Pomnik Bohaterów Warszawy - Warszawska Nike - przedstawiający boginię zwycięstwa Nike jako symbol walczącej Warszawy, został zaprojektowany przez Mariana Koniecznego i odsłonięty 20 lipca 1964, na Placu Teatralnym, przed Teatrem Wielkim (w miejscu gdzie obecnie znajduje się odbudowany gmach Pałacu Jabłonowskich).

30 lipca 1956  Stołeczna Rada Narodowa podjęła decyzję o budowie w stolicy Pomnika Bohaterów Warszawy i w następnych latach rozpisywane były kolejne konkursy, wzbudzając liczne spory i dyskusje. 14 listopada 1995 pomnik został zdjęty z cokołu i umieszczony tymczasowo na zapleczu budowy Pałacu Jabłonowskich. 15 grudnia 1997 umieszczono rzeźbę na nowym cokole, przy Trasie W-Z.

Pomnik o wysokości 21 m składa się z rzeźby wykonanej w brązie patynowanym oraz cokołu wykonanego z żelbetu imitującego naturalny kamień. Na cokole znajduje się inskrypcja "Bohaterom Warszawy 1939-1945". Obiekt przedstawia półleżącą postać wznoszącej się kobiety z mieczem uniesionym nad głową i wzniesioną do góry lewą ręką. 10-tonowa rzeźba ma wysokość 7 oraz długość 6 m.

Rzeźba została odlana w Gliwickich Zakładach Urządzeń Technicznych. Największym wyzwaniem było odlanie sześciometrowego miecza o wadze ok. 1000 kg. Specjalna konstrukcja wtopionych wewnątrz stalowych prętów sprawia, że przy bardzo silnym wietrze miecz może odchylać się od swego położenia o ok. 15 cm.  Monument został przewieziony w dwóch częściach ze Śląska, specjalnymi platformami kolejowymi, na Dworzec Gdański.

 

UWAGA: Zdjęcia z ujęciami odcinka alei pomiędzy wylotem tunelu Trasy W-Z i Mostem Śląsko-Dąbrowskim należy przypisywać do podobiektu alei pod nazwą "Wiadukt Trasy W-Z".


Aleja "Solidarności" - jedna z głównych arterii w Warszawie, w przybliżeniu jest tożsama z Trasą W-Z. Zaczyna się od skrzyżowania z ul. Radzymińską, przechodzi mostem Śląsko-Dąbrowskim do centrum i kończy się przy skrzyżowaniu z ul. Młynarską. Po drodze krzyżuje się m.in. z następującymi ulicami:
Szwedzka
Targowa
Jagiellońska
gen. Andersa (plac Bankowy)
Jana Pawła II
Żelazna
Na całej swojej długości jest to dwujezdniowa szeroka ulica, o minimum dwóch pasach ruchu w każdą stronę. Wyjątkiem jest odcinek pomiędzy placem Bankowym a ulicą Jagiellońską - tam aleja \"Solidarności\" staje się jednojezdniowa, ale nadal ma dwa pasy ruchu dla obu kierunków (jeden pas zajmują tory tramwajowe, ruch samochodów po nim jest zakazany). W godzinach szczytu jest mocno zakorkowana. Na prawie całej długości przebiega środkiem torowisko tramwajowe.
Obecna nazwa poświęcona jest NSZZ \"Solidarność\". Podczas dwudziestolecia międzywojennego jej poszczególne odcinki nosiły nazwy: Wolska, Leszno, Tłomackie, Nowy Zjazd, Zygmuntowska, po wojnie zaś cały ciąg nazwano aleją Świerczewskiego. Od 1991 nosi obecną nazwę na cześć związku zawodowego \"Solidarność\".
Pierwszy odcinek ulicy wytyczono po stronie praskiej w 1862 na przedłużeniu linii kolei petersburskiej pod nazwą Aleksandrowska na cześć cara Aleksandra II Romanowa, łącząc ją z wiaduktem Feliksa Pancera, nazwanego Nowym Zjazdem po wybudowaniu Mostu Kierbedzia. Znaczna szerokość ulicy Aleksandryjskiej uwzględniała ruch kołowy i przebieg projektowanej przez Most Kierbedzia linii kolejowej łączącej Dworzec Petersburski z Dworcem Wiedeńskim, jednak z linii tej zrezygnowano na skutek zbyt dużego spadku skarpy wiślanej, a ruch między dworcami przejęła kolejka konna. Kolejka ta posiadała jeden tor z mijankami i trasa przebiegała Aleksandrowską, Nowym Zjazdem, Krakowskim Przedmieściem, Królewską, Marszałkowską do al. Jerozolimskich.
Tymczasem po drugiej stronie Wisły początkowy fragment dzisiejszej ulicy stanowiąc oś jurydyki Leszno nosił nazwę ulicy Leszno przechodząc w rejonie Placu Bankowego w Tłomackie. Ulica Leszno biegła do rogatek wolskich i dalej dzisiejszy przebieg ulicy w kierunku Woli pokrywał się z ulicą Wolską.
Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę ulicę po stronie praskiej przemianowano na Zygmuntowską, która to nosiła do roku 1954, gdy zmieniono ją na al. gen. Karola Świerczewskiego.
CC-BY-SA 3.0 Polska

Położenie
Ulica łączy plac Zamkowy z placem Bankowym.

Był to jeden z najstarszych traktów biegnących od miasta Starej Warszawy w kierunku południowo-zachodnim do Krakowa; zaczynał się od bramy Krakowskiej. W XV w. został zabudowany pomiędzy bramą Krakowską i ul.Miodową drewnianymi domami mieszczan; na początku XVI w. oprócz domów budowano browary i słodownie. Po obu stronach ulicy rozciągały się ogrody, nazywano ją wówczas Kozią, od gruntów należących do mieszczanina Kozła. Ok. połowy XVI w. pojawiają się pierwsze dwory szlachty i duchownych, od których ulica otrzymała w XVII w. nazwę Senatorska, m. in. libertowany (tzn. zwolniony od dawania kwatery dostojnikom) w 1564 dwór Jędrzeja Leszczyńskiego, arcybiskupa gnieźnieńskiego (późn. nr 472) i dwór usytuowany przy Podwalu, Senatorskiej i Miodowej, dar Anny Jagiellonki dla kanclerza Lwa Sapiehy. W 1593 biskup Wojciech Baranowski rozpoczął budowę pałacu, który od 1613 stał się siedzibą prymasów. Pałac otoczony murem miał w pobliżu domy dla prałatów, służby i mieszczan podlegających władzy prymasa. Usypany w 1621 wał objął całą ulicę, ale u jej wylotu nie zostawił wjazdu. Reformaci otrzymali od Zygmunta III obszerny grunt przy Senatorskiej zwany "Na Piasku" albo "Obóz królewski", na którym wznieśli w latach 1623-1634 drewniany kościół i klasztor. Część ulicy, przy której stał kościół, nazwano Reformacką. W połowie XVII w. przy Senatorskiej stało już 11 dworów magnackich, przeważnie drewnianych, z obszernymi dziedzińcami i zabudowaniami gospodarczymi. Zabudowa Senatorskiej została zniszczona w latach "potopu szwedzkiego" 1655-1657. W latach 1671-1676 wystawiono murowany barokowy kościół Reformatów. W latach 1692-1695 na miejscu dzisiejszego pl.Teatralnego wzniesiono staraniem królowej Marii Kazimiery Sobieskiej obszerny gmach z licznymi sklepami, kaplicą, zajazdem i wielkim dziedzińcem. Gmach ten, projektowany przez arch. Tylmana z Gameren, nazwano Marywilem. W 1744 Marywil przeszedł na własność kanoniczek, które w jednym skrzydle gmachu urządziły dla siebie klasztor. Ok. 1722 po drugiej stronie Senatorskiej, naprzeciw Marywilu, wzniesiono niewielki, barokowy kościół i klasztor Jezuitów. Na miejscu zniszczonych dworów wybudowano pałace. W 1714 na miejscu dworu Kazanowskich (późn. nr 40) marszałek Wandalin Mniszech wzniósł pałac z ozdobną bramą, przed nim wystawił w 1731 zachowaną do dziś figurę św. Jana Nepomucena. Usytuowany naprzeciw siedziby Mniszchów pałac Potockich został przebudowany w 1726 przez Augusta II dla Anusi Orzelskiej i otrzymał nazwę Błękitnego. W 1725 wystawiono pałac Ludwiki Marii Bielińskiej (późn. nr 14), przebudowany w 1785 przez arch. Dominika Merliniego dla Jabłonowskich. Obok stanął po jednej stronie pałac Flemingów, a po drugiej niewielki pałac należący później do bankiera Piotra Blanka. Usytuowany obok Marywilu pałac Pociejów został w 1785 przebudowany na targowisko, gdzie handlem starzyzną zajmowali się głównie Żydzi. W tym czasie Senatorska i sąsiadujące ulice stały się głównym skupieniem ludności żydowskiej w Warszawie, zamieszkałej również i w Marywilu oraz na Gołubskiem, obszernej posesji przy rogu Senatorskiej (nr 22) i Bielańskiej. W latach 1777-1786 rozbudowany został pałac Prymasowski (arch. E. Schroeger, a późn. S. B. Zug), a naprzeciw niego kanclerz Jacek Małachowski wybudował w 1788 niewielki pałac (pod nr 8, arch. S. B. Zug). W końcu XVIII w. przy Senatorskiej było 9 pałaców, 9 kamienic i 6 domów, a ogólna liczba zamieszkałej tu ludności dochodziła do 2900, w tym przeszło połowa Żydów. Już w końcu XVIII w. zaczęto niektóre pałace przy Senatorskiej przebudowywać na kamienice, jak np. pałac Flemingów na kamienicę ze sklepami kupca Klemensa Berneaux. W latach 1812-1815 przebudowano pałac Błękitny dla Zamoyskich (arch. F. A. Lessel), a w pałacu Prymasowskim umieszczono Komisję Rządową Wojny. W 1808 zlikwidowano targowisko Pociejów, urządzając na jego miejscu plac. W 1817 pałac Jabłonowskich przebudowano na ratusz. W 1819 w przebudowanym w stylu klasycystycznym kościele i klasztorze św. Andrzeja (arch. P. Aigner) umieszczono kanoniczki, przeniesione z rozbudowanego jednocześnie przez tegoż architekta Marywilu. W 1821 przy rogu Senatorskiej i Wierzbowej wzniesiono kamienicę Petyskusa (arch. P. Aigner). W 1825 rozebrano Marywil tworząc na jego miejscu plac i wznosząc w latach 1825-1832 gmach Teatru Wielkiego (arch. A. Corazzi). W 1827 przy rogu Bielańskiej i Senatorskiej (nr 22) wybudowano okazałą kamienicę, ozdobioną portykiem kolumnowym (arch. A. Corazzi). W 1829 przebudowano pałac Mniszcha na Resursę Kupiecką (arch. A. Schuch). W ten sposób architektura Senatorskiej została w znacznej mierze zmieniona w czasach Królestwa Kongresowego, a liczba kamienic przy tej ulicy wzrosła do ok. 20. W 1863 spłonął ratusz podpalony przez powstańców; odbudowano go w latach 1864-1869. W 1873 istniał na Senatorskiej bruk żelazny, w latach 1893-1896 wybrukowano Senatorską kostką porfirową. Na przełomie XIX i XX w. przy Senatorskiej wybudowano parę kamienic o fasadach secesyjnych (m. in. Pod nr 6). W 1909 na terenie należącym ongiś do reformatów usytuowano galerię Maksymiliana Luksemburga (pod nr 29, arch. C. Przybylski) stanowiącą przejście do Niecałej. W latach 1919-1929 w galerii w podziemiu mieścił się słynny teatrzyk "Qui Pro Quo", a w latach trzydziestych -Teatr Kameralny Karola Adwentowicza. W 20-leciu międzywojennym pałac Prymasowski odrestaurowano na siedzibę Ministerstwa Rolnictwa. W 1943 - 12 VIII - na rogu Senatorskiej i Miodowej dywersyjne oddziały AK dokonały udanego zamachu zbrojnego na transport pieniędzy okupacyjnego Banku Emisyjnego, tzw. akcja "Góral". W 1944 - 4 VIII - w szpitalu Maltańskim, który mieścił się od września 1939 w dawnym pałacu Mniszchów Niemcy wymordowali rannych i personel szpitala. Na Senatorskiej miały miejsce w czasie okupacji liczne egzekucje, m. in. na terenie domów nr nr 6, 29/31, 33, 42 (znajdują się tam dziś tablice pamiątkowe). W 1944 zabudowa ulicy została prawie całkowicie zniszczona. Powojenna odbudowa 1948-1961 objęła kamienice od pl. Zamkowego do Miodowej po stronie nieparzystej, pałac Prymasowski po stronie parzystej, domy między Miodową i Daniłowiczowską, kościół św. Antoniego oraz pałace: Blanka, Zamoyskich i Mniszchów. Zrezygnowano z odbudowy ratusza, kościoła Kanoniczek i kamienicy corazziańskiej przy zbiegu Senatorskiej i Bielańskiej oraz galerii Luksemburga, rozbierając pozostałe mury tych budowli. Pomiędzy Bielańską i pl. Dzierżyńskiego (obecnie pl.Bankowym) wybudowano domy mieszkalne o nowej i obcej dla dawnej zabudowy ulicy architekturze. Miejsce dawnego ratusza zajął pomnik Bohaterów Warszawy 1939-1945, zwany "Nike", a w pobliżu Bielańskiej wzniesiono nowe osiedle mieszkaniowe wieżowców "Plac Teatralny".
źródło: "Ulice i place Warszawy" - Eugeniusz Szwankowski, Wydawnictwo Naukowe PWN SA
W 1994r. przeniesiono pomnik Bohaterów Warszawy w pobliże trasy W-Z i rozpoczęto rekonstrukcję dawnej pierzei ulicy Senatorskiej z pałacem Jabłonowskich. Po odbudowie, pałac stał się siedzibą banku. Odbudowano także, rozebrany w 1954 roku, stojący tuż obok pałacu, kościół św Andrzeja.

Źródło: