27.04.2026 - zamówione 2 dyski SSD GOODRAM CX 400 2TB za 1698 zł - kończy nam się miejsce na dyskach SSD 460 GB (zostało 15 GB wolnego miejsca). Na tych dyskach są m.in. system operacyjny, kafelki mapy i miniatury zdjęć. Dyski będą w czwartek, w majowy weekend przeniosę na nie wszystkie dane. W maju lub w czerwcu kupię dyski HDD ~ 20 TB i przeniesiemy tam dane z dysków 3 TB (oprócz tego mamy 2 x 12 TB w RAID 1 od Esskiego).
Fort Va to fort pośredni nowego typu, wybudowany został wg projektu z 1889r., po wschodniej stronie drogi prowadzącej na Piłę, skierowany był na północ.
Przeciwskarpa połączona była z fortem korytarzem pod fosą. Widoczne są ślady modernizacji przeprowadzanych głównie w latach 1913-1914r.: żelazny zbiornik na wodę i studnia, podwójny schron dla drużyny przeciwsztormowej na przeciwskarpie, zwężenie wejść do schronów. W sierpniu 1939r. na wale fortu umieszczono 3 schrony obserwacyjno-bojowe. W czasie działań wojennych w 1945r. uszkodzone zostały schrony barkowe oraz schron komunikacyjny w wale szyjowym. Zburzony jest również blokhauz wjazdowy. Fort jest zachowany w dobrym stanie, mimo że przez szereg ostatnich lat był systematycznie dewastowany.
II Rzeczypospolita
W 1919r. formowano w nim szturmowy oddział piechoty, nazwany poznańskim batalionem śmierci. W latach 1929-1932 fort był w administracji OSL, późniejszego batalionu lotnictwa. W 1939r. wzniesiono trzy schrony obserwacyjno-bojowe.
III Rzesza
W tym czasie fort Va pełnił funkcję magazynu uzbrojenia. Składowano na jego terenie pancerzownice Panzerfaust, części do armat Pak. 36, do przestarzałej broni maszynowej, moździerze piechoty kal. 5 cm i wiele innych.
Obrona fortu w 1945r.
Walki o ten fort trwały aż 9 dni, od 5 do 14 lutego. W początkowej fasie Rosjanie starali się zdobyć obiekt z marszu, ale załoga niemiecka, licząca około 80 osób, odparła pierwsze szturm. W związku z tym Rosjanie opłynęli fort i rozpoczęli jego izolację. Prawdopodobnie 12 lutego zostały wydzielone oddziały piechoty i saperów (w sile ok. 2 kompanii) wsparte działami kal. 152mm, moździerzami 82 mm oraz dwoma czołgami T-34 rozpoczęli szturm obiektu. Rosjanie po zastosowaniu zasłony dymnej zaatakowali od strony szyi. W wyniku ataku opanowali blokhauz obrony wjazdu, a następnie wdarli się do fortu (prawdopodobnie do sieni głównej). Niemcy stawili zaciekły opór i w godzinach popołudniowo-wieczornych przy użyciu automatycznej bron piechoty, Pancerfaustów i granatów wyparli Rosjan z wnętrza i terenu fortu. Rosjanie stwierdzili, że ostrzał tego typu budowli przez działa kal. 152 mm jest nieskuteczny. W związku z tym postanowili wzmocnić grupę szturmową artylerią kalibru 203 mm. Dnia 13 lutego rozpoczęli oni ostrzał terenu fortu z dwóch (?) armat pociskami przeciwbetonowymi. Wynikiem ostrzału było zniszczenie blokhauzu obrony wjazdu, trzech schronów pogotowia na wałach fortu i prawdopodobnie przelotni na wewnętrznym dziedzińcu fortu. Wspierany był przez ogień moździerzowy skierowany na wały fortu. Zadaniem wsparcia ogniowego było zduszenie ognia niemieckiego, który mógł być prowadzony z wałów fortu. Jeszcze w podczas trwania ognia moździerzowego do ataku ruszył pierwszy oddział szturmowy. Włamał się on prawdopodobnie do sieni bramnej i jednej z kazamat koszar szyjowych. Następnie saperzy przebili ładunkami wybuchowymi przejścia do dalszych pomieszczeń i oczyścili z Niemców cały koszary szyjowe. Prawdopodobnie jeszcze podczas walk o koszary do ataku ruszył drugi pododdział szturmowy. Po wejściu do fosy szyi skierował się do fosy zachodniej. W międzyczasie saperzy spuścili w rejon zachodniej kaponiery barkowej ładunek wybuchowy i zdetonowali go przed nią. Na skutek wybuchu (ok. 200 kg materiałów wybuchowych) niemiecka załoga kaponiery została wyeliminowana z walk. Wykorzystali to żołnierze radzieccy, którzy wdarli się do jej wnętrza. Po pewnym czasie kaponiera została opanowana. Prawdopodobnie nad ranek 14 lutego, po zdobyciu przez żołnierzy radzieckich kaponiery i koszar szyjowych, niemiecka załoga fortu poddała się. Rosjanie wzięli do niewoli około 30 żołnierzy, a zabili około 50.
Opis szczegółowy:
Forty pośrednie nowego typu miały kształt trapezu, podobnie jak forty pośrednie starego typu, wybudowane w latach siedemdziesiątych. Otoczone były rozległym zdwojonym przedstopiem o szerokości dochodzącej do 90 metrów. W efekcie podwojenia przedstoku podstała zewnętrzna kryta droga, obiegająca czoło i barki fortu. W jej zagłębieniu umieszczono kilkunastometrowy pas zasieków zamaskowanych roślinnością, prze co nabrała ona charakteru wewnętrznej fosy (stąd niemiecka nazwa Vorgraben). Fosa o szerokości 9 metrów i głębokości ok. 6 metrów posiadała w części czołowej i barkowej murowaną przeciwskarpę i ziemną skarpę, a na odcinku szyjowym układ był odwrotny: skarpa była murowana, a przeciwskarpa ziemna. Zrezygnowano ze wzmacniania ziemnych skarp murem wolnostojącym. Fosę chroniły dwie kaponiery przeciwskarpowe, umieszczone w jej czołowych narożnikach oraz klasyczna kaponiera skarpowa w szyi, przy bloku koszarowym. Fosa otoczona była wysokim, żelaznym płotem fortecznym biegnącym wzdłuż krawędzi przeciwskarpy. Po stronie szyi płot obiegał prac broni i przecinał pochylnię wjazdową, w tym miejscu umieszczono bramę. Ponieważ szyjowe odcinek fosy był dość słabo zabezpieczony przed wtargnięciem do niego wroga, został od oddzielony od odcinków barkowych przy pomocy rowów diamentowych i płotów. Na wale o wysokości 5,5 m ponad poziom gruntu (13 m od dna fosy) znajdowało się 5 poprzecznic, rozdzielających 6 stanowisk artyleryjskich. W poprzecznicach ukryte były trójkondygnacyjne schrony, połączone z systemem podziemnym Połączenia tego nie posiadał jedynie dwukondygnacyjny schron na pośrodku czoła. W czołowej części wału, przed trzema czołowymi poprzecznicami, umieszczono stanowiska strzeleckie dla piechoty. W części szyjowej usypano dodatkowy wał przesłaniający stanowiska strzeleckie, skierowane w stronę szyi. W wale tym znajdował się też niewielki schron pogotowia, połączony z koszarami szyi.
Kaponiery przeciwskarpowe
Pod wpływem wyników próbnych strzelań, prowadzonych w latach 1884-1886r., zaprzestano budowania od strony czoła klasycznych kaponier skarpowych. Były one za bardzo narażone na zniszczenie. Od tej pory regułą stało się (nie tylko w Poznaniu) umieszczanie kaponier w przeciwskarpie, co lepiej zabezpieczało je przed ogniem dział stromotorowych. Poznańskie dzieła pośrednie otrzymały po dwie takie kaponiery, na obu krańcach czoła. Obie miały podobną budowę: dwie izby bojowe przeznaczone były do przestrzeliwania czoła, a dwie skierowane w stronę barków. Dzięki temu czołowy odcinek fosy flankowany był z dwóch stron ogniem z obu kaponier. Podwójne flankowanie czoła ogniem z obu kaponier było cechą dość szczególną , trudno bowiem znaleźć przykłady analogicznych rozwiązań w innych twierdzach (podobnie było w np. Toruniu, przeważnie jednak jedna kaponiera przestrzeliwała czoło i bark, a druga tylko bark). Uzbrojenie stanowiły 5-lufowe działka rewolwerowe (Rev. K., Revolver-Kanone) kalibru 3,7cm produkowane na licencji Hotchkissa w zakładach Hermanna Grusona w Magdeburgu-Buckau. Montowano je zwykle na łożach naściennych, przytwierdzonych do muru trzema śrubami, w strzelnicach zabezpieczonych zamknięciem gilotynowym. Otwór strzelniczy zakrywany był umieszczoną na stałe wewnątrz muru płytą pancerną, zawieszoną na łańcuchu i poruszającą się w pionie za pomocą przeciwwagi. Stosowane rozwiązania były jednak różne, np. na forcie IIIa strzelnice zakrywane były od zewnątrz pancernymi okiennicami.
