starsze
nowsze
oceń zdjęcie | skomentuj ocenę | 5 głosów | średnia głosów: 6
 | Polska › woj. śląskie › Bytom › Śródmieście › pl. Klasztorny › Kościół św. Wojciecha |
Lata 1905-1920 , Bytom - Kościół św. Wojciecha ( dawny kościół ewangelicki ) - Dom Diakonis ,obecnie parafia ewangelicko-augsburska - Plebania ewangelicka,obecnie dom zakonny franciszkanów /
Beuthen - Evangelische Kirche - Diakonissenheim - Evangelischen Pfarrhaus
Skomentuj zdjęcie
|
Na stronie od 2010 sierpień
15 lat 8 miesięcy 15 dni |
25 pobrań 2587 odsłon 6 średnia ocen
Poprzednie i następne zdjęcia Rafał Eckiert (Beuther)
Obiekty widoczne na zdjęciu
 |
kościoły, katedry, kaplice
|
Kościół św. Wojciecha
więcej zdjęć (24)
Atrakcja turystyczna
Zbudowano: XV w.
Dawniej: Minoritenkirche St. Nicolaus / Evangelische Kirche
Zabytek: A/1148/70
Jeden z pierwszych na Górnym Śląsku kościołów zakonu franciszkanów, funkcjonujący z przerwami od XIII w. do dnia dzisiejszego. Posiada wartość artystyczną oraz historyczną w skali regionu.
Historia
Zakon Franciszkanów został sprowadzony do Bytomia w poł. XIII w. z inicjatywy ks. opolsko-raciborskiego Władysława I, który nadał zakonnikom niezabudowany wówczas teren pd.-wsch. części miasta Bytom pod budowę kompleksu klasztornego, w tym przedmiotowego kościoła. Został on wzniesiony z drewna w 1258 r. W 1437 r. zakonnicy popadli w niełaskę i zostali wypędzeni z miasta przez sympatyzujące z husytami mieszczaństwo. Na ich miejsce przybyli franciszkanie o ściślejszej regule zwani bernardynami i w poł. XV w. zastąpili budynki drewniane murowanymi. Pierwotna murowana świątynia, orientowana, wzniesiona na planie prostokąta z wieżą od zach. i zabudowaniami klasztornymi od pd. była wzmocniona kamiennymi przyporami i nakryta sklepieniem krzyżowym. Składała się z wydłużonego prezbiterium oraz chóru konwentualnego. W 1560 r. skutkiem nasilenia się wpływów protestantyzmu klasztor bernardynów zlikwidowano, a zakonników wygnano. W czasie kontrreformacji budowla znajdowała się w rękach protestantów. Po ok. pięćdziesięciu latach do kościoła i klasztoru powrócili bracia mniejsi, zastali kościół zdewastowany. Jego odbudowa była możliwa dopiero w 1783 r. przy wsparciu hrabiów Henckel von Donnersmarck, którzy od 1691 r. mieli tu swoją rodzinną kryptę grobową. Świątynia została gruntownie przebudowana w stylu barokowym i w tym kształcie zachowała się do dnia dzisiejszego. Do wydłużonego prezbiterium dobudowano nawę główną i wieżę z kruchtą. Wnętrzu nadano barokowy wystrój. W 1810 r. majątek zakonu bernardynów został oddany miastu. Kościół czasowo użytkowano jako lazaret, później jako magazyn. Zły stan budynku zmusił Donnersmarcków do likwidacji ich nekropolii, a szczątki zmarłych przeniesiono do kościoła mariackiego w 1827 r. W 1833 r. świątynię oddano w ręce parafii ewangelickiej. W tym czasie rozebrano część muru odgradzającego prezbiterium wraz z chórem od nawy kościoła, wymieniono marmurową posadzkę na nową (1862 r.) oraz podwyższono miejsce, w którym stał ołtarz główny. Po zakończeniu II wojny światowej, w 1947 r. obiekt ponownie stał się świątynią katolicką i otrzymał obecne wezwanie św. Wojciecha. W 1964 r stał się samodzielną parafią.
Opis
Kościół usytuowany jest w obrębie dawnych murów miejskich Bytomia, na pd.-wsch. od zabudowy rynku głównego, przy placu Klasztornym. Od pd. i zach. przylega do ciągu zabudowy miejskiej. Jest obiektem orientowanym, murowanym z kamienia i cegły, otynkowanym i jednonawowym. Do węższego prosto zamkniętego prezbiterium od pd. przylega zakrystia i kruchta. Całość nakrywają osobne dachy - trójspadowy nad nawą, dwuspadowy nad prezbiterium. Od zach. w korpus nawowy została wkomponowana prostokątna wieża o zaokrąglonych narożach, zwieńczona spłaszczonym baniastym hełmem z latarnią. Elewacja zach. (fasada) jest jednoosiowa, z usytuowanym centralnie prostokątnym neobarokowym portalem, zwieńczonym przerwanym naczółkiem segmentowym. Ponad nim znajduje się tondo z figurą półplastycznego Chrystusa, zwieńczone naczółkiem falistym. Ścianę wieńczy uskokowy gzyms, nad którym wznosi się wieża ujęta spływami wolutowymi, artykułowana lizenami oraz prostokątnymi otworami okiennymi zamkniętymi łukiem odcinkowym z kluczem. Elewacje północnej nawy i prezbiterium mają charakter barokowy, są symetryczne, urozmaicone lizenami oraz otworami okiennymi analogicznymi jak w wieży. Elewacja prezbiterium jest oszkarpowana z portalem na osi środkowej. Wnętrze utrzymane jest w stylu późnobarokowym. Trzyprzęsłową nawę nakrywa sklepienie żaglaste na gurtach, natomiast prezbiterium jest nakryte sklepieniem krzyżowym również na gurtach. Większość wyposażenia wnętrza kościoła jest współczesna. Obiekt dostępny dla zwiedzających.
Oprac. Dorota Bajowska, OT NID w Katowicach, 14-11-2015 r.
Źródło: (CC BY-NC-ND 3.0)
Historia
Zakon Franciszkanów został sprowadzony do Bytomia w poł. XIII w. z inicjatywy ks. opolsko-raciborskiego Władysława I, który nadał zakonnikom niezabudowany wówczas teren pd.-wsch. części miasta Bytom pod budowę kompleksu klasztornego, w tym przedmiotowego kościoła. Został on wzniesiony z drewna w 1258 r. W 1437 r. zakonnicy popadli w niełaskę i zostali wypędzeni z miasta przez sympatyzujące z husytami mieszczaństwo. Na ich miejsce przybyli franciszkanie o ściślejszej regule zwani bernardynami i w poł. XV w. zastąpili budynki drewniane murowanymi. Pierwotna murowana świątynia, orientowana, wzniesiona na planie prostokąta z wieżą od zach. i zabudowaniami klasztornymi od pd. była wzmocniona kamiennymi przyporami i nakryta sklepieniem krzyżowym. Składała się z wydłużonego prezbiterium oraz chóru konwentualnego. W 1560 r. skutkiem nasilenia się wpływów protestantyzmu klasztor bernardynów zlikwidowano, a zakonników wygnano. W czasie kontrreformacji budowla znajdowała się w rękach protestantów. Po ok. pięćdziesięciu latach do kościoła i klasztoru powrócili bracia mniejsi, zastali kościół zdewastowany. Jego odbudowa była możliwa dopiero w 1783 r. przy wsparciu hrabiów Henckel von Donnersmarck, którzy od 1691 r. mieli tu swoją rodzinną kryptę grobową. Świątynia została gruntownie przebudowana w stylu barokowym i w tym kształcie zachowała się do dnia dzisiejszego. Do wydłużonego prezbiterium dobudowano nawę główną i wieżę z kruchtą. Wnętrzu nadano barokowy wystrój. W 1810 r. majątek zakonu bernardynów został oddany miastu. Kościół czasowo użytkowano jako lazaret, później jako magazyn. Zły stan budynku zmusił Donnersmarcków do likwidacji ich nekropolii, a szczątki zmarłych przeniesiono do kościoła mariackiego w 1827 r. W 1833 r. świątynię oddano w ręce parafii ewangelickiej. W tym czasie rozebrano część muru odgradzającego prezbiterium wraz z chórem od nawy kościoła, wymieniono marmurową posadzkę na nową (1862 r.) oraz podwyższono miejsce, w którym stał ołtarz główny. Po zakończeniu II wojny światowej, w 1947 r. obiekt ponownie stał się świątynią katolicką i otrzymał obecne wezwanie św. Wojciecha. W 1964 r stał się samodzielną parafią.
Opis
Kościół usytuowany jest w obrębie dawnych murów miejskich Bytomia, na pd.-wsch. od zabudowy rynku głównego, przy placu Klasztornym. Od pd. i zach. przylega do ciągu zabudowy miejskiej. Jest obiektem orientowanym, murowanym z kamienia i cegły, otynkowanym i jednonawowym. Do węższego prosto zamkniętego prezbiterium od pd. przylega zakrystia i kruchta. Całość nakrywają osobne dachy - trójspadowy nad nawą, dwuspadowy nad prezbiterium. Od zach. w korpus nawowy została wkomponowana prostokątna wieża o zaokrąglonych narożach, zwieńczona spłaszczonym baniastym hełmem z latarnią. Elewacja zach. (fasada) jest jednoosiowa, z usytuowanym centralnie prostokątnym neobarokowym portalem, zwieńczonym przerwanym naczółkiem segmentowym. Ponad nim znajduje się tondo z figurą półplastycznego Chrystusa, zwieńczone naczółkiem falistym. Ścianę wieńczy uskokowy gzyms, nad którym wznosi się wieża ujęta spływami wolutowymi, artykułowana lizenami oraz prostokątnymi otworami okiennymi zamkniętymi łukiem odcinkowym z kluczem. Elewacje północnej nawy i prezbiterium mają charakter barokowy, są symetryczne, urozmaicone lizenami oraz otworami okiennymi analogicznymi jak w wieży. Elewacja prezbiterium jest oszkarpowana z portalem na osi środkowej. Wnętrze utrzymane jest w stylu późnobarokowym. Trzyprzęsłową nawę nakrywa sklepienie żaglaste na gurtach, natomiast prezbiterium jest nakryte sklepieniem krzyżowym również na gurtach. Większość wyposażenia wnętrza kościoła jest współczesna. Obiekt dostępny dla zwiedzających.
Oprac. Dorota Bajowska, OT NID w Katowicach, 14-11-2015 r.
Źródło: (CC BY-NC-ND 3.0)
Parafia Ewangelicko - Augsburska
więcej zdjęć (14)
Architekt: Walter Kern
Zbudowano: 1898
Dawniej: Diakonissen Heim
Historia Parafii
Rozwój ewangelicyzmu w księstwie bytomskim w pierwszej połowie XVI w. był związany z działaniem możnego protektora margrabiego Jerzego Hohenzollerna, władającego prawie całym Górnym Śląskiem. Ten wielki zwolennik Reformacji, który osobiście złożył podpis pod Konfesją Augsburską, bardzo dbał o rozwój ewangelicyzmu w księstwie bytomskim po 1526 r. W późniejszych latach dzieło to kontynuowała rodzina Donnersmarcków.
Samo miasto Bytom, ówczesny największy ośrodek miejski na terenie księstwa, przyjęło nowe prądy religijne dopiero w latach pięćdziesiątych XVI w. i to prawdopodobnie pod wpływem Reformacji polskiej, gdyż jeszcze wtedy miejscowa ludność była niemal całkowicie polska. W 1589 r. większość bytomian wyznawała luteranizm, zaś w całym księstwie bytomskim na 12 kościołów 9 znajdowało się w rękach ewangelików. Rozwój Reformacji w Bytomiu załamał się w okresie kontrreformacji, kiedy to w początkowych latach wojny trzydziestoletniej cesarz nie oszczędzał miejscowej ludności wyznania ewangelickiego. Mimo nakazu opuszczenia księstwa przez wszystkich księży ewangelickich, rekatolizacja była powierzchowna a luteranizm dalej utrzymywał się, dzięki poparciu szlachty i mieszczaństwa. Sprowadzeni do niedalekich Piekar Śląskich jezuici przez swą działalność doprowadzili do przejścia na katolicyzm prawie całej ludności wiejskiej, a w końcu do załamania się bytomskiego luteranizmu na początku XVIII w. W przededniu agresji pruskiej (1742 r.) w Bytomiu przebywali już tylko nieliczni ewangelicy, którzy i tak musieli ukrywać swe przekonania religijne.
Sytuacja religijna zmieniła się po przejęciu Śląska przez Prusy. Ewangelicy, którym od tego momentu zwrócono utracone prawa, dalej jednak nie mieli w Bytomiu żadnego kościoła czy sali modlitw. Na nabożeństwa uczęszczali do Tarnowskich Gór. 1 maja 1833 r. magistrat odsprzedał ewangelikom ruiny kościoła św. Wojciecha, który po sekularyzacji klasztoru franciszkańskiego (Zakon Braci Mniejszych) w 1810 r. został przejęty przez władze miejskie Bytomia, który służył m. in. jako magazyn i remiza strażacka.
Parafię Ewangelicką w Bytomiu erygowano w 1836 r. Jej pierwszym duchownym został ks. dr Lippert. W 1843 r. utworzono stojącą na wysokim poziomie szkołę ewangelicką, później wybudowano dom diakonis (1898 r.) i przedszkole oraz plebanię, w 1911 r. założono cmentarz ewangelicki u zbiegu ulic Piekarskiej i Powstańców Śląskich. Liczba ewangelików systematycznie wzrastała aż do wybuchu II wojny światowej. Jeśli w 1844 r. zamieszkiwało w Bytomiu 1100 ewangelików, to w r. 1907 r. Parafia liczyła już prawie 8 tysięcy, a przed rokiem 1945 - ok. 12-13 tysięcy. Bytom, będąc w granicach państwa niemieckiego po plebiscycie w 1922 r., stał się ośrodkiem charakteryzującym się stałym wzrostem liczby niemieckich mieszkańców, przybywających tu z polskiej części Górnego Śląska.
Po II wojnie światowej ewangelicyzm w Bytomiu poniósł olbrzymie straty. Większość parafian musiała opuścić swe miejsca zamieszkania. Dotychczasowy proboszcz ks. Teodor Heindenreich został aresztowany i zginął w obozie pracy po zakończeniu działań wojennych. 2 sierpnia 1945 r. zabrano ewangelikom kościół, jak również przy pomocy milicji odebrano plebanię wraz z całym wyposażeniem i inne obiekty. Starostwo Grodzkie w Bytomiu wbrew aktowi własności powierzyło obiekt przedstawicielowi Kościoła rzymskokatolickiego, wokół którego skupiła się grupa repatriantów do 1952 r. Od 1952 r. za zgodą Prymasa Polski i kurii opolskiej kościół przekazano franciszkanom.
W posiadaniu ewangelików pozostał jedynie dawny dom sióstr diakonis, w którym prowadzone było przedszkole oraz cmentarz. Dom sióstr diakonis zaadaptowano na kaplicę, sale katechetyczne i mieszkanie dla duchownego. Stan ten pozostaje do dnia dzisiejszego. Parafia mimo tych niedogodności rozwija się i prowadzi swą działalność. Do najwybitniejszych duchownych bytomskich można zaliczyć ks. superintendenta Teodora Heidenreicha - ostatniego przedwojennego proboszcza i zwierzchnika okręgu kościelnego oraz ks. Henryka Wegenera - Wojnowskiego, pierwszego powojennego proboszcza, wybitnego publicysty, więźnia obozów koncentracyjnych w Sachsenhausen i Dachau, wnuka biskupa męczennika Juliusza Burschego, pierwszego powojennego redaktora ogólnopolskiego czasopisma ewangelickiego "Strażnica Ewangeliczna", obecnie "Zwiastun Ewangelicki"
Ewangelicy bytomscy, pełniąc swą służbę we wszystkich zakresach życia religijnego i społecznego, mają nadzieję, że na mocy nowych demokratycznych uregulowań między Państwem a Kościołem z 1994 r., otrzymają zwrot części utraconego mienia, aby w pełni działać religijnie, socjalnie i społecznie. Od 1945 r. do 2001 Parafia w Bytomiu połączona była z parafią w Laryszowie poprzez wspólną obsługę duszpasterską duchownego z Bytomia.
www.bytom.luteranie.pl/pl/par.htm
Rozwój ewangelicyzmu w księstwie bytomskim w pierwszej połowie XVI w. był związany z działaniem możnego protektora margrabiego Jerzego Hohenzollerna, władającego prawie całym Górnym Śląskiem. Ten wielki zwolennik Reformacji, który osobiście złożył podpis pod Konfesją Augsburską, bardzo dbał o rozwój ewangelicyzmu w księstwie bytomskim po 1526 r. W późniejszych latach dzieło to kontynuowała rodzina Donnersmarcków.
Samo miasto Bytom, ówczesny największy ośrodek miejski na terenie księstwa, przyjęło nowe prądy religijne dopiero w latach pięćdziesiątych XVI w. i to prawdopodobnie pod wpływem Reformacji polskiej, gdyż jeszcze wtedy miejscowa ludność była niemal całkowicie polska. W 1589 r. większość bytomian wyznawała luteranizm, zaś w całym księstwie bytomskim na 12 kościołów 9 znajdowało się w rękach ewangelików. Rozwój Reformacji w Bytomiu załamał się w okresie kontrreformacji, kiedy to w początkowych latach wojny trzydziestoletniej cesarz nie oszczędzał miejscowej ludności wyznania ewangelickiego. Mimo nakazu opuszczenia księstwa przez wszystkich księży ewangelickich, rekatolizacja była powierzchowna a luteranizm dalej utrzymywał się, dzięki poparciu szlachty i mieszczaństwa. Sprowadzeni do niedalekich Piekar Śląskich jezuici przez swą działalność doprowadzili do przejścia na katolicyzm prawie całej ludności wiejskiej, a w końcu do załamania się bytomskiego luteranizmu na początku XVIII w. W przededniu agresji pruskiej (1742 r.) w Bytomiu przebywali już tylko nieliczni ewangelicy, którzy i tak musieli ukrywać swe przekonania religijne.
Sytuacja religijna zmieniła się po przejęciu Śląska przez Prusy. Ewangelicy, którym od tego momentu zwrócono utracone prawa, dalej jednak nie mieli w Bytomiu żadnego kościoła czy sali modlitw. Na nabożeństwa uczęszczali do Tarnowskich Gór. 1 maja 1833 r. magistrat odsprzedał ewangelikom ruiny kościoła św. Wojciecha, który po sekularyzacji klasztoru franciszkańskiego (Zakon Braci Mniejszych) w 1810 r. został przejęty przez władze miejskie Bytomia, który służył m. in. jako magazyn i remiza strażacka.
Parafię Ewangelicką w Bytomiu erygowano w 1836 r. Jej pierwszym duchownym został ks. dr Lippert. W 1843 r. utworzono stojącą na wysokim poziomie szkołę ewangelicką, później wybudowano dom diakonis (1898 r.) i przedszkole oraz plebanię, w 1911 r. założono cmentarz ewangelicki u zbiegu ulic Piekarskiej i Powstańców Śląskich. Liczba ewangelików systematycznie wzrastała aż do wybuchu II wojny światowej. Jeśli w 1844 r. zamieszkiwało w Bytomiu 1100 ewangelików, to w r. 1907 r. Parafia liczyła już prawie 8 tysięcy, a przed rokiem 1945 - ok. 12-13 tysięcy. Bytom, będąc w granicach państwa niemieckiego po plebiscycie w 1922 r., stał się ośrodkiem charakteryzującym się stałym wzrostem liczby niemieckich mieszkańców, przybywających tu z polskiej części Górnego Śląska.
Po II wojnie światowej ewangelicyzm w Bytomiu poniósł olbrzymie straty. Większość parafian musiała opuścić swe miejsca zamieszkania. Dotychczasowy proboszcz ks. Teodor Heindenreich został aresztowany i zginął w obozie pracy po zakończeniu działań wojennych. 2 sierpnia 1945 r. zabrano ewangelikom kościół, jak również przy pomocy milicji odebrano plebanię wraz z całym wyposażeniem i inne obiekty. Starostwo Grodzkie w Bytomiu wbrew aktowi własności powierzyło obiekt przedstawicielowi Kościoła rzymskokatolickiego, wokół którego skupiła się grupa repatriantów do 1952 r. Od 1952 r. za zgodą Prymasa Polski i kurii opolskiej kościół przekazano franciszkanom.
W posiadaniu ewangelików pozostał jedynie dawny dom sióstr diakonis, w którym prowadzone było przedszkole oraz cmentarz. Dom sióstr diakonis zaadaptowano na kaplicę, sale katechetyczne i mieszkanie dla duchownego. Stan ten pozostaje do dnia dzisiejszego. Parafia mimo tych niedogodności rozwija się i prowadzi swą działalność. Do najwybitniejszych duchownych bytomskich można zaliczyć ks. superintendenta Teodora Heidenreicha - ostatniego przedwojennego proboszcza i zwierzchnika okręgu kościelnego oraz ks. Henryka Wegenera - Wojnowskiego, pierwszego powojennego proboszcza, wybitnego publicysty, więźnia obozów koncentracyjnych w Sachsenhausen i Dachau, wnuka biskupa męczennika Juliusza Burschego, pierwszego powojennego redaktora ogólnopolskiego czasopisma ewangelickiego "Strażnica Ewangeliczna", obecnie "Zwiastun Ewangelicki"
Ewangelicy bytomscy, pełniąc swą służbę we wszystkich zakresach życia religijnego i społecznego, mają nadzieję, że na mocy nowych demokratycznych uregulowań między Państwem a Kościołem z 1994 r., otrzymają zwrot części utraconego mienia, aby w pełni działać religijnie, socjalnie i społecznie. Od 1945 r. do 2001 Parafia w Bytomiu połączona była z parafią w Laryszowie poprzez wspólną obsługę duszpasterską duchownego z Bytomia.
www.bytom.luteranie.pl/pl/par.htm
Zakon Braci Mniejszych Dom Zakonny
więcej zdjęć (10)
Dawniej: Evangelischen Pfarrhaus
pl. Klasztorny
więcej zdjęć (96)
Dawniej: Klosterplatz