Plac powstał w pierwszej połowie XIX w. po zdobyciu Wrocławia przez wojska napoleońskie, a następnie wyburzeniu Bramy Mikołajskiej w 1820 r. W dwa lata później nad fosą przerzucono nowy most zwany Królewskim (Königsbrücke). W tym czasie plac miał kształt prostokąta o powierzchni ok. 0,5 ha i zabudowany był od zachodu w podkowę z zamkniętymi narożnikami.
Wtedy plac określany był jako An der Königsbrücke (Przy Moście Królewskim). Lecz już wkrótce wzwiązku z szybkim rozwojem miasta zaszła potrzeba przebudowy placu. W 1866 r. został on powiększony do 1,5 ha, zlikwidowano most zasypując fosę oraz zmieniono nazwę na Königs Platz (Plac Królewski). Na początku XX w. w osi fosy wzniesiono na północy pomnik Bismarcka, a naprzeciwko fontannę wraz z grupą rzeźb Walka i Zwycięstwo. Jeszcze przed wojną planowano podwyższyć zabudowę zachodniej strony placu do 5 kondygnacji lecz do realizacji nigdy nie doszło.

W czasie walk o Festung Breslau zabudowa placu została w większości zniszczona. Ocalał jedynie gmach zajmowany obecnie przez Akademię Muzyczną oraz fontanna. W kolejnych latach w ramach odbudowy placu wzniesiono zupełnie niepasujący budynek Cuprum, a także w miejscu dawnego banku braci Alexander wzniesiono nowy budynek szpitala im. Babińskiego. Dużo zmieniło się na początku lat 80. Właśnie wtedy przebudowano plac i utworzono pzejście podziemne (otwarte 24 marca 1984).
Początkowo nieoficjalnie plac nosił nazwę pl. Królewskiego, lecz już w 1946 r. zmieniono nazwę na Plac 1. Maja. Obowiązywała ona do 31 XII 2005 r. Od 1 stycznia 2006 r. patronem placu jest papież Jan Paweł II.

Bieg obecnej ul. Podwale wyznaczył przebieg murów miejskich i znajdującej się przy nich zewnetrznej fosy miejskiej. Niezabudowana droga nabrała miejskiego charakteru dopiero po wyburzeniu fortyfikacji w 1807 r. Po rozparcelowaniu w 1813 r. na 26 działek nowa ulica otrzymała nazwę Am Stadtgraben (Przy Fosie Miejskiej). Istnienie dużych parcel, które w następnych latach dzielono na mniejsze, pociągało za sobą ciągłe zmiany numeracji. Aby usprawnić te działania w 1847 r. zdecydowano się na podzielenie ulicy na trzy odcinki i nadanie im osobnych nazw (wywodzących się od przedmieść, przez które przechodziły):

- odcinek od ul. Sikorskiego do pl. Orląt Lwowskich nazwano Nikolai Stadtgraben (Podwale Mikołajskie);
- od pl. Orląt Lwowskich do ul. Dworcowej - Schweidnitzer Stadtgraben (Podwale Świdnickie);
- od ul. Dworcowej do al. Słowackiego - Ohlauer Stadtgraben (Podwale Oławskie);

W dwa lata po podziale ulicy zamontowano na niej oświetlenie gazowe. Do połowy lat 40. XIX w. wzdłuź ulicy ciągnęły się głównie ogrody, które z czasem zaczęły zastępować okazałe gmachy użyteczności publicznej i budynki mieszkalne. W latach 1828-1834 między ul. Sądową i pl. Orląt Lwowskich wznisiono Koszary Kirasjerów (później Grenadierów), a w latach 1845-1852 na sąsiedniej działce powstał okazały gmach sądu. W następnych latach powstały: Synagona Na Wygonie (1866-70), dom handlowy Martina Schneidera (ob. Podwale), gmach Prezydium Policji (1925-27), monumentalny dom towarowy Wertheim (AWAG, po wojnie PDT) czy willa rodziny Haase pod nr 76 (później siedziba śląskiego oddziału HJ).

W czasie wojny najbardziej ucierpiał południowy odcinej ulicy między ul Czystą i ul. Kołłątaja, a także rejon ul. Traugutta i pl. 1-go Maja. Po wojnie ulica także była podzielona na trzy odcinki, lecz 11 grudnia 1951 r. zdecydowano się na ich połączenie pod jedną nazwą - ul. Podwale.