Ge­ne­za Zam­ku w Os­trę­żni­k nie zos­ta­ła nig­dy poz­na­na ze wzglę­du na brak za­cho­wa­nych ma­te­ria­łów źród­ło­wych na je­go te­mat. Pow­szech­nie u­wa­ża się, że wa­row­nię tę wznie­sio­no z ini­cja­ty­wy Kazimierza Wielkiego w po­ło­wie XIV w., ja­ko ko­lej­ne og­ni­wo w łań­cu­chu ju­raj­skich or­lich gniazd strze­gą­cych po­łud­nio­wo-za­chod­nich ru­bie­ży Rze­czy­pos­po­li­tej. Hi­po­te­za ta­ka znaj­du­je swo­je o­par­cie w przy­na­leż­noś­ci w XIV w. po­blis­kiej wsi Trzeb­niów do do­me­ny kró­lew­skiej, oraz a­na­li­zy za­cho­wa­nych resz­tek ma­te­ria­łu bu­do­wla­ne­go da­to­wa­ne­go właś­nie na ten ok­res. Część his­to­ry­ków skła­nia się jed­nak ku od­mien­nej o­pi­nii, iż fun­da­to­rem zes­po­łu ob­ron­ne­go był bis­kup kra­kow­ski Jan Mus­ka­ta (+1320), aczkolwiek są także sugestie, że mógł być to za­mek ry­cer­ski, któ­ry zos­tał znisz­czo­ny pod­czas kar­nej wy­pra­wy wojsk kró­lew­skich w 1396 r. Tak zróż­ni­co­wa­ne po­glą­dy w kwes­tii za­rów­no in­wes­to­ra jak i cza­su re­a­li­za­cji te­go pro­jek­tu są po­chod­ną br­aku ja­kich­kol­wiek za­pi­sów his­to­rycz­nych, co daje podstawy przypuszczeń, że o­biekt nig­dy nie zos­tał u­koń­czo­ny i nie był za­miesz­ka­ny. Le­gen­dy wią­żą go z roz­bój­ni­ka­mi, przypuszcza się również, że słu­żył ja­ko wię­zie­nie dla przes­tęp­ców lub kró­lew­skich prze­ciw­ni­ków po­li­tycz­nych. Istnieja też po­da­nia zwią­za­ne z pow­sta­niem stycz­nio­wym. Pod Śmier­tel­nym Dę­bem, znaj­du­ją­cym się o­ko­ło 9 km na pół­noc­ny wschód od Os­trę­żni­ka, w dniu 9 lip­ca mia­ła miej­sce bit­wa mię­dzy pow­stań­ca­mi, a woj­ska­mi ro­syj­ski­mi. Po od­nie­sio­nej po­raż­ce par­ty­zan­ci mie­li uk­ryć w ru­i­nach wa­row­ni do­ku­men­ty i skarb pow­stań­czy. Jest też le­gen­da zwią­za­na z ok­re­so­wo czyn­nym wy­wie­rzys­kiem u stóp gó­ry zam­ko­wej, przy jej pół­noc­no-za­chod­niej ścia­nie. Wed­le miej­sco­wej tra­dy­cji wyt­rysk wo­dy w tym miej­scu ma być zwias­tu­nem nad­cho­dzą­cych wiel­kich wy­da­rzeń.