starsze
nowsze
oceń zdjęcie | skomentuj ocenę | 5 głosów | średnia głosów: 6
 | Polska › woj. dolnośląskie › powiat głogowski › Głogów › Stare Miasto › ul. Kutrzeby Stanisława › Sąd Rejonowy |
Lata 1930-1940 , Głogów - Gmach Sądu i wieża Kościóła św. Mikołaja
Skomentuj zdjęcie
labeo7
+1 głosów:1  Podmiana na większe. 2015-05-19 23:48:21 (10 lat temu)
|
|
Na stronie od 2006 marzec
20 lat 1 miesiąc 27 dni |
Dodane: 5 sierpnia 2009, godz. 22:46:55
Aktualizacja: 19 maja 2015, godz. 23:47:53
Źródło: Aukcje internetowe
Rozmiar: 1600px x 956px
18 pobrań 2766 odsłon 6 średnia ocen
Poprzednie i następne zdjęcia McAron
Obiekty widoczne na zdjęciu
Sąd Rejonowy
więcej zdjęć (42)
Zbudowano: 1911
Dawniej: Justizgebäude
Sąd Rejonowy w Głogowie został wybudowany w latach 1908-1911 wg projektu zielonogórskiego architekta powiatowego Emila Friede. Oparty na sześciu ciężkich kolumnach, których podstawy usadowiono przy samej krawędzi fosy. Dawniej znajdował się tam Amtsgericht – Sąd Pierwszej instancji (odpowiednik polskiego Sądu Grodzkiego), prezesem sądu był Tadeusz Maciejewski. Sąd Rejonowy pełnił doskonale swoją funkcje, do dziś jest jednym z bardziej funkcjonalnych budynków sądowych na Śląsku.
Sądy odbywały się w grodzie, później w zamku, gdzie znajdowały się podziemia służące do przetrzymywania oskarżonych i skazanych. Gdy Konrad I założył miasto na lewym brzegu Odry funkcje te przeszły na sołtysa i ławników, a po wykupieniu przez miasto uprawnień z sołtysa na burmistrza i radę miejską. Rada swoje obowiązki wykonywała przy pomocy sędziego, kata, pachołków miejskich sprawujących funkcje policji. Budynek Sądu został umieszczony w miejscu gdzie już od średniowiecza znajdował się głogowski wymiar sprawiedliwości. Pomiędzy dzisiejszym Sądem a dawną Brama Brzostowską, pomiędzy miejskimi murami znajdowało się więzienie z siedzibą tortur. W 1331 roku w Głogowskim Sądzie rozpatrywane były sprawy karne i cywilne, można było się odwołać do Sądu Wyższego we Wrocławiu. W 1336 roku w Głogowie znajdował się Sąd Dworski Prawa Niemieckiego i Polskiego, Sąd Dworski Prawa Polskiego działał aż do 1741 roku, pod koniec swojej działalności zajmował się głównie sprawami spadkowymi. W 1499 gdy Zygmunt Stary objął Księstwo zajął się bezpieczeństwem mieszkańców, okazał się człowiekiem twardym i zdecydowanym. Głogów zawdzięcza mu gruntowną reformę sądownictwa, w 1505 roku skodyfikował on ustrój i zasady działania nowo utworzonego Sądu Leńskiego w Głogowie do którego można było się odwołać. Był on podległy Sądom Szlacheckim. W wyniku oblężenia miasta w 1945 roku, legło ono w gruzach, budynek Sądu został zniszczony, Sąd Okręgowy w Głogowie przeniesiono do Nowej Soli przy ulicy Żymierskiego 12-24. Prezesem tego Sadu był Henryk Stachowski a sędziami Jan Noniewicz, Zdzisław Zawecko, Jan Knoc.
W 1945 roku prezes Sądu Okręgowego zwrócił się do zarządu Miejskiego w Głogowie o wytypowanie ławników. Sąd od 1950 roku nie został przeniesiony do Głogowa podlegały mu Sądy Grodzkiego w Głogowie, Nowej Soli, Szprotawie, Żaganiu, Żarach. Sąd Grodzki w Głogowie nie został utworzony ponieważ nie posiadał odpowiednich pomieszczeń i był zniszczony, więc sprawy sądowe z terenu Głogowa rozpatrywały sądy grodzkie w Nowej Soli i Górze.
Aż w 1947 roku w budynku przy ulicy Królewskiej (obecnie ul. Jedności Robotniczej 38) utworzony został pierwszy Sąd Grodzki w Głogowie, kierownikiem został sędzia Czesław Górecki a pracownikiem administracyjnym Zygmunt Bocz i Halina Kiszowska. Sąd ten rozpoznał w 1948 roku 739 spraw karnych i 174 spraw cywilnych. W 1949 roku 568 spraw karnych i 169 spraw cywilnych a w 1950 roku 7769 spraw karnych i 220 spraw cywilnych. W 1950 roku wprowadzono trój stopniowość Sądów, zlikwidowano Sąd Okręgowy w Głogowie z siedzibą w Nowej Soli a Sąd Grodzki w Głogowie przemieniono na Sąd Powiatowy w Głogowie.
Około 1953-54 roku w budynku Sądu przeznaczono pomieszczenia dla zakładu Poprawczego przeznaczonego dla chłopców. Buło w nim również miejsce na Szkołę, naukę praktyczną zawodu (stolarz, ślusarz), zakład miał charakter zamknięty. Pod koniec lat 70. został przeniesiony do nowego budynku, a pozostawione pomieszczenia przystosowano dla potrzeb Głogowskiej Prokuratury i Kuratorów Sądowych. Pod koniec 2005 roku Prokuratura Rejonowa została przeniesiona do osobnego budynku, pomieszczenia z II piętra po remoncie oddano na potrzeby Sądu. W 2006 roku rozpoczęto remont pomieszczeń i otaczającego Sąd parku który zakończono na początku 2007 roku.
Opis architektoniczny [edytuj]
Budynek Sądu posiada kształt prostokąta, składa się z korpusu głównego i ryzalitu środkowego. Dach czterospadowy z wypukłymi oknami (wole oko), pokryty dachówką. Duże okna, zamknięte wnęce, oddzielone od górnej części wnęki poziomym pasem. Opaski okienne w górnej części na pewnej długości załamują się pionowo w górę lub w dół co powoduje ich zwężenie na długości. Budynek składa się z pięciu arkad na osi głównej, ze sklepieniem kolebkowym z lunetami.
Sądy odbywały się w grodzie, później w zamku, gdzie znajdowały się podziemia służące do przetrzymywania oskarżonych i skazanych. Gdy Konrad I założył miasto na lewym brzegu Odry funkcje te przeszły na sołtysa i ławników, a po wykupieniu przez miasto uprawnień z sołtysa na burmistrza i radę miejską. Rada swoje obowiązki wykonywała przy pomocy sędziego, kata, pachołków miejskich sprawujących funkcje policji. Budynek Sądu został umieszczony w miejscu gdzie już od średniowiecza znajdował się głogowski wymiar sprawiedliwości. Pomiędzy dzisiejszym Sądem a dawną Brama Brzostowską, pomiędzy miejskimi murami znajdowało się więzienie z siedzibą tortur. W 1331 roku w Głogowskim Sądzie rozpatrywane były sprawy karne i cywilne, można było się odwołać do Sądu Wyższego we Wrocławiu. W 1336 roku w Głogowie znajdował się Sąd Dworski Prawa Niemieckiego i Polskiego, Sąd Dworski Prawa Polskiego działał aż do 1741 roku, pod koniec swojej działalności zajmował się głównie sprawami spadkowymi. W 1499 gdy Zygmunt Stary objął Księstwo zajął się bezpieczeństwem mieszkańców, okazał się człowiekiem twardym i zdecydowanym. Głogów zawdzięcza mu gruntowną reformę sądownictwa, w 1505 roku skodyfikował on ustrój i zasady działania nowo utworzonego Sądu Leńskiego w Głogowie do którego można było się odwołać. Był on podległy Sądom Szlacheckim. W wyniku oblężenia miasta w 1945 roku, legło ono w gruzach, budynek Sądu został zniszczony, Sąd Okręgowy w Głogowie przeniesiono do Nowej Soli przy ulicy Żymierskiego 12-24. Prezesem tego Sadu był Henryk Stachowski a sędziami Jan Noniewicz, Zdzisław Zawecko, Jan Knoc.
W 1945 roku prezes Sądu Okręgowego zwrócił się do zarządu Miejskiego w Głogowie o wytypowanie ławników. Sąd od 1950 roku nie został przeniesiony do Głogowa podlegały mu Sądy Grodzkiego w Głogowie, Nowej Soli, Szprotawie, Żaganiu, Żarach. Sąd Grodzki w Głogowie nie został utworzony ponieważ nie posiadał odpowiednich pomieszczeń i był zniszczony, więc sprawy sądowe z terenu Głogowa rozpatrywały sądy grodzkie w Nowej Soli i Górze.
Aż w 1947 roku w budynku przy ulicy Królewskiej (obecnie ul. Jedności Robotniczej 38) utworzony został pierwszy Sąd Grodzki w Głogowie, kierownikiem został sędzia Czesław Górecki a pracownikiem administracyjnym Zygmunt Bocz i Halina Kiszowska. Sąd ten rozpoznał w 1948 roku 739 spraw karnych i 174 spraw cywilnych. W 1949 roku 568 spraw karnych i 169 spraw cywilnych a w 1950 roku 7769 spraw karnych i 220 spraw cywilnych. W 1950 roku wprowadzono trój stopniowość Sądów, zlikwidowano Sąd Okręgowy w Głogowie z siedzibą w Nowej Soli a Sąd Grodzki w Głogowie przemieniono na Sąd Powiatowy w Głogowie.
Około 1953-54 roku w budynku Sądu przeznaczono pomieszczenia dla zakładu Poprawczego przeznaczonego dla chłopców. Buło w nim również miejsce na Szkołę, naukę praktyczną zawodu (stolarz, ślusarz), zakład miał charakter zamknięty. Pod koniec lat 70. został przeniesiony do nowego budynku, a pozostawione pomieszczenia przystosowano dla potrzeb Głogowskiej Prokuratury i Kuratorów Sądowych. Pod koniec 2005 roku Prokuratura Rejonowa została przeniesiona do osobnego budynku, pomieszczenia z II piętra po remoncie oddano na potrzeby Sądu. W 2006 roku rozpoczęto remont pomieszczeń i otaczającego Sąd parku który zakończono na początku 2007 roku.
Opis architektoniczny [edytuj]
Budynek Sądu posiada kształt prostokąta, składa się z korpusu głównego i ryzalitu środkowego. Dach czterospadowy z wypukłymi oknami (wole oko), pokryty dachówką. Duże okna, zamknięte wnęce, oddzielone od górnej części wnęki poziomym pasem. Opaski okienne w górnej części na pewnej długości załamują się pionowo w górę lub w dół co powoduje ich zwężenie na długości. Budynek składa się z pięciu arkad na osi głównej, ze sklepieniem kolebkowym z lunetami.
Kościół św. Mikołaja
więcej zdjęć (117)
Atrakcja turystyczna
Zbudowano: XIII wiek
Dawniej: Pfarrkirche St. Nikolaus
Zabytek: A/1550/48 z dn. 25.11.49
Kościół św. Mikołaja – historyczny kościół parafialny pod wezwaniem św. Mikołaja, który był najważniejszą świątynią lewobrzeżnego Głogowa.
Z przeprowadzonych we wnętrzu badań archeologicznych wynika, że kościół wybudowano jeszcze w latach 30. i 40. XIII wieku. Powstał jako późnoromańska, trójnawowa bazylika na planie podłużnym. W pierwszej kolejności zbudowano prezbiterium wraz z przegrodą z łuku tęczowego. W następnej kolejności wzniesiono korpus nawowy, począwszy od ścian naw bocznych oraz absyd. Nawę boczną północną zamknięto od wschodu półkolistą absydą (szerokość nawy północnej - 4 m). Nawa boczną południową zamknięto absydą wewnątrz półkolistą, na zewnątrz wieloboczną (szerokość - 4,5 m). Długość naw wynosiła 24 m, natomiast szerokość nawy głównej i prezbiterium 8,3 m. Po wielkim pożarze miasta w 1291 roku świątynię odbudowano, jednak już w stylu gotyckim. Nowe prezbiterium wzniesiono wydłużone oraz zamknięto wielobocznie. Wybudowano również trzy pary filarów wielobocznych. Wnętrze przykryte zostało sklepieniem żebrowym opartym na wspornikach, utrzymywanych przez łęki przyporowe i przypory. Absydy naw boczny zastąpione zostały kaplicami prostokątnymi. Od zachodu wybudowano wieżę z bocznymi aneksami, stanowiącymi przedłużenie naw bocznych. U jej podstawy znajduje się gotycki portal, a w nim popiersie patrona kościoła – św. Mikołaja. Po kolejnym pożarze, w roku 1642, wnętrze otrzymało wystrój barokowy. W 1758 roku dobudowano górną kondygnację wieży.
Kościół został zniszczony w 1945 i odtąd pozostaje ruiną, poddawaną okresowo pracom zabezpieczającym. Obecnie ruiny kościoła zachowały gotycką bryłę wraz z przebudowami z okresu średniowiecza oraz wieków późniejszych. Zachowały się także gotyckie mury obwodowe, część gotyckich i barokowych sklepień, północna arkada międzynawowa oraz częściowo zniszczona wieża. Po zabezpieczeniu wieża stanowić ma pomnik – symbol zniszczeń Głogowa podczas II wojny światowej, zaś nawa zaadaptowana zostanie na amfiteatr.
Najważniejsza świątynia mieszkańców lewobrzeżnego Głogowa. Pierwotnie kościół Św. Mikołaja był bazyliką romańską, której budowę rozpoczęto w 1230 roku. Nieszczęśliwym zbiegiem okoliczności uległa zniszczeniu w wyniku wielkiego pożaru, który nawiedził miasto w 1291 roku. Na fundamentach świątyni romańskiej powstał kościół gotycki.
W 1332 przy kościele powołana do życia została szkoła (autonomiczna w stosunku do szkoły kolegiackiej), siłą sprawczą zostali zamożni mieszczanie.
Konflikty religijne rozgrywające się na terenach Europy i Śląska w XVI w. nie ominęły Głogowa. W wyniku starć fara została przejęta w 1581 roku przez protestantów. Po ok. 100 latach kościół ostatecznie wraca do rąk kościoła katolickiego, jednak nie bez uszczerbku. W wyniku wojny trzydziestoletniej uległ sporym uszkodzeniom, co przyczyniło się do trwającej 21 lat odbudowy. Kolejny raz kościół został zniszczony w 1758 w trakcie wojen śląskich. Ruiny świątyni były wówczas wykorzystywane jako magazyn mąki i soli. W czasie II wojny światowej kościół ucierpiał w wyniku ostrzału, a następnie uległ pożarowi. Do dzisiaj pozostaje w stanie ruiny.
Kalendarium:
1230–1250 – budowa świątyni romańskiej
1291 – pożar kościoła
rozbieżności źródłowe budowy kościoła gotyckiego obejmują okres ok. 100 lat
1332 – biskup Nankier zakłada przy kościele szkołę parafialną
7 maja 1420 r. – pożar niszczy wnętrze kościoła z ołtarzem głównym, amboną i ławkami.
1429 – przy kościele powstaje kaplica loretańska
6 sierpnia 1438 r. (1431?) – pożar kościoła oraz całego miasta podczas uroczystości odpustowych
1473 – w wieżę uderza piorun niszcząc jej wnętrze
1489 – w pożarze miasta zniszczony zostaje również kościół parafialny
1567 – odbudowa zniszczonej piorunem drewnianej części wieży
1581–1602 – kościół zostaje przejęty przez protestantów. Katolicy zatrzymali jedynie zakrystię i kaplicę Św. Krzyża.
1615 – w pożarze miasta częściowo płonie również kościół parafialny
1628 – rekatolicyzacja kościoła św. Mikołaja
1633–1634 – miasto zostaje zajęte przez wojska szwedzkie, kościół zostaje przekazany gminie protestanckiej
4 maja 1642 – kościół spalony i splądrowany przez wojska szwedzkie
1650 – odbudowa kościoła po odejściu wojsk szwedzkich. Prace prowadzono pod zwierzchnictwem proboszcza Baltazara Machni
1666 – oddanie kościoła do użytku po remoncie
1670 – założono kamień węgielny pod budowę kaplicy loretańskiej w miejscu starej zakrystii, której głównym fundatorem był burmistrz Joachim Franciszek Gross
1673 – po przebudowie starej zakrystii na kaplicę loretańską zbudowano nową zakrystię i ambonę nad nią
1692 – zakończenie prac przy restauracji wieży
1707 – kruchta południowa została przebudowana na kaplicę grzebalna rodziny Freundtów
1712–1714 – budowa nowego ołtarza i odnowienie wnętrza kościoła
13 maja 1758 – pożar miasta. Ogień wypalił całe wnętrze kościoła. Zawalił się szczyt do wnętrza niszcząc całkowicie sklepienie. Parafia zostaje przeniesiona do kościoła franciszkanów
6 grudnia 1773 – poświęceniem kościoła przez biskupa Moritza von Struchwitza po 15-letnim okresie odbudowy po pożarze
17 listopada 1812 – wojska francuskie splądrowały kościół zamieniając go na magazyny wojskowe
1814, 1818 – remont zdemolowanego kościoła
1841 – gruntowny remont pokrycia dachowego
1871 lub 1876 – w kościele wykonano wszelkie prace kamieniarskie: odkuto portal na starych wzorach, nowe cokoły oraz maswerki w oknach. W głębokiej niszy nad portalem umieszczono popiersie Św. Mikołaja
1901 – naprawa poszycia dachowego
1915–1920 – w kościele założono instalację elektryczną
1937–1938 – restauracja kościoła polegająca na doświetleniu wnętrza. Poszerzone okna w nawie otrzymały charakter barokowy a w chórze gotycki
1945 – całkowite zniszczenie kościoła
1950 – usunięcie wszystkich kamiennych płyt nagrobnych
obiekt nie posiadał użytkownika
początek lat 90. XX w. zabezpieczenie ruin przed zawaleniem oraz ogrodzenie obiektu
2007 – iluminacja kościoła
wikipedia (fantom)
Z przeprowadzonych we wnętrzu badań archeologicznych wynika, że kościół wybudowano jeszcze w latach 30. i 40. XIII wieku. Powstał jako późnoromańska, trójnawowa bazylika na planie podłużnym. W pierwszej kolejności zbudowano prezbiterium wraz z przegrodą z łuku tęczowego. W następnej kolejności wzniesiono korpus nawowy, począwszy od ścian naw bocznych oraz absyd. Nawę boczną północną zamknięto od wschodu półkolistą absydą (szerokość nawy północnej - 4 m). Nawa boczną południową zamknięto absydą wewnątrz półkolistą, na zewnątrz wieloboczną (szerokość - 4,5 m). Długość naw wynosiła 24 m, natomiast szerokość nawy głównej i prezbiterium 8,3 m. Po wielkim pożarze miasta w 1291 roku świątynię odbudowano, jednak już w stylu gotyckim. Nowe prezbiterium wzniesiono wydłużone oraz zamknięto wielobocznie. Wybudowano również trzy pary filarów wielobocznych. Wnętrze przykryte zostało sklepieniem żebrowym opartym na wspornikach, utrzymywanych przez łęki przyporowe i przypory. Absydy naw boczny zastąpione zostały kaplicami prostokątnymi. Od zachodu wybudowano wieżę z bocznymi aneksami, stanowiącymi przedłużenie naw bocznych. U jej podstawy znajduje się gotycki portal, a w nim popiersie patrona kościoła – św. Mikołaja. Po kolejnym pożarze, w roku 1642, wnętrze otrzymało wystrój barokowy. W 1758 roku dobudowano górną kondygnację wieży.
Kościół został zniszczony w 1945 i odtąd pozostaje ruiną, poddawaną okresowo pracom zabezpieczającym. Obecnie ruiny kościoła zachowały gotycką bryłę wraz z przebudowami z okresu średniowiecza oraz wieków późniejszych. Zachowały się także gotyckie mury obwodowe, część gotyckich i barokowych sklepień, północna arkada międzynawowa oraz częściowo zniszczona wieża. Po zabezpieczeniu wieża stanowić ma pomnik – symbol zniszczeń Głogowa podczas II wojny światowej, zaś nawa zaadaptowana zostanie na amfiteatr.
Najważniejsza świątynia mieszkańców lewobrzeżnego Głogowa. Pierwotnie kościół Św. Mikołaja był bazyliką romańską, której budowę rozpoczęto w 1230 roku. Nieszczęśliwym zbiegiem okoliczności uległa zniszczeniu w wyniku wielkiego pożaru, który nawiedził miasto w 1291 roku. Na fundamentach świątyni romańskiej powstał kościół gotycki.
W 1332 przy kościele powołana do życia została szkoła (autonomiczna w stosunku do szkoły kolegiackiej), siłą sprawczą zostali zamożni mieszczanie.
Konflikty religijne rozgrywające się na terenach Europy i Śląska w XVI w. nie ominęły Głogowa. W wyniku starć fara została przejęta w 1581 roku przez protestantów. Po ok. 100 latach kościół ostatecznie wraca do rąk kościoła katolickiego, jednak nie bez uszczerbku. W wyniku wojny trzydziestoletniej uległ sporym uszkodzeniom, co przyczyniło się do trwającej 21 lat odbudowy. Kolejny raz kościół został zniszczony w 1758 w trakcie wojen śląskich. Ruiny świątyni były wówczas wykorzystywane jako magazyn mąki i soli. W czasie II wojny światowej kościół ucierpiał w wyniku ostrzału, a następnie uległ pożarowi. Do dzisiaj pozostaje w stanie ruiny.
Kalendarium:
1230–1250 – budowa świątyni romańskiej
1291 – pożar kościoła
rozbieżności źródłowe budowy kościoła gotyckiego obejmują okres ok. 100 lat
1332 – biskup Nankier zakłada przy kościele szkołę parafialną
7 maja 1420 r. – pożar niszczy wnętrze kościoła z ołtarzem głównym, amboną i ławkami.
1429 – przy kościele powstaje kaplica loretańska
6 sierpnia 1438 r. (1431?) – pożar kościoła oraz całego miasta podczas uroczystości odpustowych
1473 – w wieżę uderza piorun niszcząc jej wnętrze
1489 – w pożarze miasta zniszczony zostaje również kościół parafialny
1567 – odbudowa zniszczonej piorunem drewnianej części wieży
1581–1602 – kościół zostaje przejęty przez protestantów. Katolicy zatrzymali jedynie zakrystię i kaplicę Św. Krzyża.
1615 – w pożarze miasta częściowo płonie również kościół parafialny
1628 – rekatolicyzacja kościoła św. Mikołaja
1633–1634 – miasto zostaje zajęte przez wojska szwedzkie, kościół zostaje przekazany gminie protestanckiej
4 maja 1642 – kościół spalony i splądrowany przez wojska szwedzkie
1650 – odbudowa kościoła po odejściu wojsk szwedzkich. Prace prowadzono pod zwierzchnictwem proboszcza Baltazara Machni
1666 – oddanie kościoła do użytku po remoncie
1670 – założono kamień węgielny pod budowę kaplicy loretańskiej w miejscu starej zakrystii, której głównym fundatorem był burmistrz Joachim Franciszek Gross
1673 – po przebudowie starej zakrystii na kaplicę loretańską zbudowano nową zakrystię i ambonę nad nią
1692 – zakończenie prac przy restauracji wieży
1707 – kruchta południowa została przebudowana na kaplicę grzebalna rodziny Freundtów
1712–1714 – budowa nowego ołtarza i odnowienie wnętrza kościoła
13 maja 1758 – pożar miasta. Ogień wypalił całe wnętrze kościoła. Zawalił się szczyt do wnętrza niszcząc całkowicie sklepienie. Parafia zostaje przeniesiona do kościoła franciszkanów
6 grudnia 1773 – poświęceniem kościoła przez biskupa Moritza von Struchwitza po 15-letnim okresie odbudowy po pożarze
17 listopada 1812 – wojska francuskie splądrowały kościół zamieniając go na magazyny wojskowe
1814, 1818 – remont zdemolowanego kościoła
1841 – gruntowny remont pokrycia dachowego
1871 lub 1876 – w kościele wykonano wszelkie prace kamieniarskie: odkuto portal na starych wzorach, nowe cokoły oraz maswerki w oknach. W głębokiej niszy nad portalem umieszczono popiersie Św. Mikołaja
1901 – naprawa poszycia dachowego
1915–1920 – w kościele założono instalację elektryczną
1937–1938 – restauracja kościoła polegająca na doświetleniu wnętrza. Poszerzone okna w nawie otrzymały charakter barokowy a w chórze gotycki
1945 – całkowite zniszczenie kościoła
1950 – usunięcie wszystkich kamiennych płyt nagrobnych
obiekt nie posiadał użytkownika
początek lat 90. XX w. zabezpieczenie ruin przed zawaleniem oraz ogrodzenie obiektu
2007 – iluminacja kościoła
wikipedia (fantom)
Kutrzeby 1
więcej zdjęć (13)
ul. Kutrzeby Stanisława
więcej zdjęć (50)
Dawniej: Ender Straße + Am Amtsgericht
pl. Solny
więcej zdjęć (120)
Dawniej: Wallstraße, An der Stadtpfarrkirche