Osiedle Za Żelazną Bramą – warszawskie osiedle mieszkaniowe zbudowane w latach 1965–1972 na obszarze Mirowa w dzielnicach Wola i Śródmieście.
Nazwa pochodzi od nieistniejącej już Żelaznej Bramy, będącej wejściem do Ogrodu Saskiego. Brama znajdowała się na Osi Saskiej po zachodniej stronie dzisiejszego pasa dzielącego jezdnie ul. Marszałkowskiej.
Osiedle zostało wybudowane w latach 1965–1972, jako zwycięski projekt konkursowy SARP z 1961. Autorami byli absolwenci Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej: Jerzy Czyż, Jan Furman, Andrzej Skopiński i Jerzy Józefowicz. Jest położone na obszarze 33 ha pomiędzy Ogrodem Saskim a ulicami: Królewską, Twardą, Prostą, Żelazną i Elektoralną.
Osiedle składa się z 19 długich, 16-kondygnacyjnych budynków z dużą liczbą mieszkań (300 lub 420 mieszkań w jednym bloku), w dużej części z ciemnymi kuchniami. Bloki zostały ustawione długimi elewacjami w kierunku wschód-zachód, a wąskimi ścianami szczytowymi na północ i południe.
Standard zabudowy jest zróżnicowany, poszczególne budynki zawierają mieszkania różnej wielkości. W każdym budynku posiadającym 420 mieszkań jest po 210 mieszkań typu M2 (27 m²) i 210 mieszkań typu M3 (39 m²). W każdym budynku posiadającym 300 mieszkań jest po 240 mieszkań typu M4 (48 m²) i po 60 mieszkań typu M5 (57 m²). W budynkach zainstalowano półautomatyczne windy na licencji szwedzkiej.


Adresy budynków wchodzących w skład tego osiedla:
Chłodna 11
Chłodna 15
Graniczna 4
Grzybowska 5
Grzybowska 6/10
Grzybowska 9
Grzybowska 16/22
Grzybowska 30
Grzybowska 39
Jana Pawła II 20
Jana Pawła II 26
Krochmalna 2
Krochmalna 3
Marszałkowska 111A
Pereca 2
Pereca 13/19
Przechodnia 2
Waliców 20
Żelazna 58/62

Aleja Jana Pawła II – jedna z głównych i ważniejszych ulic Warszawy, ciągnąca się od dworca Warszawa Centralna do ulicy Wojska Polskiego.
Aleja ma swój początek w okolicach Dworca Centralnego, będąc kontynuacją ciągu alei Niepodległości i ul. Chałubińskiego w kierunku północnym - łączącego Mokotów z Żoliborzem.

Aleja Jana Pawła II na całej długości jest ulicą dwujezdniową, rozdzieloną szerokim pasem zieleni. W pasie zieleni wyznaczone są torowiska tramwajowe. Wszystkie skrzyżowania zaopatrzone są w sygnalizację świetlną.

Wzdłuż całej niemal długości znajduje się ścieżka rowerowa. Nie jest ona niestety zbyt szczęśliwie poprowadzona - kilkakrotnie "przeskakuje" pomiędzy stronami alei.
Dzisiejszą Aleję Jana Pawła II projektowano już przed rokiem 1939; prace wznowiono w okresie powojennym, przeprowadzając ją w latach 1955-59 jako fragment trasy N-S. Odcinek od Alej Jerozolimskich do Twardej oddano w roku 1956; wciągu trzech kolejnych lat, do roku 1959, zakończono prace na całej długości, wytyczając na osi Alei Rondo Babka. W swym przebiegu nowo powstała ulica Juliana Marchlewskiego wchłonęła dawne ulice Solną, Franciszka Ksawerego Druckiego-Lubeckiego oraz Parysowską wraz z Placem Parysowskiem.

Ulica Solna - Przeprowadzono ją jako krótką przecznicę około roku 1775; biegła od ul. Elektoralnej do ul. Leszno (dziś: al. "Solidarności"). W ciągu dziesięciu lat jej istnienia otrzymała stosunkowo gęstą zabudowę, uzupełnianą w okresie XIX wieku.
W okresie 1940-42 znajdowała się w obrębie getta, cała zabudowa została spalona po upadku powstania w roku 1944. Ulicę Solną wymienia jeszcze spis ulic z roku 1955; w 1956 przestała istnieć w związku z wytyczeniem trasy N-S. Ocalałą zabudowę wyburzono, pozostawiając jedynie silnie przekształconą i obniżoną kamienicę Trachtenberga z roku 1913 (Solna 16, dziś Al. Jana Pawła II 32). Mimo ciekawego ukształtowania oficyn podczas remontu 1985-6, niepotrzebnie zrezygnowano z odtworzenia wystroju fasady i dodano wysoki mansardowy dach.

Ulica Franciszka Ksawerego Druckiego-Lubeckiego - powstała przed rokiem 1861, łączyła ulicę Gęsią (dziś: ul. Anielewicza z ul. Miłą. Zabudowywana po 1875 czynszówkami typu przedmiejskiego, zamieszkiwana przez biedotę żydowską. Od roku 1940 w obrębie getta, utraciła całą zabudowę po powstaniu 1943. Ostatecznie zlikwidowana wraz z budową trasy N-S.
Ulica Parysowska - powstała w roku 1893, biegła od ul. Stawki do Dzikiej. Jednocześnie po zachodniej stronie ulicy wytyczono Plac Parysowski w kształcie zbliżonym do trapezu. Nazwę nadano dla upamiętnienia jurydyki Parysowskiej, istniejącej tu od XVI wieku. Zabudowana ulicy powstawała od pierwszego dziesięciolecia XX wieku, z nasileniem przed wybuchem I wojny światowej. W okresie 1940-42 znalazła się w obrębie getta, zabudowania zostały doszczętnie zniszczone podczas powstania 1943.
Ulica i plac zostały ostatecznie zlikwidowane w roku 1961 po wytyczeniu końcowego odcinka Trasy N-S. Współczesnej varsavianistyce nie są niestety znane żadne zdjęcia ukazujące wygląd zabudowy Parysowa i ul. Parysowskiej przed rokiem 1939. Zachowały się jedynie fotografie lotnicze, ukazujące ogólny zarys zabudowań.
Źródło: