Olsan (ok. 1305), Olschen (1411), Alsen (1453), Oelsche, Elschen (poł. XVIII w.), Oellnschen (1765), Oelschen (1787, 1830, 1845), Ölschen (1867 – 1945). Po roku 1945 Olszany.
Etymologia nazwy wsi.
Nazwa wsi utworzona od nazwy drzewa olszy lub związana ze specyfiką miejsca sąsiadującego z olszynowym zagajnikiem.
Historia wsi i dóbr.
W roku 1245 Olszany były wymieniane w obrębie dóbr biskupich w roku 1453 wieś należała do biskupiej domeny w Przychowej. Wówczas też została przez biskupa wraz z całą domeną zastawiona braciom Steffken, Chrostophowi, Heinrichowi i Nicolausowi con Yhadderze z Wschowej. W roku 1466 dobra te znów były biskupie. W późniejszych czasach również je zastawiono. W roku 1472 zastawiono je księżnej Salome i niedługo później Olszany przyjął jako zastaw Sigmund Buswoy. W XVIII w. dominowały na jej terenie gospodarstwa kmiecki (16). W XVIIIw., do roku 1811 wieś nadal była własnością biskupią związaną z kompleksem biskupich dóbr w Przychowej (Preichau) niedaleko Ścinawy. Roku1811 i 1845 na terenie Olszan znajdowało się wolne sołectwo. Olszany należał w XIX w. do katolickiej parafii w Przychowej. W 2 poł. XIX w. wieś przeżywała okres stagnacji. Liczba ludności utrzymywała się na równym poziomie. W latach 1926 – 1937 pięć gospodarstw na terenie Olszan było własnością prywatną.
Pleban z Olszan wzmiankowany był w roku 2376. W roku 1411 wymieniono proboszcza Nikolausa Garlicza. Funkcjonował więc we wsi kościół parafialny. Obecny kościół św. Michała Archanioła wzniesiono ok. roku 1500 w stylu gotyckim. W XVI w. kościół ten nie został odebrany przez protestantów, a w roku 1580 był katolickim kościołem parafialnym. Później związano go z parafią w Przychowej. W latach ok. 1860 – 1880 kościół katolicki był restaurowany i przebudowywany. Powstały: nowe prezbiteria z zakrystią, nowa wieża i nowa kruchta. W tej formie kościół zachował się do dziś i jest użytkowany. Jest kościołem parafialnym i zachował się we wsi budynek plebanii i szkoła katolicka.
Układ przestrzenny wsi.
Około roku 1824 wieś miała założony przestrzenny, w związku z założeniem jej wzdłuż cieku wodnego. I tak w północno – wschodniej – układ ze zwężonym nawiasem zawierającym ciek wodny, na którym założono szereg stawów. Zarys tego wydłużonego i prosto tycznego Nawsia odpowiadał kształtowi ulicy wiejskiej w typie ulicowego układu wsi. W związku z tym można zaryzykować stwierdzenie, że układ przestrzenny wsi był połączeniem owalnicy z ulicówką. Czyli, że starszą częścią Olszan mogła być jej partia zachodnia, a młodszą – jej część wschodnia powstała zapewne w wyniki lokacji na prawie niemieckim. Około roku 1824 Nawsie było zabudowane. Na południe od niego znajdował się kościół, a przy nim duże gospodarstwo lub folwark. Takie usytuowanie kościoła nie na Nawsiu w centrum wsi, ale przy skraju siedliska jest bardzo nietypowe. Siedlisko wsi było zwarte i jednolite oraz zabudowane okazałymi zagrodami w czworobok także zagrodami obudowanymi trójbocznie. Do lat 1888 – 1944 zagęściła się sieć wiejskich ulic, ale mimo to stary układ wsi był czytelny. Siedlisko wsi uległo od zachodu redukcji. Osuszono stawy na wschodniej części Nawsia. Zabudowa wsi z licznymi gospodarstwami kmiockimi, stosunkowo okazała zachowała swój charakter. W połowie drogi z Olszan do Górzyna funkcjonował młyn.
Obecnie zachowany jest układ przestrzenny wsi, dawny układ dróg oraz zwarty kompleks zabudowy wsi złożony głownie z zagród frankońskich z budynkami mieszkalnymi zwróconymi ku ulicy szczytowo. Zabudowa ta, pochodząca głównie z końca XIX w., i z pierwszych dziesięcioleci wieku XX, głównie ceglana, wzbogacona w niektórych miejscach ozdobnymi ogrodzeniami współtworzy wraz z kościołem architektoniczny obraz wsi. Na parceli na wschód od kościoła znajduje się odosobniona, okazała zagroda w czworoboku, obecnie z zabudowa ceglaną. Powstała ona na początku XX w. zapewne na miejscu starszej zagrody lub niewielkiego folwarku (sołtysiego, należącego do dóbr biskupich), zaznaczone na mapie z roku 1824. Na północ od wsi, przy skrzyżowaniu dróg z Olszan do Miłogoszczy i z Górzyna do Kliszowa znajduje się neogotycka kapliczka obsadzona była jabłoniami.
Kościół w Olszanach jest murowany, orientowany, jednonawowy, oskarpowany. Ma pięciobocznie zamknięte wydłużone prezbiterium i wieżę od zachodu. Ściany starej nawy kamienne przeprute ostrołucznymi oknami o spłaszczonych łukach. Pozostała część bryły kościoła: prezbiterium i zakrystia, wieża, zachodni szczyt nawy oraz kruchta przy elewacji północnej nowe utrzymane w stylu neogotyckim, ceglane, nietynkowane. Wieża zwieńczona wysokim, ostrosłupowym, ceglanym hełmem jest we wsi i w okolicy dominantą wysokościową i architektoniczną.
Kościół otoczony jest starym cmentarzem założonym na planie owalu, obecnie nieużytkowanym, ogrodzonym kamiennym murem. Na cmentarzu zachowały się krzyż z roku 1890 i nagrobki z lat ok. 1950 – 63. Teren cmentarza obsadzony jest lipami oraz Robinami. Rosną tu też świerk i cyprysik. Przy bocznej furtce cmentarnej – lipa drobnolistna o śr. 100 cm. Z cmentarzem sąsiaduje zamknięty teren z plebanią i szkołą
