Plac powstał w pierwszej połowie XIX w. po zdobyciu Wrocławia przez wojska napoleońskie, a następnie wyburzeniu Bramy Mikołajskiej w 1820 r. W dwa lata później nad fosą przerzucono nowy most zwany Królewskim (Königsbrücke). W tym czasie plac miał kształt prostokąta o powierzchni ok. 0,5 ha i zabudowany był od zachodu w podkowę z zamkniętymi narożnikami.
Wtedy plac określany był jako An der Königsbrücke (Przy Moście Królewskim). Lecz już wkrótce wzwiązku z szybkim rozwojem miasta zaszła potrzeba przebudowy placu. W 1866 r. został on powiększony do 1,5 ha, zlikwidowano most zasypując fosę oraz zmieniono nazwę na Königs Platz (Plac Królewski). Na początku XX w. w osi fosy wzniesiono na północy pomnik Bismarcka, a naprzeciwko fontannę wraz z grupą rzeźb Walka i Zwycięstwo. Jeszcze przed wojną planowano podwyższyć zabudowę zachodniej strony placu do 5 kondygnacji lecz do realizacji nigdy nie doszło.

W czasie walk o Festung Breslau zabudowa placu została w większości zniszczona. Ocalał jedynie gmach zajmowany obecnie przez Akademię Muzyczną oraz fontanna. W kolejnych latach w ramach odbudowy placu wzniesiono zupełnie niepasujący budynek Cuprum, a także w miejscu dawnego banku braci Alexander wzniesiono nowy budynek szpitala im. Babińskiego. Dużo zmieniło się na początku lat 80. Właśnie wtedy przebudowano plac i utworzono pzejście podziemne (otwarte 24 marca 1984).
Początkowo nieoficjalnie plac nosił nazwę pl. Królewskiego, lecz już w 1946 r. zmieniono nazwę na Plac 1. Maja. Obowiązywała ona do 31 XII 2005 r. Od 1 stycznia 2006 r. patronem placu jest papież Jan Paweł II.

Jedna z dwóch ulic we wrocławskim Starym Mieście, łączących niegdyś Rynek ze znajdującą się na zachód od niego nieistniejącą już Bramą Mikołajską (tą drugą ulicą jest ulica Ruska), od której bierze nazwę (do 1945 Nikolai Straße).

W średniowieczu (wraz z ulicami Ruską, Oławską, Świdnicką i Piaskową) była jedną z głównych arterii komunikacyjnych Wrocławia.

Przy ulicy św. Mikołaja, przy samym Rynku, znajduje się kościół św. Elżbiety. Na drugim końcu ulicy, niedaleko dawnej Bramy Mikołajskiej, znajduje się dzisiejszy Sobór Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy we Wrocławiu, dawniej kościół pod wezwaniem św. Barbary.

Ulica liczy około 600 metrów i w połowie długości przecięta jest wytyczoną w latach 70. XX wieku wrocławską trasą W-Z. Wyburzenia związane z przeprowadzeniem trasy W-Z oszczędziły stojący na rogu ulicy św. Mikołaja i trasy budynek Szpitala Bożego Grobu

Jedna z ulic wrocławskiego Starego Miasta, wychodząca z przylegającego do południowo zachodniego narożnika wrocławskiego Rynku Placu Solnego na zachód, aż do Podwala, z którym krzyżuje się w miejscu, gdzie niegdyś stała Brama Mikołajska, główna brama miejska od strony zachodniej. Do tej samej bramy dochodziła druga z głównych ulic tej części Starego Miasta, ulica św. Mikołaja, która zaczyna się w północno-zachodnim narożniku Rynku, przy kościele św. Elżbiety.

Ulica ma około pół kilometra i w połowie długości przecięta jest obecnie wytyczoną w latach 70. XX wieku (wzdłuż linii nieistniejącej już Czarnej Oławy pełniącej rolę średniowiecznej wewnętrznej fosy) trasą W-Z. W XIII wieku w tym miejscu ustawiona była Brama Ruska w linii umocnień wewnętrznych miasta. Bramę tę zlikwidowano, tak jak stojącą nieopodal w tej samej linii umocnień starą Bramą Mikołajską po tym, gdy w XIV wieku w linii fortyfikacji zewnętrznych (nad zachowaną do dziś Fosą Miejską) zbudowana została nowa Brama Mikołajska wspólna zarówno dla traktu Ruskiego, jak i Mikołajskiego.

Nazwa ulicy niemal nie uległa zmianie od średniowiecza (w 1345 odnotowana jako Rusyschin Gasse) i do 1945 nosiła nazwę Reusche Straße, potem krótko – ulicy Rosyjskiej.