Aby zabezpieczyć ściany kaponier przed działaniami saperskimi z zewnątrz, u szczytu przeciwskarpy zamocowano nad fosą poziomą kratę, uniemożliwiające bezpośrednie trafienie ładunkami niszczącymi. W rowach diamentowych założono przeszkody drutowe. Kaponiery łączył ze sobą wąski korytarz, biegnący pod ziemią, tuż przy murze przeciwskarpy czoła; pośrodku niego umieszczono latrynę i zwykle dodatkowo małe okno wychodzące do fosy. Kaponiera miała dwa wejścia od strony fosy. Po stronie czołowej znajdowało się szerokie wejście służące prawdopodobnie do transportu uzbrojenia i amunicji. W czasie pokoju było ono zamykane dwuskrzydłowymi drzwiami, lecz w czasie wojny miało być zablokowane rzędem belek lub szyn kolejowych, umieszczonych w prowadnicach w ścianie, i zamurowane. Drugie wejście umieszczone było w narożniku czoła i barku; miało układ labiryntowy, zabezpieczone było od zewnątrz kratą przeciwsztormową, a od środka- drzwiami i strzelnicą. W czasie wojny pełniło funkcję wyjścia awaryjnego. Oba wejścia prowadziły wprost do rowu diamentowego, więc w czasie pokoju musiały do nich prowadzić prowizoryczne kładki. Na wypadek oblężenia przygotowano mniej wygodny, lecz bezpieczniejszy wariant komunikacji. Zlikwidowano by kładki prowadzące do wejść, wtedy kaponiery oddzielone byłyby od fosy rowami diamentowymi. W celu utrzymania komunikacji pomiędzy nimi wykorzystano by chodniki przeciwskarpowe. Zastosowano dwa rozwiązania: w fortach IIIa, Va i VIIa zbudowano poternę pod fosą, łączącą czoła z chodnikiem w przeciwskarpie. Pozostałe forty (Ia, IIa i VIIIa) zbudowane były na terenie o wysokim poziomie wód gruntowych i zamiast poternę utrzymały korytarze w przeciwskarpach barkowych, z wejściami w części szyjowej.
Podziemia
Po 1887 roku podziemne budowle fortów musiały sprostać nowym wymaganiom odporności na ostrzał artyleryjski. W tym celu zdwojono ceglane ściany koszar, schronów, kaponier i potern, wypełniając pustą przestrzeń warstwą piasku grubości 1 metra. Sklepienia nakrywano zwykle metrową poduszką piaskową i 1,2 m warstwą żwirobetonu. Rozdzielająca mury warstwa piasku miała za zadanie amortyzować siłę ewentualnego wybuchu pocisku.
Podziemia fortów pośrednich rozdzielono tradycyjnie na dwie części, połączone ze sobą szerokim korytarzem. Jeden niewielki blok koszarowy znajdował się w szyi i mieścił wartownię z telegrafem, latrynę, dwie izby żołnierskie, oraz � w niektórych fortach, pomieszczenie filtrowe. Pośrodku umieszczono główną bramę wraz ze zwodzonym mostem i za wewnątrz głównego korytarza, Na prawym lub lewym skrzydle bloku szyjowego usytuowana była kaponiera skarpowa, służąca do obrony fosy. Schody łączyły blok ze schronem pogotowia na szyjowym wale strzeleckim.
Główny blok koszarowy umieszczono pod wałem czoła fortu. Znajdowały się w nim pomieszczenia dowódcy i oficerów, 6 izb żołnierskich, kuchnia, studnia oraz magazyny żywności i materiałów artyleryjskich. Koszary czołowe przylegały do majdanu, na który prowadziło 5 wyjść: trzy wąskie 1-1,2 dla piechoty, jedno szersze (ok. 2 m) do transportu materiałów oraz czterometrowy wyjazd dla dział połączony z łukowym odcinkiem korytarza z poterną główną fortu. W skarpie szyjowej majdanu uformowano ziemne rampy, służące do wciągania armat na wał. Koszary czołowe połączono z czterema schronami. Ich górne (trzecie) kondygnacje ukryte były w ziemnych poprzecznicach wału artyleryjskiego i pełniły role schronów pogotowia lub remiz artyleryjskich. Na dolnych kondygnacjach magazynowano pociski artyleryjskie, ładunki i materiały wybuchowe. W każdym schronie znajdowały się dwie klatki schodowe i winda amunicyjna. Środkowy schron był dwukondygnacyjny i jako jedyny nie był połączony z koszarami czołowymi. Forty pośrednie Nowego typu nie miały prochowni wojennych.
do pawulon: Jeśli coś jest nie tak z czymś takim to wina jest w nagłówku - musi być tag h1 oraz h2 a pomiędzy nimi sam tekst. Tutaj po H2 było wyboldowanie i ono przeszło przez moje dziurawe wyrażenie regularne. Będę musiał to wyrażenie poprawić żeby takie bzdury nie miały znaczenia na to :)
do Neo[EZN]: Ja próbowałem to poprawić ale ciągle powracało do formy w jakiej fck to zredagował. Sam nie wiem dlaczego, bo format art. robiłem taki sam jak w moich, czyli tag H1, później H2 i dopiero tekst ale to nic nie dawało. Dziwne.
