Obiekt powstał dzięki pomysłowi, który narodził się w ówczesnym Centralnym Urzędzie Gospodarki Wodnej. Inwestorem stopnia wodnego była „Bugobudowa”. Rozpoczęcie prac nastąpiło w 1958 r. a zakończenie w 1963r. Początkowo miał to być jeden ze stopni kaskady Bugu, ale niestety pozostał obiektem jedynym. Dokumentację techniczną opracowało Centralne Biuro Studiów i Projektów Budownictwa Wodnego „Hydroprojekt” w Warszawie. Generalnymi wykonawcami były przedsiębiorstwa: Warszawskie Przedsiębiorstwo Budownictwa Wodno-Inżynieryjnego „Hydrobudowa 1” (stopień wodny) oraz Warszawskie Przedsiębiorstwo Budownictwa Lądowo-Inżynieryjnego „Hydrobudowa 6”. Jednocześnie ze stopniem wykonany został kanał Żerań-Zegrze ze śluzą na Żeraniu.
Stopień piętrzący budowano w dwóch etapach:
- w etapie I pod osłona grodzy ze ścianki larsenowskiej wybudowano jaz z przepławką dla ryb i elektrownię, z ubezpieczeniami na górnym i dolnym stanowisku oraz inne obiekty zlokalizowane na lewym brzegu - poza naturalnym korytem rzeki.
- w etapie II po przegrodzeniu rzeki i skierowaniu wody na jaz, wykonano zaporę ziemną łączącą jaz z prawym brzegiem. Zaporę ziemną wykonano w dwóch fazach: dolna została naregulowana, natomiast górna uformowana sprzętem lądowym.
DANE OGÓLNE
Stopień Wodny Dębe usytuowany jest na rzece Narwi w km. 21+600. W skład stopnia wchodzą 3 podstawowe obiekty : elektrownia, jaz i zapora umieszczone kolejno w jednym przekroju poprzecznym rzeki. Łączna długość budowli przegradzających dolinę Narwi wynosi 450 m.
ZBIORNIK
Utworzone przez stopień Jezioro Zegrzyńskie opiera się o prawy wysoki brzeg Narwi i jest otoczone zaporami bocznymi oraz wałami cofkowymi na jej lewym brzegu i na obydwu brzegach rzeki Bug.
Cofka zbiornika sięga na Narwi do miejscowości Pułtusk (63 km. rzeki) a na Bugu do miejscowości Barcice (17 km. rzeki).
Do jeziora wpadają rzeki:
- Rządza
- Prut
- a także Kanał Żerań – Zegrze wraz z dopływającymi do niego rz. Czarna i rz. Długa
Powierzchnia zbiornika 30,3 km2
Wysokość piętrzenia 7,0 m
Amplituda piętrzenia 0,5 m
Pojemność całkowita zbiornika (przy NPP) 89,96 mln. m3
Pojemność użytkowa energetyczna 15,7 mln. m3
Powierzchnia zlewni zbiornika 69,5 tys. km2
ZAPORA CZOŁOWA
Zapora zbudowana jest z miejscowych piasków drobnoziarnistych. Dolna część namywana była metodą hydromechanizacji, górna formowana sprzętem lądowym. Ubezpieczenia zapory stanowią płyty żelbetowe na skarpie od strony wody górnej. Od strony wody dolnej w strefie wahań wody skarpa ubezpieczona jest płytami betonowymi na filtrze odwrotnym, a powyżej obsiana jest trawą.
Zakończenie skarpy od strony wody dolnej stanowi drenaż ujmujący wodę filtrującą przez korpus zapory.
Właściwym korpusem zapory jest jej dolna część do półek na poziomach 81,02 od strony wody górnej i 78,62 od strony wody dolnej. Część górną do poziomu 85,52 tworzy nasyp drogowy.
Długość zapory 230 m.
Wysokość 7,3 m.
Kubatura 190 tys. m3
Nachylenie skarp zapory 1:3
Nachylenie nasypu drogowego 1:2
PRZEPŁAWKA DLA RYB
Przepławka dla ryb typu komorowego, kaskadowego – umieszczona zostało w filarze działowym pomiędzy jazem, a elektrownią.
Liczba stopni 25
Różnica poziomów na stopniu 30 cm
Wymiary komór 2,0 x 3,6 m
Otwory przesmykowe i przelotowe 0,5 x 0,5 m
Wejście dla ryb od strony wylotu rur ssących, wyjście w pierwszej komorze sterowane zasuwą o napędzie ręcznym.
JAZ
Jaz posiada 5 przęseł konstrukcji dokowej. Każde przęsło o szerokości 20 m. (w świetle). Piętrzenie utrzymywane jest przy pomocy zasuw płaskich z klapami. Klapy służą do przepuszczania wód o przepływach do 215 m3. Do przepuszczania wód o większych przepływach służą płaskie zasuwy. Klapy i zasuwy uruchamiane są przy pomocy wciągarek zainstalowanych w budkach sterowniczych na filarach jazu.
W obrębie filarów – niecka do rozpraszania energii wody o długości 16,80 m i głębokości 1,20 m.
Wysokość piętrzenia dla przepływu średniego rocznego wynosi około 6.20 m.
