Z kart historii
1 września 1939 roku oddziały hitlerowskie około godziny 8 wkroczyły do Orzesza od strony Ornontowic. Jeszcze przed wybuchem wojny Niemcy opracowali listy osób kwalifikowanych do egzekucji. Na tak zwanych listach proskrypcyjnych znaleźli się między innymi powstańcy śląscy, działacze plebiscytowi i inni patrioci. Od razu więc po przekroczeniu polskiej granicy Niemcy rozpoczęli politykę eksterminacji.

Również w Orzeszu znalazły się osoby uznane przez agresora za szczególnie niebezpieczne. Juz 2 września Niemcy rozkazali stawić się w wyznaczonym miejscu obywatelom Orzesza posiadającym broń. 3 września na orzeskim rynku mieli stawić się miejscowi mężczyźni, spośród których wybrano dawnych powstańców i działaczy społecznych i politycznych. Następnie wyselekcjonowani mężczyźni zostali zamknięci w pobliskiej leśniczówce, gdzie spędzili całą noc. Nazajutrz, 4 września, owi mężczyźni zostali odprowadzeni do lasu zwanego Pasterniokiem i tam rozstrzelani przez żołnierzy hitlerowskich. Wśród tych osób znaleźli się przedstawiciele różnych zawodów: kolejarz, nauczyciel, leśniczy, fotograf, górnik… Niemcy nie zgodzili się, by od razu pochowano ciała. Około tygodnia zwłoki rozstrzelanych leżały w błocie, w upale, a wrzesień 1939 był wyjątkowo gorący. W końcu udzielono zgody na pogrzebanie ciał, lecz nie zezwolono na katolicki pogrzeb. Przez całą wojnę mogiły były odwiedzane przez rodziny ofiar.

Wiosną 1946 roku dokonano ekshumacji zwłok w obecności prokuratora i lekarzy powiatu pszczyńskiego oraz wdów po zamordowanych. Następnie szczątki zostały pogrzebane w jednej mogile, na której w 1950 roku wystawiono pomnik-grobowiec.

Co roku orzeska młodzież udaje się na miejsce hitlerowskiej zbrodni, by oddać należny hołd poległym tam mieszkańcom naszego miasta.

Nazwiska bohaterów rozstrzelanych w lesie: Karol Blaski, Józef Buchalik, Walenty Bartniczek, Emil Franke, Józef Gruszka, Julisz Gołąbek, Wiktor Habraszka, Alojzy Jaroszek, Franciszek Kasprzak, Paweł Kaczmarczyk, Józef Otrząsek, Oton Opiełka, Stanisław Pławecki, Wojciech Sprus, Benedykt Sprus, Stanisław Sładek, Jan Studziński, JanTkocz, Franciszek Włoczka, Ludwik Wycisło, Paweł Szczepoń. Opis z