 | Polska › woj. lubelskie › powiat puławski › Kazimierz Dolny › ul. Zamkowa › Zamek |
1907 , Mapka powiatu nowoaleksandryjskiego, zakład leczniczy w Nałęczowie, ruiny zamku w Kazimierzu, strój regionalny, świątynia Sybilli w Puławach.
|
Na stronie od 2006 marzec
20 lat 1 miesiąc 16 dni |
I faza gotycka
Według zapisków Jana Długosza zamek został wybudowany na polecenie Kazimierza Wielkiego w latach 40. XIV wieku. Był on, podobnie jak znajdujący się powyżej okrągły stołp, zbudowany z ogólnodostępnego w okolicy wapienia. Początkowo zamek miał kształt zbliżony do owalu, który wyznaczyły grube na dwa metry mury z blankami. Na wewnętrznym dziedzińcu prawdopodobnie znajdowały się drewniane zabudowania.
Zamek w Kazimierzu pełnił przede wszystkim funkcję administracyjną, polegającą na sprawowaniu kontroli władczej i fiskalnej przez mającego na nim swoją siedzibę przedstawiciela władcy. Stanowił raczej obiekt zlokalizowany przy największym skupisku demograficznym i handlowym (Kazimierz był ważnym miastem portowym). Miał głównie zapewniać sprawne funkcjonowanie państwa, a nie nieco iluzoryczną obronę granic, jak przyjmuje się w starszej literaturze. W roku 1359 wymieniony został pierwszy burgrabia zamku w Kazimierzu, a następnie jego dzierżawca, Wilczek z https://pl.wiki...%C3%B3w_Wielki"
II faza gotycka
Do końca XV wieku wójtostwo kazimierskie i wąwolnickie z dzierżawą obu zamków królewskich dożywotnio dzierżawiły kolejne pokolenia możnego rodu Ostrowskich herbu Rawicz z Ostrowa, właścicieli zamku w Bochotnicy. Wtedy też, w 1 połowie XV wieku, zbudowano gotycki Dom Wielki od strony miasta (południowej), a do Domu Wielkiego w pobliżu naroża wschodniego dostawiono od południa wieżę[4]" rel="nofollow" target="_blank" class="Scolor" style="text-decoration:underline">https://pl.wiki...e-:0-4">[4]
Faza renesansowa
W 1509 roku Zygmunt I Stary sprzedał Mikołajowi Firlejowi z Dąbrowicy prawa do dzierżawy zamku. Po 1519 roku Mikołaj Firlej po otrzymaniu w dożywocie starostwa kazimierskiego z prawem dziedziczenia zainicjował rozbudowę zamku. Mikołaj Firlej, jako starosta kazimierski i dzierżawca zamku ufundował od strony Wisły czterokondygnacyjną wieżę mieszkalno-obronną z przyporami. Już po śmierci Mikołaja, jego następcy zbudowali na wieży attykę oraz nadbudowano południowe skrzydło mieszkalne od strony miasta o jedną kondygnację. Zastąpiono też północno-wschodni kamienny mur obronny regularnym o prostokątnym narysie. Nieco później na północno-wschodnim narożniku zbudowano wieżyczkę od strony drogi na zamek; zachowała się jej dolna część kamienna i ceglana w wątku gotyckim ze strzelnicą. Około 1577 prace na zamku prowadził Santi Gucci poprzez dostawienia do dawnego domu w narożu północno-zachodnim trzykondygnacyjnego renesansowego członu, którego mur północny oparto na gotyckiej przyporze. Wkrótce do północnego muru wieży Firlejowskiej, obok działobitni, dobudowano parterowy budynek gospodarczy przylegający na zewnątrz do kazimierzowskiego muru.
W roku 1655 podczas Potopu zamek został zajęty przez wojska szwedzkie, a Karol X Gustaw przebywał na zamku, który ostatecznie wraz z miastem zniszczono w 1657 roku przez siedmiogrodzkie oddziały księcia Jerzego Rakoczego. Podczas odbudowy uzupełniono zabudowę od strony zachodniej oraz wystawiono schody zewnętrzne na naroże dziedzińca.
W 1663 roku w Kazimierzu Dolnym wybuchł pożar pochłaniający większość miasta, w tym i zamek dolny. Około 1700 roku Szwedzi powtórnie zrujnowali zamek, ale nie na tyle by w 1707 roku nie mógł się w nim zatrzymać na dwa miesiące król Karol XII. Kolejny raz zamek ograbiono i zniszczono w 1712 roku.
W 1809 roku władze austriackie ze względów bezpieczeństwa wysadziły grożącą zawaleniem się część murów wieży wraz z attyką.
18 marca 1831, w czasie bitwy pod Kazimierzem Dolnym powstania listopadowego, zamku bronił Batalion Celnych Strzelców Sandomierskich pod dowództwem Stanisława Krzesimowskiego. Za udział w powstaniu Adama Czartoryskiego, zamek należący wtedy do rodziny Czartoryskich, został skonfiskowany.
W Świątyni Sybilli księżna Izabela Czartoryska gromadziła pamiątki rodzinne Sieniawskich, Lubomirskich i Czartoryskich oraz pamiątki po wielkich Polakach (m.in. księciu Józefie Poniatowskim), które miały przypominać po rozbiorach Polski pełną chwały przeszłość narodową. W 1830 r., jeszcze przed powstaniem listopadowym, zbiory zostały ewakuowane do Paryża, potem wróciły do Krakowa - stając się zalążkiem Muzeum Książąt Czartoryskich. W Świątyni Sybilli muzeum zostało reaktywowane dopiero w 1938 r. i jest dostępne do dziś. Puławska budowla była inspiracją m.in. dla poematu Jana Pawła Woronicza Świątynia Sybilli.
Budowla została założona na kole i ma kształt rotundy. Ma dwie kondygnacje. W dolnej, z wejściem od strony skarpy, wspartej przyporami zaznaczają się na zewnętrznej ścianie zamurowane łuki, otwarte do wnętrza jedynie wąskimi szczelinami. Ta część Świątyni stanowiła zakonspirowane mauzoleum poświęcone ks. Józefowi Poniatowskiemu.
Druga kondygnacja jest prawdziwym dziełem architektonicznym. To tu znajduje się wejście do Świątyni, poprzedzone kutą, metalową bramą i okazałymi schodami. Na bocznych piedestałach leżą 2 kamienne lwy wykonane z różowego porfiru - prezent od cara Rosji Aleksandra I z okazji jego pobytu w Puławach w 1805 roku.
Górna kondygnacja otoczona jest obejściem z osiemnastoma kolumnami korynckimi, na suficie którego znajdują się naprzemiennie dwa rodzaje rozet. Na szczycie budowli znajduje się kopuła zakończona otworem przykrytym taflą szklaną (tędy wpada światło, gdyż Świątynia nie posiada okien), od wewnętrznej strony ozdobiona jest pustymi kasetonami.
Źródło: http://www.przy...c>Przystanek