krakowa do Wenecji w XVI wieku. Ten fakt historyczny, upamiętnia kamienna tablica.
źródło :

Kamienica pod Jaszczurką - jedna z nielicznych kamienic w Krakowie, która zachowała przyjętą w średniowieczu nazwę, pochodzącą od rzeźby umiejscowionej na portalu wejścia do sieni. W tamtych czasach był to popularny sposób na oznaczanie budynków i orientację w mieście (obecna rzeźba to kopia gotyckiego oryginału, przechowywanego w Muzeum Narodowym w Wieży Ratuszowej).

Jest piętnastowieczną budowlą, w której od tamtych czasów zachowało się na poziomie parteru dziewięciopolowe, tzw. piastowskie sklepienie gotyckie [nazywane także asymetrycznym sklepieniem łukowo-żebrowym]. W Polsce znajdują się jeszcze tylko cztery gotyckie zabytki tego rodzaju. Portal renesansowy kamienicy ozdobiony jest przez jej godło, czyli splecione ze sobą jaszczurki.
W średniowieczu prawdopodobnie była razem z sąsiednią kamienicą Bonerowską częścią większego budynku.