Koloruj
 | Polska › woj. podkarpackie › powiat przeworski › Przeworsk › ul. Lubomirskich › Cukrownia "Przeworsk" |
1914 , Cukrownia w Przeworsku - zniszczenia wojenne.
ritterswalder
 2016-06-23 16:01:49 (9 lat temu)
|
|
Na stronie od 2008 grudzień
17 lat 5 miesięcy 16 dni |
Cukrownia Przeworsk – pierwsza w Galicji cukrownia, wybudowana w 1895 w Przeworsku przez ordynata przeworskiego księcia Andrzeja Lubomirskiego, działała jako Galicyjsko-Bukowińskie Akcyjne Towarzystwo Przemysłu Cukierniczego w Przeworsku. Lubomirscy propagowali w okolicy Przeworska uprawę buraków cukrowych, dlatego w celu dowozu surowca do cukrowni w latach 1900-1904 zbudowano specjalną wąskotorową linię kolejową – Przeworską Kolej Dojazdową. Początkowo produkcja nie przynosiła jednak spodziewanych rezultatów finansowych więc pojęto decyzję o budowie rafinerii. Kiedy powstała w 1899 roku cukier z Przeworska stał się towarem luksusowym, pożądanym w kraju i za granicą. Tak zaczęła się historia fabryki, która miała ogromny wpływ na rozwój gospodarczy całego regionu.
I Wojna Światowa
Jej rozwój przerwały wydarzenia I wojny światowej. 12 maja 1915 roku cukrownia spłonęła w pożarze wznieconym przez wojska rosyjskie, wycofujące się po przegranej bitwie pod Gorlicami. Ocalała jednak rafineria, magazyny i budynki mieszkalne.
Podniesienie zakładu po tej klęsce zajęło trochę czasu. Dopiero w latach 20. XX w. wzrost produkcji zaczął być widoczny. Niestety kryzys w 1929 roku znów zahamował rozwój cukrowni. Na jego skutek produkcja stała się nieopłacalna. Na szczęście początkiem lat 30. XX w. sytuacja zaczęła się stopniowo poprawiać.
II Wojna Światowa
Dobrą koniunkturę przerwała jednak II wojna światowa. 7 września 1939 roku cukrownia została zbombardowana. Pomimo to w 1940 roku przeprowadzono kampanię w prowizorycznych warunkach. W ten sposób cukrownia działała do lipca 1944 roku kiedy Niemcy opuścili Przeworsk.
Lata powojenne
Cukrownie zmodernizowano w latach 50 XX wieku, kiedy to została wówczas zaopatrzona w nowoczesne urządzenia i maszyny. Jej moc przerobowa wzrosła, dlatego zwiększony został także areał plantacyjny. W 1975 roku przeworska cukrownia stała się częścią Przedsiębiorstwa Państwowego „Cukrownie Lubelskie”. W latach 80. XX w. stała się natomiast kombinatem, do którego należała również Wytwórnia Drożdży Paszowych. W tym czasie była w pierwszej dziesiątce najlepszych cukrowni w Polsce, na 78 istniejących.
Czasy reanimacji
W 1995 roku cukrownie w Przeworsku przekształcono w Spółkę Skarbu Państwa działającą pod nazwą Cukrownia „Przeworsk” S.A, jednak w 2002 roku znalazła się w stanie upadłości… Nie uratowało jej przejęcie we wrześniu 2003 roku przez Sϋdzucker Garbów Spółka z o. o., a następnie w czerwcu 2004 r. przez Cukier Małopolski S.A w Kazimierzy Wielkiej. Ostatnia kampania cukrownicza w Przeworsku została przeprowadzona w 2003 roku.
Smutny epilog
W 2008 roku budynki należące do Cukrowni zostały wyburzone. I tak zakończyła się historia miejsca, którego nie zniszczyła żadna wojna, ani czasy kryzysu. Ludzie zawsze ją odbudowywali, ponieważ dawała “chleb” nie tylko ich pracownikom, ale i całemu regionowi.
Opis z
Historia Polski w latach 1914-1918 to krótki, pięcioletni fragment dziejów. Wydarzenia tego pięciolecia zaważyły na sytuacji Polski na arenie tak międzynarodowej, jak i wewnętrznej.
W 1914 roku wybuchła I wojna światowa z udziałem mocarstw rozbiorowych: Austro-Węgier, Niemiec i Rosji. Doprowadziła ona do rozbudzenia wśród Polaków poczucia tożsamości narodowej, a jej przebieg i rezultaty (przede wszystkim upadek wszystkich trzech mocarstw zaborczych) umożliwiły odtworzenie niepodległego państwa polskiego.
Okres ten charakteryzował się fatalnym stanem zaopatrzenia i wyżywienia społeczeństwa, a także znacznymi stratami, zarówno wśród żołnierzy wcielonych do walczących ze sobą armii, jak i ludności cywilnej, która zmuszona do świadczeń na rzecz armii okupujących kraj, ponosiła ogromne ciężary. Na skutek śmierci i deportacji liczba ludności zamieszkującej późniejszą II Rzeczpospolitą zmalała o około 14,9%[1]. Niebagatelne też były straty materialne, spowodowane działaniami wojennymi. Kolejne armie, przechodzące przez terytoria zaborów stosowały taktykę spalonej ziemi. Rosjanie, wycofując się na wschód podpalili szyby naftowe w Galicji i deportowali setki tysięcy ludzi. Natomiast Niemcy nie omieszkali wywozić do Rzeszy całych fabryk, przede wszystkim z terenu Łodzi[2]. Ocenia się, że w okresie 1914-1920 zniszczeniu uległo około 30% majątku narodowego na ziemiach polskich, zaś poziom produkcji przemysłowej w roku 1919 wyniósł w Polsce 30% stanu z roku 1913 w tych samych granicach[3].
Okres ten zawiera się pomiędzy dwiema datami – 3 sierpnia 1914 przemówienie Piłsudskiego do żołnierzy w krakowskiej dzielnicy Oleandry i 11 listopada 1918 przekazanie Piłsudskiemu władzy wojskowej przez Radę Regencyjną (14 listopada 1918 przekazano Piłsudskiemu władzę cywilną). Na przestrzeni tego czasu – wraz z przesuwaniem się frontów i zmiennymi losami poszczególnych mocarstw zaborczych, kształtowały się zarówno koncepcje polskie (dotyczące sposobów i dróg do odzyskania niepodległości), jak i koncepcje zaborców oraz Europy Zachodniej i Stanów Zjednoczonych, prowadzące do rozwiązania sprawy polskiej. W rezultacie, trudnego wcześniej do przewidzenia, przebiegu wojny wszystkie zainteresowane strony musiały prześcigać się w deklaracjach, a wkrótce także i w czynach, które legły u podstaw tworzenia polskiego wojska (Austro-Węgry, okupacja niemiecka, Rosja, Francja) i zalążków organizmu państwowego (okupacja niemiecka, Francja). Wszystko to razem sprawiło, że gdy 11 listopada 1918 roku I wojna światowa została zakończona, Polska powstała jako państwo uznane na arenie międzynarodowej, dysponujące przygotowaną kadrą polityczną i administracyjną oraz zawiązkami wojska, organów władzy wykonawczej i sądowniczej.
Źródło: