 | Polska › woj. małopolskie › Tarnów › Osiedle Starówka › pl. Katedralny › Katedra Narodzenia Najświętszej Maryi Panny |
lipiec 2014 , Tarnów - widok z wieży ratusza w kierunku pn. - zach., na bazylikę katedralną Narodzenia Najświętszej Marii Panny. Dzwony ratusza dzwonią co 15 min. Bardzo dzwonią ;)
|
Na stronie od 2005 listopad
20 lat 5 miesięcy 12 dni |
 |
kościoły, katedry, kaplice
|
Bazylika katedralna Narodzenia NMP w Tarnowie – kościół gotycki, przebudowywany w późniejszych okresach. Budowla jest trzynawowa, z wydłużonym prezbiterium, zamkniętym trójboczną absydą oraz dobudowaną ze strony zachodniej wysoką na 72 m wieżą.
Kościół wzniesiony został w I połowie XIV w. Od początku swojego istnienia nosił wezwanie Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. Był na tyle okazały, że w 1392 odbyła się w nim konsekracja biskupia Jakuba Strepy – późniejszego arcybiskupa halicko-lwowskiego. W 1400 biskup krakowski Piotr Wysz wzniósł go do godności kolegiaty, powołując przy nim do istnienia Kapitułę Kolegiacką, która w czasie erygowania liczyła 3 prałatury i 2 kanonie. Pod koniec XVIII w., w związku z utworzeniem przez papieża Piusa VI Diecezji Tarnowskiej, świątynia otrzymała tytuł katedry. Kościół rozbudowywany był w XVIII i XIX wieku. W latach 1889-1897 miała miejsce gruntowna, neogotycka, przebudowa. W 1898r., z okazji 50-lecia panowania Franciszka Józefa I na wieży katedry umieszczono złoconą koronę. List Apostolski "Cum beatissima" z 1972 nadał kościołowi tytuł bazyliki mniejszej. W latach 1957-1960 odrestaurowano wnętrze; ostatni remont miał miejsce w 2007 roku.
Wnętrze :
Nawa południowa:
- kaplica Rozesłania Apostołów (ufundowana w 1415 przez rycerstwo powracające spod Grunwaldu,
sklepienie z gwiaździste 1514, renesansowy pomnik nagrobny Barbary Tarnowskiej z ok. 1536,
wykonany przez J. M. Padovano)
- kruchta południowa (pocz. XVI w., sklepienie gwiaździste, bogato rzeźbiony kamienny portal z 1516)
kaplica Krzyża Świętego (ok. 1400, pomnik nagrobny księdza M. Łyczki, po 1578)
Nawa północna:
- kaplica św. Anny (1514, sklepienie gwiaździste, renesansowy nagrobek trzech Janów Tarnowskich (w
tym Jana Amora Iuniora Tarnowskiego), horyzontalny, wykonany z białego piaskowca po 1536 przez Jana
Marię Padovano lub Santi Gucciego).
- kruchta północna (kamienny portal, ok. 1400)
kaplica Serca Pana Jezusa (późnorenesansowy pomnik nagrobny ks. K. Branickiego, po 1602)
Kruchta (pod wieżą):
- gotycki portal z początku XVI w.
nagrobek Barbary z Rożnowa Tarnowskiej (ok. 1520, gotycko-renesansowy)
Prezbiterium:
- nagrobek Jana, Jana Krzysztofa Tarnowskich i Z. Ostrogskiej (1561-73, renesansowy, wykonany przez
J.M. Padovano i jego pomocnika W. Kuszyca)
- nagrobek J. i Z. Ostrogskich (1612-20, barokowy z alegorycznymi rzeźbami, wykonany przez J. Pfistera)
Pod chórem muzycznym bogato rzeźbione stalle kanonickie z końca XV wieku. Polichromia wnętrza pochodzi z lat 1957-60, a wykonali ją J. E. Dutkiewicz, A. Marczyński i W. Taranczewski).
(opis pochodzi z wikipedii :
Budynek ratusza został wybudowany pod koniec XIV wieku w stylu gotyckim. Początkowo był to parterowy budynek składający się z 2 izb, sklepionych i podzielonych sienią oraz z podstawy dzisiejszej wieży z charakterystycznymi okienkami. Ratusz służył wtedy jako siedziba władz miasta. Odbywały się w nim zebrania rady miejskiej oraz sądu wójtowsko - ławniczego. Tutaj znajdowała się również witnica oraz miejska waga.
Doszczętnie zniszczony podczas dwóch wielkich pożarów miasta przed 1500 rokiem został odbudowany, a może nawet zbudowany na nowo w pierwszej połowie XVI. Powstał za sprawą Jana Amora z Tarnowa, ojca hetmana Jana Tarnowskiego. Ratusz przebudowano/wybudowano w stylu renesansowym (pod kierunkiem Jana Marii Padovano). Poszerzono jego południowo-wschodnią część dobudowując ryzalit ze schodami prowadzącymi na nowopowstałe piętro. Dach został zasłonięty attyką zdobioną sterczynami, wolutami i maszkaronami. Równocześnie dobudowano górną - okrągłą - część wieży. Na szczycie hełmu znajduje się herb rodu Sanguszków - Pogoń.
W 1792 roku ratusz został prawie całkowicie zniszczony pożarem. Odbudowano go ze znacznymi zmianami. W latach 1889 - 1892 był remontowany i przebudowany pod kierunkiem Szczęsnego Zaręby.Potem w latach 1962-1968 poddany został kompleksowej rewaloryzacji.
W 1931 roku ratusz przestał być siedzibą samorządowych władz miejskich. Stał się siedzibą państwowego Muzeum w Tarnowie, które rozpoczęło działalność w 1945 roku W salach ekspozycje muzealne, m.in. stała wystawa portretu sarmackiego.
Od strony południowej dzieło Villaniego - główny renesansowy portal (z kamienia pińczowskiego) z dwoma pilastrami i trójkątnym tympanonem. Dach ratusza pokryty jest miedzianą blachą. Zasłania go attyka przypominająca fragmenty krakowskich Sukiennic. Na północnej i południowej ścianie ratusza znajdują się tarcze zegarowe. Wewnątrz ślady dawnej polichromii.
Atrakcje muzealne we wnętrzu :
- Portret sarmacki - jedyna z niewielu tak licznych w Polsce kolekcja portretów polskich z okresu XVII-XVIII w., z wizerunkami znanych z historii postaci.
- Gen. Józef Bem - wystawa biograficzna, poświęcona urodzonemu w Tarnowie bohaterowi walk o niepodległość Polski i Węgier.
- Szkło i Porcelana - ekspozycja prezentująca jeden z najcenniejszych w kraju zbiorów porcelany wyprodukowanych w wytwórniach zagranicznych i najstarszych polskich manufakturach. Ozdobą ekspozycji jest wielofunkcyjny serwis wykonany w Miśni na przestrzeni XIX wieku. Prezentowane naczynia z części obiadowej, śniadaniowej i deserowej zaskakują nie tylko różnorodnością form nawiązujących do wzorów XVIII-wiecznych, ale przede wszystkim niezwykle bogatym zdobnictwem. Głównym tematem wielobarwnej dekoracji są tutaj ręcznie malowane ptaki, każdy inny na poszczególnych półmiskach, paterach, koszach, filiżankach i spodkach.
- Serwis zwany "ptaszkowym" związany jest rodziną XX Sanguszków zawierał ponad 500 przedmiotów, z czego na wystawie pokazane jest ponad 150 najciekawszych form.
- Zbrojownia - kolekcja broni i uzbrojenia, a w niej jedna z trzech w całości zachowanych w Polsce - oryginalna kopia husarska.
(opis pochodzi z )