Warszawski MSI wyodrębnia na Pradze-Północ następujące obszary:
Pelcowizna, Nowa Praga, Stara Praga, Szmulowizna

Praga jest jedną ze starszych dzielnic Warszawy, jej obszar włączony został formalnie do miasta u schyłku XVIII w. lecz dopiero w 1945 r. nastąpił podział na Pragę Południe i Pragę Północ.
Powierzchnia dzielnicy to 11,4 km2 z 75 tys. mieszkańców. Znaczna część zabudowy pochodzi z początku wieku i okresu międzywojennego.
Jako jedna z nielicznych dzielnic Warszawy zachowała stara Praga swój naturalny historyczny rodowód.


Praga jest jedną ze starszych dzielnic Warszawy, gdzie ślady ludzkie sięgają paleolitu tj. w X tysiącleciu p.n.e., zaś początki życia miejskiego mają dokładnie tyle stuleci co nasze państwo i naród.
Wcześniejszemu niż na lewym brzegu osadnictwu sprzyjały dogodniejsze warunki geograficzne: łagodniejszy dostęp do rzeki, żyzne gleby, a co za tym idzie - rozwój rolnictwa, hodowli i rybołówstwa. We wczesnym średniowieczu skupiska osadnicze na równinie praskiej połączono i powstał gród z ośrodkiem w Bródnie, niestety w następnym wieku został spalony i nie odbudowany. Wówczas to zapoczątkowała też istnienie przy najstarszej przeprawie przez Wisłę osada Kamion, późniejszy Kamionek. Wiek XV - to okres istnienia na omawianym obszarze już w pełni zaludnionych kilkunastu wsi. Własność książęcą stanowiła wieś Bródno i Żerań, kościelną Kamion, Grochów, Kawęczyn i Gocław, zaś rycersko - szlachecką Golędzinów, Targowe, Załęże i Praga. Podstawowym zajęciem ówczesnej ludności było obok rolnictwa młynarstwo, karczmarstwo, przewoźnictwo, rybactwo i bartnictwo. Mimo postępującego zagospodarowania coraz to nowych terenów, ówczesną Pragę stanowiły w większości łąki, zarośla i lasy. I tak pozostało aż do czasów późnego Średniowiecza.
Nazwa Praga pochodzi prawdopodobnie od wyprażania lasu w celu pozyskiwania terenów pod uprawy. Jednak zupełnie inny źródłosłów podaje J. Słowaczyński, w wydanej w 1838 roku monografii o Pradze. Twierdzi on, że geneza nazwy sięga czasów, kiedy to prześladowani za religię osadnicy czescy, osiedlili się nad Wisłą. To oni, według autora, nadali jej nazwę zaczerpniętą od Pragi czeskiej. Jednak bardziej prawdopodobna jest ta pierwsza wersja, przytaczana w wielu źródłach.
Pierwsze dokumenty ze wzmianką nazwy pochodzą z 1432 roku.
Znaczne zmiany w rozwoju prawobrzeżnych osad przyniósł koniec XVI wieku, kiedy to Warszawa stała się miejscem odbywania sejmów Rzeczypospolitej, a budowa stałego mostu przez Wisłę przyczyniła się do bliższego kontaktu obu stron miasta. Handel wiślany, wolne elekcje czy zjazdy szlacheckie kierowały zainteresowanie na te atrakcyjne tereny. Praga składała się wówczas z Pragi Biskupiej - stopniowo rozwijającej się organizacji miejskiej i Pragi Magnackiej, a potem Książęcej - nie podlegającej prawom miejskim. Ten stan rzeczy przetrwał do końca XVIII wieku, mimo iż nie było wyraźnej linii granicznej. Magnatowi Kazanowskiemu - początkowemu właścicielowi włości Pragi Magnackiej - Praga zawdzięcza szereg inwestycji o znaczeniu gospodarczym (cegielnie, żupę solną, browary, spichlerz, słodownię) natomiast Michałowi Działyńskiemu, jednemu z ówczesnych biskupów, najstarszy zabytek praskiej architektury - kaplicę Loretańską przy kościele Bernardynów. Kaplica Loretańska stała się wkrótce celem licznych pielgrzymek i przyczyniła się tym samym do rozsławienia Pragi. Efektem tego było umieszczenie jej wizerunku (podobnie jak herbu Działyńskich) na pieczęci miasta, którym Praga stała się 10 II 1648 roku. Przywilej miejski, który dotyczył Pragi Biskupiej, położonej w rejonie ulicy Ratuszowej, nadał Pradze król Władysław IV. Ulica Ratuszowa stanowiła wtedy główną ulicę miasta i prowadziła do przystani. Stał przy niej ratusz miejski.
Bliskość rzeki narażała Pragę na częste powodzie, zaś nawałnica szwedzka w XVII wieku przyniosła ciężkie straty rozwijającemu się miastu, w którym najbardziej ucierpiały Praga, Skaryszew, Kamion i Kępa Saska. Następne lata nie przyniosły nic lepszego: epidemie, nieurodzaje, kontrybucje, wojna północna, drugi najazd szwedzki i związane z tym nieustanne przemarsze wojsk, aż w końcu wielka zaraza morowa (z tego czasu pochodzą zachowane do dziś rogatki przy ulicy Grochowskiej, posterunki straży miejskiej przy wale Lubomirskiego, strzegące wylotu głównych szlaków komunikacyjnych). Dopiero lata 20-te i późniejsze XVIII wieku przyczyniły się do odbudowy prawobrzeżnego miasteczka. Stało się to dzięki magnatom, zdążającym do stolicy, a zatrzymującym się tu w małych dworkach, Augustowi III i jego zwycięskiej elekcji, po której jako wotum odbudował on spalony wcześniej kościół parafialny w Kamionie, Stanisławowi Poniatowskiemu, który nabył i zagospodarował dobra, zwane już wówczas Targówkiem.
W 1791 roku Sejm Wielki włączył do Warszawy pięć prawobrzeżnych jednostek administracyjnych, mających własne samorządy, a mianowicie: Golędzinów Królewski, Pragę Biskupią, Pragę Książęcą, Skaryszew i Kamion. Od tej chwili Praga stała się integralną częścią stolicy. Z pierwszych w dziejach Pragi spisów, pochodzących właśnie z okresu unifikacji wynika, że znajdowało się wtedy na jej terenie 540 zabudowanych posesji, zamieszkiwanych przez 7300 mieszkańców, głównie handlowców i rzemieślników.
W tym okresie dotknęło Pragę wiele klęsk i pożóg wojennych. Ostatnia bitwa I Rzeczypospolitej - bitwa o Warszawę w czasie insurekcji kościuszkowskiej w 1794 roku - rozgrywała się na ulicach Pragi w 1794 roku. Jej tragicznym następstwem, poza zniszczeniem zabudowy, była masakra ludności cywilnej dokonanej przez wojska Suworowa, zapamiętana jako "Rzeź Pragi".
Wkroczenie wojsk napoleońskich w 1809 roku, z którym Polacy wiązali wielkie nadzieje na wyzwolenie Polski, dla Pragi było kolejną klęską. Pod budowane fortyfikacje wyburzono znaczną część Pragi: zniknęło wiele dworów, dworków, zajazdów, ulic, kościół Bernardynek i Bernardynów, fara Skaryszewska z przylegającym szpitalikiem dla ubogich, cmentarzem, szkołą ks. Bohomolca.
Wykaz domów do rozbiórki obejmował ponad 200 pozycji z rejonu między Wisłą i Targową. Dzięki usilnym zabiegom mieszkańców Pragi ocalała jedynie kaplica Loretańska, której Prażanie nie pozwolili zburzyć.
Pozbawiona dachu nad głową ludność opuszczała Pragę i osiedlała się na innych terytoriach. Nie otrzymała przyobiecanych odszkodowań, a wystosowany do Napoleona w dniu 28 VIII 1810 roku gorzki memoriał nigdy nie dotarł do adresata.
Ślady zniszczeń przełomu XVIII i XIX wieku pozostały do dziś. Świadczą o tym tereny Portu Praskiego, Parku Praskiego i ZOO.
W okresie Królestwa Kongresowego uczyniono z Pragi VIII cyrkuł Warszawy, mający własną administrację, policję, burmistrza i budżet. Nastąpiły długie lata odbudowy, m.in. wyznaczono granicę Pragi okopem Lubomirskiego, wybrukowano główne trakty, wzniesiono most łyżwowy łączący Żoliborz z Golędzinowem, synagogę przy ulicy Jagiellońskiej. Mimo to odbudowa życia na Pradze postępowała bardzo wolno.
Dalsze zmiany przerwał wybuch powstania listopadowego w 1830 roku. Przedmieścia Pragi stały się terenem zaciętych walk: Grochów, Wawer, Białołęka, a szczególnie Olszynka Grochowska. I znów Praga poniosła ogromne straty w związku z rozbudową okopów, zniszczeniami wojennymi, stratami w ludności.
Rok 1832 zmienił położenie Pragi z VIII na XII cyrkuł, lecz bez oddzielnej administracji. Wkrótce powstały też projekty budowy stałego mostu Kierbedzia (dzisiaj Śląsko - Dąbrowski), jak też linii kolejowych i dworców: Petersbuskiego (obecnie Wileński) i Terespolskiego (dziś Wschodni).
W XIX wieku prawobrzeżna Warszawa pozostawała nadal najbardziej zaniedbaną częścią miasta, a główną ulicę - Targową długo jeszcze otaczały drewniane domki i budki. Mimo znacznego rozwoju gospodarczego jej urbanizację w znacznym stopniu ukierunkowywały władze zaborcze. Po powstaniu 1863 roku zadbały, aby wygląd Pragi przypominał kresowe rosyjskie miasteczko: elewacje drewnianych domów malowano na kolor żółto-brązowy, nad całością górowała bryła cerkwi prawosławnej. Praga, ze względu na obecność dwóch dworców Petersburskiego i Terespolskiego, kolei obwodowej z mostem koło Cytadeli, stała się ważnym węzłem przeładunkowym. To z kolei stało się przyczyną rozwoju przemysłowego dzielnicy. W 1897 roku uruchomiono Stalownię Warszawską, Wytwórnię Naczyń Emaliowanych "Wulkan" i "Labor", Fabrykę Towarzystwa Akcyjnego Lnianej i Jutowej Manufaktury, Fabrykę Lamp Towarzystwa Akcyjnego Praga.
Powstały nowe rejony: Nowa Praga, Szmulowizna, Kamionek, włączone do Pragi w 1889 roku.
Mimo Zarządzenia z 1860 roku zabraniającego wznoszenia drewnianych domów przy głównych ulicach jeszcze w 1882 roku tego typu zabudowania stanowiły 80%.
W 1916 roku do Pragi włączono Golędzinów, Pelcowiznę, Nowe Bródno, Targówek, Grochów, Kawęczyn i Kępy: Saską i Gocławską.
Po odzyskaniu niepodległości władze dążyły do integracji Pragi z Warszawą, o czym świadczyły plany szerokich inwestycji. Udało się z nich zrealizować m.in. odbudowę mostu Poniatowskiego (1925), otwarcie Ogrodu Zoologicznego (1928), który był najnowocześniejszym w Europie, wybudowano wielką zajezdnię tramwajową przy ulicy Kawęczyńskiej (1930), rozbudowano Szpital Przemienienia Pańskiego (1932), oddano do użytku kolej średnicową z mostem (1933), zmodernizowano najważniejsze arterie wylotowe (m.in. Radzymińską), skanalizowano, oświetlono i wybrukowano ulice, wzniesiono szkoły, przedszkola. Nastąpiły lata wzmożonego przyrostu ludności.
Na przeszkodzie do dalszego intensywnego rozwoju stanęła II wojna światowa, podczas której straty sięgnęły ogólnie 12-15% majątku trwałego. W porównaniu z lewobrzeżną częścią miasta Praga stosunkowo niewiele ucierpiała. Jednak stało się to przyczyną degradacji dzielnicy. Władze miejskie, najpierw skoncentrowane na odbudowie bardziej zniszczonych rejonów Warszawy, potem jakby zapomniały o potrzebach prawobrzeżnej stolicy. Niedofinansowana, popadała w coraz to większą ruinę. Jak wielkie są te wieloletnie zaniedbania świadczą nagłówki coraz częściej pojawiające się w prasie: "Praga się wali". Bo rzeczywiście rozpadają się wiekowe, nie remontowane kamienice.
Po reformie samorządowej w 1990 roku Praga stała się dzielnicą - gminą.
Władzę przejął samorząd. W 1994 roku Ustawa Warszawska zmieniła status dzielnicy - gminy w status jednostki pomocniczej Gminy Centrum - dzielnicę. Od tej pory nie była ona samodzielną jednostką samorządu terytorialnego. Wszystko co się tu działo było ściśle uzależnione od jednostki nadrzędnej jaką była Gmina.
Dlatego, jeżeli całe miasto nie uzna, że przyszedł ten krytyczny czas, kiedy należy zdecydowanie skoncentrować się na potrzebach Starej Pragi, to na nic zdadzą się decyzje Konserwatora Zabytków, prozabytkowe akcje różnych organizacji...

Opracowanie pochodzi ze strony Urzędu Dzielnicy.

Wisła (łac. i ang. Vistula, niem. Weichsel) – najdłuższa rzeka Polski, o długości 1047 km. Jest także najdłuższą rzeką uchodzącą do Morza Bałtyckiego.

Źródła rzeki znajdują się w południowej Polsce, na wysokości 1107 m n.p.m., na zachodnim stoku Baraniej Góry w Beskidzie Śląskim. Zasadniczy kierunek biegu Wisły jest południkowy. Wisła posiada deltę i uchodzi do Zatoki Gdańskiej.

Źródła rzeki znajdują się w południowej Polsce, na wysokości 1107 m n.p.m. (Czarna Wisełka) i 1080 m n.p.m. (Biała Wisełka), na zachodnim stoku Baraniej Góry w Beskidzie Śląskim.

Wisła ma trzy potoki źródłowe: Białą Wisełkę, główny górny bieg Czarną Wisełkę oraz Malinkę. Biała i Czarna Wisełka uchodzą do Jeziora Czerniańskiego, od którego płyną pod wspólną nazwą jako Wisełka. Po złączeniu nurtu z potokiem Malinka płynie już jako Wisła.

W miejscowości Biała Góra koło Sztumu około 50 km od ujścia rozdzielając się na dwa ramiona Leniwka (lewe) i Nogat (prawe), tworzy szeroką deltę zwaną Żuławami. W miejscowości Gdańska Głowa od Leniwki oddziela się w kierunku wschodnim kolejne ramię zwane Szkarpawa w celu ochrony przeciwpowodziowej zamknięte śluzą. Kolejne ramię Martwa Wisła oddziela się w Przegalinie. Uchodzi do Zatoki Gdańskiej.

Do XIV wieku ujście Wisły dzieliło się na główne wschodnie ramię Wisłę Elbląską i mniejsze zachodnie ramię Wisłę Gdańską. Od roku 1371 głównym ramieniem stała się Wisła Gdańska. Po powodzi w 1840 roku tworzy się dodatkowe ramię Wisła Śmiała. W latach 1890-1895 wykonano przekop koło Świbna.

Dorzecze Wisły zajmuje powierzchnię 194 424 km² (w Polsce 168,7 tys. km²). Urzeźbienie dorzecza Wisły charakteryzuje średnie wzniesienie 270 m n.p.m., przy czym przeważająca część dorzecza (55%) położona jest na wysokościach 100-200 m n.p.m.; od 100-300 m zawiera się ponad 3/4 dorzecza. Najwyższy punkt dorzecza leży na wysokości 2655 m n.p.m. (szczyt Gerlach w Tatrach). Cechą dorzecza Wisły jest asymetria – w znacznej mierze konsekwencja kierunku nachylenia Niżu Środkowoeuropejskiego ku północnemu zachodowi i kierunku spływu wód lodowcowych, przy równocześnie znacznej predyspozycji w budowie starszego podłoża. Asymetria dorzecza (prawostronnego do lewostronnego): 73-27%.

Wisła jest połączona za pomocą kanałów z:

* Odrą – Kanałem Bydgoskim, Notecią i Wartą (droga wodna Wisła - Odra)
* Niemnem – Kanałem Augustowskim i Czarną Hańczą
* Dnieprem – Kanałem Dnieprzańsko-Bużańskim i Prypecią.

Źródło [ Wikipedia]

Stare Miasto – osiedle i obszar MSI w Śródmieściu Warszawy, najstarsze osiedle na terenie współczesnego miasta i kolebka miasta Warszawy. Ze względu na swoją wartość historyczną w 1980 roku zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Historyczny obszar Starego Miasta (Starej Warszawy) ograniczają mury miejskie, a współczesny Wisła od wschodu, Most Śląsko-Dąbrowski i aleja "Solidarności" od południa, ulica Miodowa od zachodu oraz ulice Długa, Mostowa i Boleść od północy.



Centralnym punktem Starego Miasta jest Rynek Starego Miasta, przy którym znajdują się Muzeum Literatury, Muzeum Historyczne m.st. Warszawy oraz Pomnik Syrenki i od którego odchodzą uliczki Wąski Dunaj, Nowomiejska, Krzywe Koło, Celna, Jezuicka, Świętojańska i Zapiecek. Na starówce znajduje się także plac Zamkowy z Zamkiem Królewskim. Stare Miasto od północy i zachodu odgrodzone jest zabytkowymi murami i wyschniętą fosą, w północnej części stoi Barbakan. Od wschodu dostęp utrudnia skarpa wiślana oraz tak zwana Gnojna Góra, na której znajduje się punkt widokowy. Stare Miasto jest jednym z najpopularniejszych celów turystycznych w Warszawie.



Historia



Historia Starego Miasta sięga końca XIII wieku, kiedy to w rejonie dzisiejszego pałacu pod Blachą na skarpie wiślanej, nad rzeczką Kamionką, umiejscowiono przeniesiony z Jazdowa gród. Wkrótce w pobliżu tego grodu ulokowano nową osadę nazwaną "Warszową" (od imienia "Warsz") – było to osiedle na prawie chełmińskim umiejscowione na trakcie z Czerska do Zakroczymia, o który oparto zachodnim bokiem centralny rynek miasta. Względem niego wytyczono sieć uliczek, odchodzących parami z każdego z narożników placu. Lokacja Starej Warszawy przypisywana jest księciu mazowieckiemu Bolesławowi II oraz mieszczanom i kupcom toruńskim.



Nowe miasto uzyskało charakterystyczny dla zakładanych na prawie chełmińskim układ urbanistyczny. Centrum osady stanowił prostokątny rynek o wymiarach 90 na 73 metry, a z każdego z jego narożników wychodziły po dwie prostopadłe względem siebie uliczki. Środek rynku zajął ratusz, a wzdłuż rynkowych pierzei znalazło się 40 posesji. Na terenie całej osady, otoczonej początkowo wałem ziemnym, a potem murami obronnymi, znalazło się 12 ulic oraz około 150 posesji. Nietypowo, bo poza rynkiem, umieszczono kościół parafialny – znalazł się w połowie drogi między rynkiem a rezydencją książęcą. Łączna powierzchnia osady wyniosła około 20 hektarów. Układ urbanistyczny Starego Miasta pozostał niemal niezmieniony do czasów współczesnych.



Rozwojowi grodu w tym rejonie sprzyjały warunki naturalne oraz położenie. Miejscowość założona została na skraju Równiny Warszawskiej, nad doliną rzeki Wisły tworzącą w tym rejonie trzy terasy: zalewową, średnią oraz wydmową. Tworząc skarpę wiślaną budowały w tym miejscu wybitne walory nie tylko widokowe, ale i obronne. Rozległe równiny sprzyjały natomiast rozwojowi rolnictwa. Ponadto na rozwój osady wpłynęło położenie na skrzyżowaniu dawnej drogi lądowej łączącej miasta flandryjskie przez Gdańsk i Toruń z Rusią oraz drogi wodnej z południa na północ Polski.



Osada dobrze rozwijała się w XIV wieku, szczególnie za czasów księcia Trojdena, gdyż to za jego panowania miało miejsce najważniejsze wydarzenie tego okresu o charakterze europejskim. W 1339 roku, dnia 4 lutego w kościele św. Jana rozpoczął się proces polsko-krzyżacki. Aby mógł on być zorganizowany w Warszawie, potrzeba było wystarczającej ilości miejsc noclegowych, wyżywienia oraz ludzi wykształconych. Dodatkowo było to miasto neutralne (było wtedy częścią niezależnego od Polski księstwa mazowieckiego), było otoczone murem, a więc bezpieczne, z kościołem, który mógł pomieścić 126 świadków. Akta procesu zawierały też pierwszy znany opis Starego Miasta. Trojden mógł też przyczynić się do powstania herbu Warszawy, gdyż od jego herbu (był to smok, rzadki motyw heraldyczny) najpewniej wywodzi się warszawska Syrenka. W XIV wieku kształtują się władze miejskie z wójtem na czele.



W 1402 roku z Czerska przeniesiono do Warszawy kapitułę, a 4 czerwca 1413 roku dokonano ponownej lokacji oraz usankcjonowania prawnego miasta. W 1431 roku, w związku z kilkoma wcześniejszymi pożarami (1374, 1384) wydano zakaz budowy domów drewnianych w obrębie murów miejskich, co znacząco przyczyniło się do rozwoju miasta. W XV wieku rozwój nieco zwolnił, choć Stara Warszawa wciąż odgrywała ważną rolę. Szczyt rozwoju przypadł na XVI wiek, mimo iż w 1526 roku, po inkorporacji Mazowsza do Korony Warszawa stała się miastem mniej znaczącym. Wtedy też nadszedł koniec mniejszości żydowskiej mieszkającej w Starej Warszawie, miała ona nawet swoją synagogę na ulicy Żydowskiej (rejon dzisiejszego Wąskiego Dunaju). Rozwój gospodarczy miastu przyniosło znakomite położenie geograficzne. W 1579 roku liczba mieszkańców Starej Warszawy mogła wynosić około 5 tysięcy mieszkańców.



Jednakże dzięki centralnemu położeniu Starej Warszawy w Rzeczpospolitej Obojga Narodów polscy królowie zaczęli przebywać tu coraz dłużej. W 1569 roku w Lublinie zdecydowano, że tu odbywać się będą sejmy – z tym wydarzeniem związana jest kolejna wielka inwestycja: stały most przez Wisłę, drugi po toruńskim, który powstał u wylotu ulicy Mostowej i istniał w latach 1573-1603. W 1607 roku pożar strawił sporą część zabudowy, w 1611 roku na Zamek Królewski swój dwór na stałe przeniósł król Zygmunt III Waza. Powstał wtedy pierwszy drewniany wodociąg, doprowadzający wodę do miasta z rzeki Bełczącej. Z czasem, ze względu na brak miejsca, Stare Miasto zaczęło tracić na znaczeniu, a po powstaniu w latach 1621-1624 wałów zygmuntowskich osada zaczęła się rozrastać poza murami. Stare Miasto zostało w znacznym stopniu zniszczone podczas potopu szwedzkiego (1655-1660), ale ze względu na stołeczność szybko się odbudowało, już w 1674 roku Stara Warszawa liczyła przeszło 3 tysiące mieszkańców.



W XVIII wieku rola Starej Warszawy powoli spadała, coraz większe stawały się problemy z uporządkowaniem i zagospodarowaniem ulic. W II połowie XVIII wieku Stare Miasto było już w 90% murowane, jednak bogata ludność zaczęła powoli wyprowadzać się w inne rejony Warszawy. 18 kwietnia 1791 roku uchwalono prawo o miastach, które wydzielało administracyjnie Stare Miasto jako cyrkuł, a jednocześnie włączyło w granice Warszawy wszystkie okoliczne osiedla i jurydyki. W 1792 zakazano grzebania zmarłych na terenie miasta, za czym poszła likwidacja cmentarza przy kolegiacie św. Jana. Za czasów Królestwa Polskiego planowano wyburzenie sporej części kamienic w celu wybudowania szerokich traktów wiodących do Zamku Królewskiego, skończyło się jedynie na wytyczeniu w 1818 roku placu Zamkowego. Wkrótce całkowicie zabudowano mury miejskie, rozebrano ratusz.



Pod zaborami postępowała pauperyzacja społeczeństwa Starego Miasta, a najważniejsze instytucje, podobnie jak "centrum" miasta przeniosło się w okolice placu Teatralnego – tam też umiejscowił się miejski ratusz. Po wybudowaniu Cytadeli Stare Miasto znalazło się na uboczu. Na początku XX wieku mieszkańcy Starego Miasta byli biedni, a warunki mieszkaniowe były tragiczne. Dzielnica kojarzona była z nędzą. Pewna rewitalizacja zaczęła się dopiero w okresie międzywojennym, kiedy przedsięwzięto renowację fasad na Rynku Starego Miasta, wnętrz Zamku Królewskiego oraz odkryto pozostałości murów miejskich. Usunięto targowiska z Rynku Starego Miasta i Szerokiego Dunaju. U podnóża Starego Miasta zaczęto budowę nadwiślańskich bulwarów.



Stare Miasto zostało znacznie uszkodzone podczas II wojny światowej, w szczególności podczas bombardowań 17 oraz 25 września 1939 roku. W planach przebudowy Warszawy jako miasto niemieckie (tzw. plan Pabsta) Stare Miasto miano pozostawić jako dowód ciągłości niemieckiego osadnictwo na tych ziemiach. O wiele poważniejsze zniszczenia przyniosło jednak powstanie warszawskie – cała dzielnica została opanowana przez powstańców już 1 sierpnia. Niemcy przypuścili generalny szturm na Stare Miasto 11 sierpnia, dzielnica stała się powstańczą twierdzą i poddała się dopiero 2 września 1944 roku, wcześniej żołnierze ewakuowali się kanałami przez właz na placu Krasińskich. W wyniku powstania i później systematycznego niszczenia miasta najstarsza i najbardziej zabytkowa część miasta leżała w gruzach, zniszczonych było 90% budynków. Tuż po wojnie planowano pozostawienie zrujnowanego Stare Miasta jako pamiątki przeszłości[1], ostatecznie jednak postanowiono odbudować zabytkową dzielnicę.



W latach 1945-1947 podjęto odgruzowanie dzielnicy i zabezpieczenie zachowanych fragmentów, a w 1952 roku przystąpiono do odbudowy, skutecznie zamieniając Stare Miasto z siedliska nędzy w zabytkowy kompleks o znaczeniu międzynarodowym – kamienice dostosowano do nowoczesnych warunków mieszkaniowych odtwarzając jednocześnie zabytkowe fasady z zachowaniem autentycznych fragmentów przedwojennych. Zdecydowano się zachować średniowieczny układ ulic oraz wyeksponować zachowane fragmenty zabudowy. Najważniejsze prace wykonano do 1954 roku. Wiele robót wykonali sami warszawiacy w czynie społecznym. Odbudową kierowali Mieczysław Kuzma, Piotr Biegański i Stanisław Brukalski przy ogromnej współpracy konserwatorów zabytków, w tym prof. Jana Zachwatowicza. Na Podzamczu wyburzono większość zabudowań i urządzono park. W 1971 roku zapadła decyzja o sfinalizowaniu dzieła odbudowy poprzez wzniesienie Zamku Królewskiego.



Stare Miasto jest jedyną w skali świata dzielnicą zabytkową w pełni zrekonstruowaną po zniszczeniach wojennych. Praca tysięcy ludzi nad odbudową poskutkowała wpisaniem w 1980 roku Starego Miasta na listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO. Informującą o tym tablicę wmurowano na Zapiecku.







Źródło:

Autorzy: Licencja: [ CC-BY-SA 3.0]

UWAGA: Zdjęcia z ujęciami odcinka alei pomiędzy wylotem tunelu Trasy W-Z i Mostem Śląsko-Dąbrowskim należy przypisywać do podobiektu alei pod nazwą "Wiadukt Trasy W-Z".


Aleja "Solidarności" - jedna z głównych arterii w Warszawie, w przybliżeniu jest tożsama z Trasą W-Z. Zaczyna się od skrzyżowania z ul. Radzymińską, przechodzi mostem Śląsko-Dąbrowskim do centrum i kończy się przy skrzyżowaniu z ul. Młynarską. Po drodze krzyżuje się m.in. z następującymi ulicami:
Szwedzka
Targowa
Jagiellońska
gen. Andersa (plac Bankowy)
Jana Pawła II
Żelazna
Na całej swojej długości jest to dwujezdniowa szeroka ulica, o minimum dwóch pasach ruchu w każdą stronę. Wyjątkiem jest odcinek pomiędzy placem Bankowym a ulicą Jagiellońską - tam aleja \"Solidarności\" staje się jednojezdniowa, ale nadal ma dwa pasy ruchu dla obu kierunków (jeden pas zajmują tory tramwajowe, ruch samochodów po nim jest zakazany). W godzinach szczytu jest mocno zakorkowana. Na prawie całej długości przebiega środkiem torowisko tramwajowe.
Obecna nazwa poświęcona jest NSZZ \"Solidarność\". Podczas dwudziestolecia międzywojennego jej poszczególne odcinki nosiły nazwy: Wolska, Leszno, Tłomackie, Nowy Zjazd, Zygmuntowska, po wojnie zaś cały ciąg nazwano aleją Świerczewskiego. Od 1991 nosi obecną nazwę na cześć związku zawodowego \"Solidarność\".
Pierwszy odcinek ulicy wytyczono po stronie praskiej w 1862 na przedłużeniu linii kolei petersburskiej pod nazwą Aleksandrowska na cześć cara Aleksandra II Romanowa, łącząc ją z wiaduktem Feliksa Pancera, nazwanego Nowym Zjazdem po wybudowaniu Mostu Kierbedzia. Znaczna szerokość ulicy Aleksandryjskiej uwzględniała ruch kołowy i przebieg projektowanej przez Most Kierbedzia linii kolejowej łączącej Dworzec Petersburski z Dworcem Wiedeńskim, jednak z linii tej zrezygnowano na skutek zbyt dużego spadku skarpy wiślanej, a ruch między dworcami przejęła kolejka konna. Kolejka ta posiadała jeden tor z mijankami i trasa przebiegała Aleksandrowską, Nowym Zjazdem, Krakowskim Przedmieściem, Królewską, Marszałkowską do al. Jerozolimskich.
Tymczasem po drugiej stronie Wisły początkowy fragment dzisiejszej ulicy stanowiąc oś jurydyki Leszno nosił nazwę ulicy Leszno przechodząc w rejonie Placu Bankowego w Tłomackie. Ulica Leszno biegła do rogatek wolskich i dalej dzisiejszy przebieg ulicy w kierunku Woli pokrywał się z ulicą Wolską.
Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę ulicę po stronie praskiej przemianowano na Zygmuntowską, która to nosiła do roku 1954, gdy zmieniono ją na al. gen. Karola Świerczewskiego.
CC-BY-SA 3.0 Polska