Kolorujstarsze
nowsze
oceń zdjęcie | skomentuj ocenę | 4 głosy | średnia głosów: 6
 | Polska › woj. kujawsko-pomorskie › Bydgoszcz › Stare Miasto › pl. Teatralny › Teatr Miejski |
1940 , Widok z ulicy Focha w kierunku Teatru Miejskiego.
Skomentuj zdjęcie
|
Na stronie od 2010 maj
15 lat 11 miesięcy 29 dni |
35 pobrań 2070 odsłon 6 średnia ocen
Poprzednie i następne zdjęcia labeo7
Obiekty widoczne na zdjęciu
 |
teatry
|
Teatr Miejski
więcej zdjęć (202)
Architekt: H. Seeling
Zbudowano: 1895-1896
Zlikwidowano: 1946
Dawniej: Stadt Theater
Budynek stał przy Placu Teatralnym. Od północy sąsiadował z ulicą Focha w Bydgoszczy. Był jednym z wielu reprezentacyjnych obiektów publicznych Bydgoszczy przełomu XIX i XX w. oraz 1. połowy XX wieku.
Historia teatru w Bydgoszczy sięga XVII wieku, kiedy w Kolegium Jezuickim wzniesiono specjalną salę teatralną ze sceną sukcesywną, zdolną pomieścić ok. 300 osób. Przedstawienia odgrywane przez uczniów organizowano przy okazji świąt kościelnych, oraz wizyt dostojników: królów, biskupów, starostów.
Natomiast pierwszy stały budynek teatru w Bydgoszczy wzniesiono w 1822 r. [1] na fundamentach rozebranego kościoła mariackiego karmelitów. Budynek teatru dwukrotnie odbudowywano po pożarach, które miały miejsce 30 sierpnia 1835 r. i w 1890 r., kiedy to spłonął zbudowany w 1840 r. gmach z 320 miejscami na widowni. Ostatnia odbudowa wiązała się ze wzniesieniem w latach 1895-1896 monumentalnego, reprezentacyjnego gmachu wg projektu berlińskiego architekta, królewskiego radcy budowlanego Heinricha Christiana Seelinga (1852-1932). Architekt uznawany za specjalistę od budowy teatrów w Niemczech[2] opracował projekt oraz kierował budową teatru w Bydgoszczy. Do miasta ściągnął go miejski radca budowlany Carl Meyer, który w 1891 r. odbył specjalną podróż po Niemczech w celu zapoznania się z nowymi gmachami teatralnymi.
Ogólne założenia programu budynku teatralnego opracował Meyer, zaś projekt wykonał Heinrich Seeling[3]. Gmach został zaprojektowany na 800 miejsc, mieszcząc się w kosztach ok. 450 tys. marek. Wykonawcą została znana w Bydgoszczy firma H. Jenisch & Scheithauer. Prace budowlane ukończono pod koniec 1896 r.
Pierwsze przedstawienie 3 października 1896 r. obejrzał cesarz Niemiec Wilhelm II, a kilka lat później powstał obiekt w Berlinie na podobieństwo teatru bydgoskiego[4]. Gmach teatru okazał się udaną realizacją, o dobrej lokalizacji, dzięki czemu szybko wtopił się w krajobraz miasta.
Czas istnienia nowego gmachu teatralnego (1895-1945) przypadł na dwie epoki: niemiecką (1895-1919) i polską (1920-1939).
Okres niemiecki 1895-1919
W okresie zaboru w teatrze wystawiano wyłącznie sztuki niemieckie (było to jednym z warunków finansowania budowy przez władze państwowe). Nowy gmach teatru stworzył nowe perspektywy i oprawę dla wystawiania sztuk; wobec czego przyjeżdżały do Bydgoszczy niejednokrotnie sławy kulturalnej Europy. Na przełomie XIX/XX w. personel teatru tworzyło 46 aktorów, 31 osób obsługi technicznej i biurowej oraz orkiestra. Wśród sztuk teatralnych znajdowały się dzieła Goethego, Schillera, Szekspira, Kleista, Calderona, Hauptmanna, Ibsena, Sardou i innych. Oprócz przedstawień dramatycznych, tragedii, komedii i fars wystawiano również sztuki muzyczne: opery (m.in. cały cykl Wagnera), operetki i koncerty wybitnych wykonawców np. Ryszarda Straussa (1899), orkiestry z mediolańskiej "La Scali" (1899), Edwarda Straussa (syna słynnego Johanna) z orkiestrą (1899, 1900) i innych.
Okres polski 1920-1939
W okresie międzywojennym Teatr Miejski był najważniejszą instytucją kulturalną w mieście. Pierwsze polskie przedstawienie miało miejsce 5 grudnia 1919 r. Stanowisko dyrektora objął wówczas Ludwik Dybizbański. Po nim stanowisko dyrektora przez dwa lata pełniła znana aktorka Wanda Siemaszkowa, która preferowała sztuki ambitne i patriotyczne. Kolejnymi dyrektorami byli Józef Karbowski oraz Karol Benda. Jednak złoty czas teatru bydgoskiego nastąpił po 1927 r., gdy dyrektorem został Władysław Stoma. Na deskach teatru występowali najznamienitsi polscy aktorzy. W rekordowych latach liczba przedstawień teatralnych przekraczała 350 spektakli w roku (w sezonie 1935/36 - 371 przedstawień, na które sprzedano 197.702 bilety). Wystawiano nie tylko ambitne sztuki dramatyczne, ale również przedstawienia dla dzieci, oraz sztuki popularne szczególnie wyczekiwane przez publiczność, w tym opery, operetki i rewie. W tym czasie na scenie występowali m.in. Ludwik Solski, Stefan Jaracz, Mieczysława Ćwiklińska, Kazimierz Junosza-Stępowski, Stanisława Wysocka oraz Hanka Ordonówna. Teatr funkcjonował w tym czasie jako instytucja prywatna, a jego ostatnim polskim dyrektorem był Aleksander Rodziewicz.
Powodzenie sceny teatralnej przyczyniło się do nowych inwestycji. W 1921 r. przeprowadzono remont wnętrza, zainstalowano nowe zapadnie, pomalowano kurtynę. W 1937 r. teatr uzyskał scenę obrotową, a przed budynkiem wykonano parking.
W gmachu teatru miały miejsce wszelkie ważne dla miasta i jego mieszkańców uroczystości i akademie. 4 stycznia 1937 r. w jednym z jego pomieszczeń prezydent Leon Barciszewski zainaugurował swym przemówieniem działalność bydgoskiego Studia Rozgłośni Pomorskiej Polskiego Radia. Rok później teatrowi nadano imię Karola Huberta Rostworowskiego.
Okres okupacji niemieckiej 1939-1945
W czasie II wojny światowej teatr objęli w posiadanie niemieccy aktorzy z Rygi, przesiedleni do Bydgoszczy na mocy paktu Ribbentrop-Mołotow. W tym czasie zorganizowano scenę kameralną (w miejscu funkcjonowania obecnego teatru), a w sezonie 1943/44 również scenę lalek. Ze względu na proklamowanie wojny totalnej, w sezonie 1944/45 teatr został zamknięty dla publiczności.
Zniszczenie budynku teatru 1945-1946
Kres istnienia budynkowi teatru przyniósł rok 1945. Podczas walk o wyzwolenie miasta gmach został trafiony pociskami, a następnie spaliło się wnętrze obiektu[5]. Decyzję wyburzenia nadającego się do odbudowy Teatru Miejskiego podjął ówczesny wiceprezydent miasta Jagniewski[6]. Ostatecznie gmach rozebrano wiosną 1946 r., a teren po wyburzonym teatrze przeznaczono na zieleniec.
Nowy teatr o skromniejszym wizerunku architektonicznym wzniesiono w latach 1948-1949 w Śródmieściu[7]. Aby uzyskać dotację Ministerstwa Kultury i Sztuki, przedsięwzięcie prowadzono oficjalnie jako rozbudowę dawnego niemieckiego teatru "Elysium". Stąd wynikła nowa lokalizacja teatru, zamiast w dawnym miejscu przy Placu Teatralnym.
Architektura
Gmach Teatru Miejskiego składał się z dwóch części: w pierwszej mieściła się widownia, w drugiej scena wraz z szeregiem pomieszczeń pomocniczych. Wejście główne prowadziło do westybulu, gdzie znajdowała się kasa oraz przejścia do klatek schodowych. Schody wewnętrzne prowadziły na pierwsze piętro, natomiast w wieżach bocznych znajdowały się schody prowadzące na drugą kondygnację balkonów. Zarówno na parterze, jak i na piętrze znajdowały się obszerne foyer. Przedstawienia w teatrze mogło oglądać jednocześnie ponad 800 widzów (z tego 777 miejsc siedzących).
Rozmieszczenie miejsc na widowni wyglądało następująco:
parter mieścił 333 miejsca rozmieszczone amfiteatralnie,
dolny balkon 163 miejsca,
tył widowni 117 miejsc,
górny balkon 116 miejsc,
galeria nad balkonem 70 miejsc.
W skrzydłach bocznych znajdowały się dodatkowo loże – po cztery z każdej strony.
Do wystroju wnętrza, dla nadania mu bardziej reprezentacyjnego charakteru użyto płaskorzeźb E. Westphala, a także zawieszono ogromny kryształowy żyrandol. Bardzo wytworne były również wnętrza foyer: marmurowe posadzki, kryształowe żyrandole, ozdobne kinkiety.
Elewacje skomponowane zostały w stylu historycznym, eklektycznym, nawiązującym do motywów nowożytnych i klasycystycznych. Nowatorskim rozwiązaniem było wkomponowanie dwóch wież flankujących, przestających ponad portal [8]. We wnękach drugiej kondygnacji fasady ustawiono rzeźby Goethego i Schillera. Całość wieńczył trójkątny fronton z tympanonem, w którym umieszczono rzeźby Westphala, m.in. tarczę z orłem pruskim trzymającym w szponach herb miasta oraz postaciami alegorycznymi. Nad całością budowli górowała część gmachu mieszcząca scenę.
Od strony Brdy wykonano dodatkowo restaurację „Teatralną” oraz lokale handlowe. Na pobliskim skwerze w 1910 ustawiono posąg Łuczniczki – obecnie uznawany za jeden z symboli Bydgoszczy.
źródło: wikipedia
Historia teatru w Bydgoszczy sięga XVII wieku, kiedy w Kolegium Jezuickim wzniesiono specjalną salę teatralną ze sceną sukcesywną, zdolną pomieścić ok. 300 osób. Przedstawienia odgrywane przez uczniów organizowano przy okazji świąt kościelnych, oraz wizyt dostojników: królów, biskupów, starostów.
Natomiast pierwszy stały budynek teatru w Bydgoszczy wzniesiono w 1822 r. [1] na fundamentach rozebranego kościoła mariackiego karmelitów. Budynek teatru dwukrotnie odbudowywano po pożarach, które miały miejsce 30 sierpnia 1835 r. i w 1890 r., kiedy to spłonął zbudowany w 1840 r. gmach z 320 miejscami na widowni. Ostatnia odbudowa wiązała się ze wzniesieniem w latach 1895-1896 monumentalnego, reprezentacyjnego gmachu wg projektu berlińskiego architekta, królewskiego radcy budowlanego Heinricha Christiana Seelinga (1852-1932). Architekt uznawany za specjalistę od budowy teatrów w Niemczech[2] opracował projekt oraz kierował budową teatru w Bydgoszczy. Do miasta ściągnął go miejski radca budowlany Carl Meyer, który w 1891 r. odbył specjalną podróż po Niemczech w celu zapoznania się z nowymi gmachami teatralnymi.
Ogólne założenia programu budynku teatralnego opracował Meyer, zaś projekt wykonał Heinrich Seeling[3]. Gmach został zaprojektowany na 800 miejsc, mieszcząc się w kosztach ok. 450 tys. marek. Wykonawcą została znana w Bydgoszczy firma H. Jenisch & Scheithauer. Prace budowlane ukończono pod koniec 1896 r.
Pierwsze przedstawienie 3 października 1896 r. obejrzał cesarz Niemiec Wilhelm II, a kilka lat później powstał obiekt w Berlinie na podobieństwo teatru bydgoskiego[4]. Gmach teatru okazał się udaną realizacją, o dobrej lokalizacji, dzięki czemu szybko wtopił się w krajobraz miasta.
Czas istnienia nowego gmachu teatralnego (1895-1945) przypadł na dwie epoki: niemiecką (1895-1919) i polską (1920-1939).
Okres niemiecki 1895-1919
W okresie zaboru w teatrze wystawiano wyłącznie sztuki niemieckie (było to jednym z warunków finansowania budowy przez władze państwowe). Nowy gmach teatru stworzył nowe perspektywy i oprawę dla wystawiania sztuk; wobec czego przyjeżdżały do Bydgoszczy niejednokrotnie sławy kulturalnej Europy. Na przełomie XIX/XX w. personel teatru tworzyło 46 aktorów, 31 osób obsługi technicznej i biurowej oraz orkiestra. Wśród sztuk teatralnych znajdowały się dzieła Goethego, Schillera, Szekspira, Kleista, Calderona, Hauptmanna, Ibsena, Sardou i innych. Oprócz przedstawień dramatycznych, tragedii, komedii i fars wystawiano również sztuki muzyczne: opery (m.in. cały cykl Wagnera), operetki i koncerty wybitnych wykonawców np. Ryszarda Straussa (1899), orkiestry z mediolańskiej "La Scali" (1899), Edwarda Straussa (syna słynnego Johanna) z orkiestrą (1899, 1900) i innych.
Okres polski 1920-1939
W okresie międzywojennym Teatr Miejski był najważniejszą instytucją kulturalną w mieście. Pierwsze polskie przedstawienie miało miejsce 5 grudnia 1919 r. Stanowisko dyrektora objął wówczas Ludwik Dybizbański. Po nim stanowisko dyrektora przez dwa lata pełniła znana aktorka Wanda Siemaszkowa, która preferowała sztuki ambitne i patriotyczne. Kolejnymi dyrektorami byli Józef Karbowski oraz Karol Benda. Jednak złoty czas teatru bydgoskiego nastąpił po 1927 r., gdy dyrektorem został Władysław Stoma. Na deskach teatru występowali najznamienitsi polscy aktorzy. W rekordowych latach liczba przedstawień teatralnych przekraczała 350 spektakli w roku (w sezonie 1935/36 - 371 przedstawień, na które sprzedano 197.702 bilety). Wystawiano nie tylko ambitne sztuki dramatyczne, ale również przedstawienia dla dzieci, oraz sztuki popularne szczególnie wyczekiwane przez publiczność, w tym opery, operetki i rewie. W tym czasie na scenie występowali m.in. Ludwik Solski, Stefan Jaracz, Mieczysława Ćwiklińska, Kazimierz Junosza-Stępowski, Stanisława Wysocka oraz Hanka Ordonówna. Teatr funkcjonował w tym czasie jako instytucja prywatna, a jego ostatnim polskim dyrektorem był Aleksander Rodziewicz.
Powodzenie sceny teatralnej przyczyniło się do nowych inwestycji. W 1921 r. przeprowadzono remont wnętrza, zainstalowano nowe zapadnie, pomalowano kurtynę. W 1937 r. teatr uzyskał scenę obrotową, a przed budynkiem wykonano parking.
W gmachu teatru miały miejsce wszelkie ważne dla miasta i jego mieszkańców uroczystości i akademie. 4 stycznia 1937 r. w jednym z jego pomieszczeń prezydent Leon Barciszewski zainaugurował swym przemówieniem działalność bydgoskiego Studia Rozgłośni Pomorskiej Polskiego Radia. Rok później teatrowi nadano imię Karola Huberta Rostworowskiego.
Okres okupacji niemieckiej 1939-1945
W czasie II wojny światowej teatr objęli w posiadanie niemieccy aktorzy z Rygi, przesiedleni do Bydgoszczy na mocy paktu Ribbentrop-Mołotow. W tym czasie zorganizowano scenę kameralną (w miejscu funkcjonowania obecnego teatru), a w sezonie 1943/44 również scenę lalek. Ze względu na proklamowanie wojny totalnej, w sezonie 1944/45 teatr został zamknięty dla publiczności.
Zniszczenie budynku teatru 1945-1946
Kres istnienia budynkowi teatru przyniósł rok 1945. Podczas walk o wyzwolenie miasta gmach został trafiony pociskami, a następnie spaliło się wnętrze obiektu[5]. Decyzję wyburzenia nadającego się do odbudowy Teatru Miejskiego podjął ówczesny wiceprezydent miasta Jagniewski[6]. Ostatecznie gmach rozebrano wiosną 1946 r., a teren po wyburzonym teatrze przeznaczono na zieleniec.
Nowy teatr o skromniejszym wizerunku architektonicznym wzniesiono w latach 1948-1949 w Śródmieściu[7]. Aby uzyskać dotację Ministerstwa Kultury i Sztuki, przedsięwzięcie prowadzono oficjalnie jako rozbudowę dawnego niemieckiego teatru "Elysium". Stąd wynikła nowa lokalizacja teatru, zamiast w dawnym miejscu przy Placu Teatralnym.
Architektura
Gmach Teatru Miejskiego składał się z dwóch części: w pierwszej mieściła się widownia, w drugiej scena wraz z szeregiem pomieszczeń pomocniczych. Wejście główne prowadziło do westybulu, gdzie znajdowała się kasa oraz przejścia do klatek schodowych. Schody wewnętrzne prowadziły na pierwsze piętro, natomiast w wieżach bocznych znajdowały się schody prowadzące na drugą kondygnację balkonów. Zarówno na parterze, jak i na piętrze znajdowały się obszerne foyer. Przedstawienia w teatrze mogło oglądać jednocześnie ponad 800 widzów (z tego 777 miejsc siedzących).
Rozmieszczenie miejsc na widowni wyglądało następująco:
parter mieścił 333 miejsca rozmieszczone amfiteatralnie,
dolny balkon 163 miejsca,
tył widowni 117 miejsc,
górny balkon 116 miejsc,
galeria nad balkonem 70 miejsc.
W skrzydłach bocznych znajdowały się dodatkowo loże – po cztery z każdej strony.
Do wystroju wnętrza, dla nadania mu bardziej reprezentacyjnego charakteru użyto płaskorzeźb E. Westphala, a także zawieszono ogromny kryształowy żyrandol. Bardzo wytworne były również wnętrza foyer: marmurowe posadzki, kryształowe żyrandole, ozdobne kinkiety.
Elewacje skomponowane zostały w stylu historycznym, eklektycznym, nawiązującym do motywów nowożytnych i klasycystycznych. Nowatorskim rozwiązaniem było wkomponowanie dwóch wież flankujących, przestających ponad portal [8]. We wnękach drugiej kondygnacji fasady ustawiono rzeźby Goethego i Schillera. Całość wieńczył trójkątny fronton z tympanonem, w którym umieszczono rzeźby Westphala, m.in. tarczę z orłem pruskim trzymającym w szponach herb miasta oraz postaciami alegorycznymi. Nad całością budowli górowała część gmachu mieszcząca scenę.
Od strony Brdy wykonano dodatkowo restaurację „Teatralną” oraz lokale handlowe. Na pobliskim skwerze w 1910 ustawiono posąg Łuczniczki – obecnie uznawany za jeden z symboli Bydgoszczy.
źródło: wikipedia
pl. Teatralny
więcej zdjęć (483)
Dawniej: Theater-Platz, Plac Teatralny, Theater-Platz, Plac Teatralny, Plac Wyzwolenia
Plac Teatralny – plac położony w centrum Bydgoszczy.
Położenie
Plac Teatralny znajduje się w centrum Bydgoszczy między ulicami: Karmelicką, Focha, Mostową oraz rzeką Brdą. Jest on położony na północnym skraju bydgoskiego miasta lokacyjnego stanowiąc łącznik ze Śródmieściem.
Wschodnią pierzeję placu stanowią wielkomiejskie kamienice wzniesione pod koniec XIX wieku oraz na początku wieku XX.
Historia
Pierwsze budynki na obszarze obecnego placu Teatralnego powstały w końcu XIV wieku. Były to zabudowania klasztorne karmelitów, oraz kościół pw. Najświętszej Marii Panny. W połowie XVI wieku karmelici bydgoscy wznieśli budynki murowane: zarówno klasztoru jak i kościoła. Konwent opasany był murem, który stanowił część systemu obronnego miasta. Na północy obecnego Placu w mury wtopiona była Brama Gdańska. Taki stan trwał do kasacji zakonu w 1816 r. przez władze pruskie.
W 1822 r. kościół mariacki karmelitów został rozebrany do fundamentów, a na jego miejscu wzniesiono pierwszy budynek teatru. Odtąd miejski przybytek Melpomeny stał się przyczynkiem ukształtowania placu miejskiego i nadania mu obecnej nazwy.
Budynek teatru odbudowany po pożarze w 1835 r., spłonął ponownie w 1890 r. W 1895 r. wzniesiono następny – tym razem reprezentacyjny budynek Teatru Miejskiego zaprojektowany przez berlińskiego architekta Heinricha Sellinga. Podczas budowy gmachu rozebrano gotycką wieżę, która była ostatnim reliktem klasztoru karmelitów.
W 1888 roku przez plac przejechał pierwszy tramwaj konny. Pierwsze dwie trasy połączyły Dworzec kolejowy z ulicą Poznańską i Okolem, oraz ulicę Gdańską z ulicą Toruńską przez Plac Teatralny. W roku 1896 na placu założono sieć trakcyjną potrzebną do uruchomienia tramwajów elektrycznych. Na przełomie 1900 i 1901 roku z Placu Teatralnego wyprowadzono trzecią linię tramwajową, najpierw w stronę Wilczaka, następnie w stronę Bartodziejów Wielkich. Plac Teatralny stał się największym węzłem przesiadkowym w Bydgoszczy, w przeddzień wybuchu II wojny światowej przez plac przejeżdżały wszystkie cztery dzienne linie tramwajowe. Swoje znaczenie stracił dopiero po oddaniu do użytku linii "Brda" w 1953 roku i uruchomieniu węzła przesiadkowego na Babiej Wsi. Po 1974 roku likwidacji uległy na placu tory na osi północ-południe. Od tego czasu tramwaje kursują przez plac już tylko na osi wschód-zachód, wzdłuż jego północnej pierzei (linie 1, 3, 5 i 8).
Między południową ścianą teatru, a brzegiem rzeki znajdowała się popularna kawiarnia zwana „Teatralną”. Na pobliskim skwerze 18 października 1910 r. ustawiono rzeźbę "Łuczniczka" autorstwa Ferdinanda Lepcke z Berlina – uznawany za jeden z symboli Bydgoszczy.
Na terenie przylegającym od południa do Teatru Miejskiego, w 1901 r. założono skwer o powierzchni 0,20 ha[1]. W środkowej jego części rosły niskie krzewy, kwiaty, zaś na obrzeżach, gdzie wytyczono aleję spacerową - wysokie drzewa i krzewy liściaste i iglaste. W obrębie placu zasadzono łącznie 45 gatunków drzew, m.in. świerk pospolity, kłujący, sitkański, biały, syberyjski, sosna limba, klon czerwony, platan klonolistny, jesion wyniosły, wiąz, lipa srebrzysta[1].
Konsekwencją wzniesienia reprezentacyjnego budynku teatru była modernizacja placu. We wschodniej pierzei na fundamentach dotychczasowych budynków wzniesiono w latach 1893-1912 neobarokowe i modernistyczne kamienice. Częściowej modernizacji doczekała się również dochodząca do placu ul. Mostowa oraz ul. Focha.
W okresie międzywojennym plac Teatralny był jednym z najważniejszych i najbardziej eksponowanych placów miejskich w Bydgoszczy, chętnie utrwalanym na pocztówkach i w dziełach lokalnych artystów. W latach 1937-1938 plac został dodatkowo przebudowany.
Generalną zmianę przyniósł rok 1945. Podczas walk o wyzwolenie miasta budynek teatru został trafiony pociskami, a następnie spaliło się wnętrze obiektu[2]. Gmach przez nowe władze miejskie błędnie kojarzony z kulturą niemiecką został bezmyślnie rozebrany. Odtąd Plac Teatralny jest okaleczony, gdyż brakuje na nim przybytku kulturalnego, od którego wziął nazwę.
Ostatecznie teren po wyburzonym teatrze przeznaczono na zieleniec. W latach 1959-1961 plac poszerzono i zagospodarowano w obecnym kształcie. Przeniesiono również pomnik Łuczniczki do parku im. J. Kochanowskiego na skwer przed budynkiem nowego teatru.
Nazwy
Plac w przekroju historycznym posiadał następujące nazwy[3]:
1872-1920 - Theater-Platz
1920-1939 - Plac Teatralny
1939-1945 - Theater-Platz
1945-1949 - Plac Teatralny
1950-1956 - Plac Wyzwolenia
1956-1990 - Plac Zjednoczenia
od 1990 r. - Plac Teatralny
Stan obecny
Plac Teatralny obecnie jest użytkowany w części zachodniej jako zieleniec, a we wschodniej jako ulica. Jako jeden z najbardziej eksponowanych terenów w mieście wciąż czeka na zagospodarowanie. Władze miasta Bydgoszczy planują nową zabudowę o wysokiej wartości architektonicznej. W grę wchodzi centrum kongresowe lub obiekt kulturalny.
19 lipca 2013 uruchomiono na placu dwie pergole zamgławiające: przepływająca przez instalację woda tworzy delikatną mgłę wodną.
źródło: wikipedia
Położenie
Plac Teatralny znajduje się w centrum Bydgoszczy między ulicami: Karmelicką, Focha, Mostową oraz rzeką Brdą. Jest on położony na północnym skraju bydgoskiego miasta lokacyjnego stanowiąc łącznik ze Śródmieściem.
Wschodnią pierzeję placu stanowią wielkomiejskie kamienice wzniesione pod koniec XIX wieku oraz na początku wieku XX.
Historia
Pierwsze budynki na obszarze obecnego placu Teatralnego powstały w końcu XIV wieku. Były to zabudowania klasztorne karmelitów, oraz kościół pw. Najświętszej Marii Panny. W połowie XVI wieku karmelici bydgoscy wznieśli budynki murowane: zarówno klasztoru jak i kościoła. Konwent opasany był murem, który stanowił część systemu obronnego miasta. Na północy obecnego Placu w mury wtopiona była Brama Gdańska. Taki stan trwał do kasacji zakonu w 1816 r. przez władze pruskie.
W 1822 r. kościół mariacki karmelitów został rozebrany do fundamentów, a na jego miejscu wzniesiono pierwszy budynek teatru. Odtąd miejski przybytek Melpomeny stał się przyczynkiem ukształtowania placu miejskiego i nadania mu obecnej nazwy.
Budynek teatru odbudowany po pożarze w 1835 r., spłonął ponownie w 1890 r. W 1895 r. wzniesiono następny – tym razem reprezentacyjny budynek Teatru Miejskiego zaprojektowany przez berlińskiego architekta Heinricha Sellinga. Podczas budowy gmachu rozebrano gotycką wieżę, która była ostatnim reliktem klasztoru karmelitów.
W 1888 roku przez plac przejechał pierwszy tramwaj konny. Pierwsze dwie trasy połączyły Dworzec kolejowy z ulicą Poznańską i Okolem, oraz ulicę Gdańską z ulicą Toruńską przez Plac Teatralny. W roku 1896 na placu założono sieć trakcyjną potrzebną do uruchomienia tramwajów elektrycznych. Na przełomie 1900 i 1901 roku z Placu Teatralnego wyprowadzono trzecią linię tramwajową, najpierw w stronę Wilczaka, następnie w stronę Bartodziejów Wielkich. Plac Teatralny stał się największym węzłem przesiadkowym w Bydgoszczy, w przeddzień wybuchu II wojny światowej przez plac przejeżdżały wszystkie cztery dzienne linie tramwajowe. Swoje znaczenie stracił dopiero po oddaniu do użytku linii "Brda" w 1953 roku i uruchomieniu węzła przesiadkowego na Babiej Wsi. Po 1974 roku likwidacji uległy na placu tory na osi północ-południe. Od tego czasu tramwaje kursują przez plac już tylko na osi wschód-zachód, wzdłuż jego północnej pierzei (linie 1, 3, 5 i 8).
Między południową ścianą teatru, a brzegiem rzeki znajdowała się popularna kawiarnia zwana „Teatralną”. Na pobliskim skwerze 18 października 1910 r. ustawiono rzeźbę "Łuczniczka" autorstwa Ferdinanda Lepcke z Berlina – uznawany za jeden z symboli Bydgoszczy.
Na terenie przylegającym od południa do Teatru Miejskiego, w 1901 r. założono skwer o powierzchni 0,20 ha[1]. W środkowej jego części rosły niskie krzewy, kwiaty, zaś na obrzeżach, gdzie wytyczono aleję spacerową - wysokie drzewa i krzewy liściaste i iglaste. W obrębie placu zasadzono łącznie 45 gatunków drzew, m.in. świerk pospolity, kłujący, sitkański, biały, syberyjski, sosna limba, klon czerwony, platan klonolistny, jesion wyniosły, wiąz, lipa srebrzysta[1].
Konsekwencją wzniesienia reprezentacyjnego budynku teatru była modernizacja placu. We wschodniej pierzei na fundamentach dotychczasowych budynków wzniesiono w latach 1893-1912 neobarokowe i modernistyczne kamienice. Częściowej modernizacji doczekała się również dochodząca do placu ul. Mostowa oraz ul. Focha.
W okresie międzywojennym plac Teatralny był jednym z najważniejszych i najbardziej eksponowanych placów miejskich w Bydgoszczy, chętnie utrwalanym na pocztówkach i w dziełach lokalnych artystów. W latach 1937-1938 plac został dodatkowo przebudowany.
Generalną zmianę przyniósł rok 1945. Podczas walk o wyzwolenie miasta budynek teatru został trafiony pociskami, a następnie spaliło się wnętrze obiektu[2]. Gmach przez nowe władze miejskie błędnie kojarzony z kulturą niemiecką został bezmyślnie rozebrany. Odtąd Plac Teatralny jest okaleczony, gdyż brakuje na nim przybytku kulturalnego, od którego wziął nazwę.
Ostatecznie teren po wyburzonym teatrze przeznaczono na zieleniec. W latach 1959-1961 plac poszerzono i zagospodarowano w obecnym kształcie. Przeniesiono również pomnik Łuczniczki do parku im. J. Kochanowskiego na skwer przed budynkiem nowego teatru.
Nazwy
Plac w przekroju historycznym posiadał następujące nazwy[3]:
1872-1920 - Theater-Platz
1920-1939 - Plac Teatralny
1939-1945 - Theater-Platz
1945-1949 - Plac Teatralny
1950-1956 - Plac Wyzwolenia
1956-1990 - Plac Zjednoczenia
od 1990 r. - Plac Teatralny
Stan obecny
Plac Teatralny obecnie jest użytkowany w części zachodniej jako zieleniec, a we wschodniej jako ulica. Jako jeden z najbardziej eksponowanych terenów w mieście wciąż czeka na zagospodarowanie. Władze miasta Bydgoszczy planują nową zabudowę o wysokiej wartości architektonicznej. W grę wchodzi centrum kongresowe lub obiekt kulturalny.
19 lipca 2013 uruchomiono na placu dwie pergole zamgławiające: przepływająca przez instalację woda tworzy delikatną mgłę wodną.
źródło: wikipedia
ul. Focha Ferdynanda, marsz.
więcej zdjęć (463)
Dawniej: Wilhelmstrasse, Hermann-Göring-Straße, Armii Czerwonej
Położenie
Ulica znajduje się w centrum Bydgoszczy. Rozciąga się na kierunku wschód-zachód, od skrzyżowania z ul. Gdańską do Ronda Grunwaldzkiego. Jej długość wynosi ok. 1,1 km. Stanowi jedną z głównych arterii komunikacyjnych Bydgoszczy w rejonie Starego Miasta i Śródmieścia Bydgoszczy. Począwszy od Mostów Solidarności w kierunku zachodnim ulica przebiega na granicy jednostek urbanistycznych: Śródmieścia, Okola i Wilczaka.
Historia
Dzieje ulicy marszałka Focha jako jednego z kluczowych traktów komunikacyjnych Bydgoszczy rozpoczęły się dopiero w I połowie XIX wieku. Wcześniej - w okresie staropolskim w ciągu ulicy istniała polna droga wiodąca od zespołu klasztornego karmelitów do łąk położonych nad Brdą, które były własnością konwentu. Przebieg tej drogi, pokrywający się z obecną ulicą widoczny jest na najstarszym planie Bydgoszczy, sporządzonym przez szwedzkiego kwatermistrza Erika Dahlbergha w 1657 r.[1]. Z powodu braku mostu przed Brdę, ulica kończyła się na nabrzeżu rzeki, zaś traktem wiodącym do Koronowa i Nakła była dzisiejsza ulica Dworcowa (do 1850 r., kiedy została odcięta przez linię kolejową i nie można już było przemieszczać się nią poza miasto).
Po budowie Kanału Bydgoskiego w 1774 r. i związanej z tym budowie Śluzy Miejskiej oraz grobli wiodącej na Wyspę Młyńską, w ciągu ulicy wybudowano kładki nad Brdą i Młynówką widoczne m.in. na planie Bydgoszczy z 1789 r. Umożliwiało to przekroczenie Brdy i przemieszczanie się w kierunku zachodnim, a droga zyskała na znaczeniu jako trakt serwisowy, którym poruszały się zaprzęgi holujące łodzie na Kanale Bydgoskim. Na planie Lindnera z 1800 r. widoczna jest północna pierzeja ulicy złożona z kamienic, a w zakolu Brdy – kompleks wojskowych spichlerzy. Na planie miasta z lat 30. XIX wieku ulica dochodziła do dzisiejszej ul. Świętej Trójcy, gdzie poprzez most na Kanale Bydgoskim przemieszczano się w kierunku Okola, Czyżkówka i Koronowa (Berlinerstrasse w ciągu dzisiejszej ul. Grunwaldzkiej), zaś przedłużeniem w kierunku zachodnim był trakt w kierunku Wilczaka i Nakła (Nakelerstrasse w ciągu dzisiejszej ul. Nakielskiej).
W II połowie XIX wieku wschodnia część ulicy stała się częścią nowego centrum administracyjnego miasta, powstałego wokół zbudowanej w 1836 r. siedziby władz rejencji bydgoskiej. O ile wzdłuż ul. Jagiellońskiej sytuowano budynki administracyjne, municypalne i oświatowe, to wzdłuż ul. Focha wzniesiono w latach 60. XIX w. budynki użytkowane przez miejscowy garnizon wojskowy[2]. Na podstawie analizy planu katastralnego miasta z 1878 r. można stwierdzić, że wzdłuż ulicy na odcinku pl. Teatralny – Mosty Solidarności (Wilhelmstrasse) istniała w tym czasie zabudowa pierzejowa. Po stronie południowej nad Brdą znajdowało się Kasyno Wojskowe (1869), a przy skrzyżowaniu z ul. Karmelicką – odwach garnizonowy (1867). Przy śluzie nr II znajdowała się Komeda Garnizonu oraz willa prezydenta rejencji bydgoskiej. Tereny w zakolu Brdy zajęte były przez zabudowania wojskowe, m.in. największe w mieście szachulcowe spichlerze. Na zachód od Brdy ulica nosiła nazwę ul. Kanałowej (niem. Canal Strasse), gdyż wiodła wzdłuż Kanału Bydgoskiego. Poprzez mostek na śluzie nr II można było przedostać się na obszar dzisiejszej zajmowany dzisiaj przez Wyższą Szkołę Gospodarki[3].
W latach 1885-1890 w ciągu ulicy wzniesiono na nowo mosty nad Brdą i Młynówką: Wilhelmsbrücke (po 1920 r. zwany Jagiellońskim) oraz Hafenbrücke (portowy). Oba wykonano w konstrukcji stalowej, z szeroką jezdnią, chodnikami i oświetleniem gazowym. Odtąd ulica została wybrukowana i nabrała charakteru arterii miejskiej, łączącej zachodnie przedmieścia miasta (Okole, Wilczak) ze Śródmieściem. W tym czasie ulica była wykorzystywana (obok ul. Gdańskiej i Mostowej) jako trasa przemarszu defilad wojskowych.
W okresie międzywojennym ulica marsz. Focha kończyła się na skrzyżowaniu z ul. Świętej Trójcy. Dalszy odcinek wiodący wzdłuż Kanału Bydgoskiego nosił nazwę ul. Świętej Trójcy. Przez most Władysława IV przemieszczano się na Okole do ul. Grunwaldzkiej i Jackowskiego.
W czasie II wojny światowej ciąg ulicy został przerwany w wyniku zniszczenia Mostów Solidarności. Odbudowywano je kilkakrotnie (1939, 1945), a w latach 50. XX w. wzniesiono w konstrukcji żelbetowej.
Po II wojnie światowej wzrastający ruch samochodowy stworzył konieczność rozbudowy ulicy. W latach 1969-1973 r. trwała budowa trasy W-Z, która miała poprawić warunki ruchu drogowego w Bydgoszczy na kierunku wschód-zachód. Prowadziła ona ul. Fordońską, Toruńską, Wałami Jagiellońskimi, Poznańską i Szubińską. W latach 1972-1974 zmodernizowano również ul. Jagiellońską i Focha (na zachód od Brdy) na arterie dwujezdniowe z usytuowanym pośrodku torowiskiem tramwajowym. W ramach inwestycji wyodrębniono m.in. budowę tzw. węzła grunwaldzkiego. Ulicę Focha przedłużono poza skrzyżowanie z ul. Świętej Trójcy aż do nowo zbudowanego ronda Grunwaldzkiego. Kontrowersyjnym skutkiem tego przedsięwzięcia było zasypanie ok. kilometrowego odcinka starego Kanału Bydgoskiego wraz z dwiema śluzami – II i III oraz rozbiórka kamiennego mostu im. Władysława IV[4][5]. Na zasypanym odcinku, który sygnalizuje obecnie pozostawiony ciąg starodrzewu będącego pozostałością dawnych plant nad Kanałem Bydgoskim, powstała sześciopasmowa ulica z torowiskiem tramwajowym. W otoczeniu ronda Grunwaldzkiego zbudowano od podstaw łącznice z ul. Grunwaldzką, Nakielską oraz Królowej Jadwigi. Nowo powstałą drogą (w latach 80.) była ul. Kruszwicka wiodąca do placu Poznańskiego. Kontynuacją przebudowy ul. Focha na ważną komunikacyjnie arterię miejską było wybudowanie w latach 1977-1982 pasma północnego mostów Solidarności według projektu inż. Antoniego Malczewskiego[6]. Na początku lat 80. w związku z remontem torowiska tramwajowego, pokryto asfaltem kostkę granitową na ul. Focha[7].
Kolejnej przebudowy ulicy, zwłaszcza torowisk tramwajowych i skrzyżowania z ul. Kordeckiego i Królowej Jadwigi dokonano w latach 2010-2012 podczas budowy trasy tramwajowej do dworca PKP Bydgoszcz Główna. Wyremontowano także odcinek wschodni ulicy od pl. Teatralnego do Mostów Solidarności.
Nazwy
Ulica w przekroju historycznym posiadała następujące nazwy[3]:
1840-1920 – Wilhelmstraße
1920-1931 – Jagiellońska
1932-1939 – marszałka Ferdynanda Focha (Ferdynand Foch - marszałek Francji i Polski, naczelny wódz Sił Sprzymierzonych w 1918 r., podpisał w Compiègne rozejm kończący działania wojenne z Niemcami)
1939-1945 – Hermann-Göringstraße
1945-1949 – marszałka Focha
1950-1990 – Armii Czerwonej
1990 - Kazimierza Wielkiego
od 1990 – marszałka Focha
Komunikacja
Ruch tramwajowy
Torowisko na ulicy Focha zostało wybudowane w 1905 r., kiedy wydłużono w kierunku zachodnim (od pl. Teatralnego do skrzyżowania ul. Nakielskiej i Czerwonego Krzyża) trzecią w kolejności linię tramwaju elektrycznego (linia „C” niebieska, zbudowana w 1901 r.), z Wilczaka do Szreterów. W latach 1903-1904 linię wydłużono w kierunku wschodnim do Bartodziejów[8]. W 1948 r. zmieniono oznaczenie linii tramwajowej kursującej ulicą Focha na „3”. W 1957 w ciągu ulicy wybudowano drugi tor tramwajowy, a w latach 1972-1974 w związku z budową węzła grunwaldzkiego, powstała dwutorowa linia tramwajowa w zachodniej części ulicy wiodącej do ronda Grunwaldzkiego. W tym czasie zlikwidowano torowiska w ul. Św. Trójcy i ks. Kordeckiego[9].
Obecnie po ul. Focha przejeżdżają tramwaje linii nr 1, 3, 5 oraz 8.
Obciążenie ruchem
Ulica Ferdynanda Focha należy do najbardziej obciążonych ruchem drogowym arterii komunikacyjnych w Bydgoszczy. Pomiar ruchu w 2006 r. wykazał, że w szczycie komunikacyjnym przejeżdża przezeń ok. 2000 pojazdów na godzinę[10].
Zabudowa
Zabudowa ulicy Focha, zwłaszcza na staromiejskim odcinku od ul. Gdańskiej do Mostów Solidarności ukształtowała się podczas pruskiego okresu historii miasta. Po stronie północnej znajduje się pierzeja kamienic wybudowanych w I i II połowie XIX wieku, w tym kilka przebudowanych w duchu wielkomiejskim na początku XX w. Odmienny los spotkał dawną pierzeję południową. Zespół klasztorny karmelitów z kościołem mariackim rozebrano już w XIX wieku (kościół w 1820 r., budynki klasztorne i wieża kościelna w 1895[11]), Teatr Miejski, kompleks spichrzy szachulcowych i kasyno oficerskie w 1945 r., a budynki dawnego odwachu, piekarni wojskowej, magazynów oraz poszczególne kamienice zostały rozebrane po 1945 r. Począwszy od 1973 r. w zakolu Brdy na miejscu dawnych zabudowań wojskowych rozpoczęto budowę okazałej architektonicznie siedziby Opery bydgoskiej. Budowę ukończono ostatecznie w 2006 r. i odtąd gmach Opery Nova stanowi dominantę nie tylko ulicy Focha, ale także całego otoczenia Starego Miasta w Bydgoszczy. W latach 2001-2002 wybudowano przy ulicy także multipleks kinowy „Multikino”.
źródło: wikipedia
Ulica znajduje się w centrum Bydgoszczy. Rozciąga się na kierunku wschód-zachód, od skrzyżowania z ul. Gdańską do Ronda Grunwaldzkiego. Jej długość wynosi ok. 1,1 km. Stanowi jedną z głównych arterii komunikacyjnych Bydgoszczy w rejonie Starego Miasta i Śródmieścia Bydgoszczy. Począwszy od Mostów Solidarności w kierunku zachodnim ulica przebiega na granicy jednostek urbanistycznych: Śródmieścia, Okola i Wilczaka.
Historia
Dzieje ulicy marszałka Focha jako jednego z kluczowych traktów komunikacyjnych Bydgoszczy rozpoczęły się dopiero w I połowie XIX wieku. Wcześniej - w okresie staropolskim w ciągu ulicy istniała polna droga wiodąca od zespołu klasztornego karmelitów do łąk położonych nad Brdą, które były własnością konwentu. Przebieg tej drogi, pokrywający się z obecną ulicą widoczny jest na najstarszym planie Bydgoszczy, sporządzonym przez szwedzkiego kwatermistrza Erika Dahlbergha w 1657 r.[1]. Z powodu braku mostu przed Brdę, ulica kończyła się na nabrzeżu rzeki, zaś traktem wiodącym do Koronowa i Nakła była dzisiejsza ulica Dworcowa (do 1850 r., kiedy została odcięta przez linię kolejową i nie można już było przemieszczać się nią poza miasto).
Po budowie Kanału Bydgoskiego w 1774 r. i związanej z tym budowie Śluzy Miejskiej oraz grobli wiodącej na Wyspę Młyńską, w ciągu ulicy wybudowano kładki nad Brdą i Młynówką widoczne m.in. na planie Bydgoszczy z 1789 r. Umożliwiało to przekroczenie Brdy i przemieszczanie się w kierunku zachodnim, a droga zyskała na znaczeniu jako trakt serwisowy, którym poruszały się zaprzęgi holujące łodzie na Kanale Bydgoskim. Na planie Lindnera z 1800 r. widoczna jest północna pierzeja ulicy złożona z kamienic, a w zakolu Brdy – kompleks wojskowych spichlerzy. Na planie miasta z lat 30. XIX wieku ulica dochodziła do dzisiejszej ul. Świętej Trójcy, gdzie poprzez most na Kanale Bydgoskim przemieszczano się w kierunku Okola, Czyżkówka i Koronowa (Berlinerstrasse w ciągu dzisiejszej ul. Grunwaldzkiej), zaś przedłużeniem w kierunku zachodnim był trakt w kierunku Wilczaka i Nakła (Nakelerstrasse w ciągu dzisiejszej ul. Nakielskiej).
W II połowie XIX wieku wschodnia część ulicy stała się częścią nowego centrum administracyjnego miasta, powstałego wokół zbudowanej w 1836 r. siedziby władz rejencji bydgoskiej. O ile wzdłuż ul. Jagiellońskiej sytuowano budynki administracyjne, municypalne i oświatowe, to wzdłuż ul. Focha wzniesiono w latach 60. XIX w. budynki użytkowane przez miejscowy garnizon wojskowy[2]. Na podstawie analizy planu katastralnego miasta z 1878 r. można stwierdzić, że wzdłuż ulicy na odcinku pl. Teatralny – Mosty Solidarności (Wilhelmstrasse) istniała w tym czasie zabudowa pierzejowa. Po stronie południowej nad Brdą znajdowało się Kasyno Wojskowe (1869), a przy skrzyżowaniu z ul. Karmelicką – odwach garnizonowy (1867). Przy śluzie nr II znajdowała się Komeda Garnizonu oraz willa prezydenta rejencji bydgoskiej. Tereny w zakolu Brdy zajęte były przez zabudowania wojskowe, m.in. największe w mieście szachulcowe spichlerze. Na zachód od Brdy ulica nosiła nazwę ul. Kanałowej (niem. Canal Strasse), gdyż wiodła wzdłuż Kanału Bydgoskiego. Poprzez mostek na śluzie nr II można było przedostać się na obszar dzisiejszej zajmowany dzisiaj przez Wyższą Szkołę Gospodarki[3].
W latach 1885-1890 w ciągu ulicy wzniesiono na nowo mosty nad Brdą i Młynówką: Wilhelmsbrücke (po 1920 r. zwany Jagiellońskim) oraz Hafenbrücke (portowy). Oba wykonano w konstrukcji stalowej, z szeroką jezdnią, chodnikami i oświetleniem gazowym. Odtąd ulica została wybrukowana i nabrała charakteru arterii miejskiej, łączącej zachodnie przedmieścia miasta (Okole, Wilczak) ze Śródmieściem. W tym czasie ulica była wykorzystywana (obok ul. Gdańskiej i Mostowej) jako trasa przemarszu defilad wojskowych.
W okresie międzywojennym ulica marsz. Focha kończyła się na skrzyżowaniu z ul. Świętej Trójcy. Dalszy odcinek wiodący wzdłuż Kanału Bydgoskiego nosił nazwę ul. Świętej Trójcy. Przez most Władysława IV przemieszczano się na Okole do ul. Grunwaldzkiej i Jackowskiego.
W czasie II wojny światowej ciąg ulicy został przerwany w wyniku zniszczenia Mostów Solidarności. Odbudowywano je kilkakrotnie (1939, 1945), a w latach 50. XX w. wzniesiono w konstrukcji żelbetowej.
Po II wojnie światowej wzrastający ruch samochodowy stworzył konieczność rozbudowy ulicy. W latach 1969-1973 r. trwała budowa trasy W-Z, która miała poprawić warunki ruchu drogowego w Bydgoszczy na kierunku wschód-zachód. Prowadziła ona ul. Fordońską, Toruńską, Wałami Jagiellońskimi, Poznańską i Szubińską. W latach 1972-1974 zmodernizowano również ul. Jagiellońską i Focha (na zachód od Brdy) na arterie dwujezdniowe z usytuowanym pośrodku torowiskiem tramwajowym. W ramach inwestycji wyodrębniono m.in. budowę tzw. węzła grunwaldzkiego. Ulicę Focha przedłużono poza skrzyżowanie z ul. Świętej Trójcy aż do nowo zbudowanego ronda Grunwaldzkiego. Kontrowersyjnym skutkiem tego przedsięwzięcia było zasypanie ok. kilometrowego odcinka starego Kanału Bydgoskiego wraz z dwiema śluzami – II i III oraz rozbiórka kamiennego mostu im. Władysława IV[4][5]. Na zasypanym odcinku, który sygnalizuje obecnie pozostawiony ciąg starodrzewu będącego pozostałością dawnych plant nad Kanałem Bydgoskim, powstała sześciopasmowa ulica z torowiskiem tramwajowym. W otoczeniu ronda Grunwaldzkiego zbudowano od podstaw łącznice z ul. Grunwaldzką, Nakielską oraz Królowej Jadwigi. Nowo powstałą drogą (w latach 80.) była ul. Kruszwicka wiodąca do placu Poznańskiego. Kontynuacją przebudowy ul. Focha na ważną komunikacyjnie arterię miejską było wybudowanie w latach 1977-1982 pasma północnego mostów Solidarności według projektu inż. Antoniego Malczewskiego[6]. Na początku lat 80. w związku z remontem torowiska tramwajowego, pokryto asfaltem kostkę granitową na ul. Focha[7].
Kolejnej przebudowy ulicy, zwłaszcza torowisk tramwajowych i skrzyżowania z ul. Kordeckiego i Królowej Jadwigi dokonano w latach 2010-2012 podczas budowy trasy tramwajowej do dworca PKP Bydgoszcz Główna. Wyremontowano także odcinek wschodni ulicy od pl. Teatralnego do Mostów Solidarności.
Nazwy
Ulica w przekroju historycznym posiadała następujące nazwy[3]:
1840-1920 – Wilhelmstraße
1920-1931 – Jagiellońska
1932-1939 – marszałka Ferdynanda Focha (Ferdynand Foch - marszałek Francji i Polski, naczelny wódz Sił Sprzymierzonych w 1918 r., podpisał w Compiègne rozejm kończący działania wojenne z Niemcami)
1939-1945 – Hermann-Göringstraße
1945-1949 – marszałka Focha
1950-1990 – Armii Czerwonej
1990 - Kazimierza Wielkiego
od 1990 – marszałka Focha
Komunikacja
Ruch tramwajowy
Torowisko na ulicy Focha zostało wybudowane w 1905 r., kiedy wydłużono w kierunku zachodnim (od pl. Teatralnego do skrzyżowania ul. Nakielskiej i Czerwonego Krzyża) trzecią w kolejności linię tramwaju elektrycznego (linia „C” niebieska, zbudowana w 1901 r.), z Wilczaka do Szreterów. W latach 1903-1904 linię wydłużono w kierunku wschodnim do Bartodziejów[8]. W 1948 r. zmieniono oznaczenie linii tramwajowej kursującej ulicą Focha na „3”. W 1957 w ciągu ulicy wybudowano drugi tor tramwajowy, a w latach 1972-1974 w związku z budową węzła grunwaldzkiego, powstała dwutorowa linia tramwajowa w zachodniej części ulicy wiodącej do ronda Grunwaldzkiego. W tym czasie zlikwidowano torowiska w ul. Św. Trójcy i ks. Kordeckiego[9].
Obecnie po ul. Focha przejeżdżają tramwaje linii nr 1, 3, 5 oraz 8.
Obciążenie ruchem
Ulica Ferdynanda Focha należy do najbardziej obciążonych ruchem drogowym arterii komunikacyjnych w Bydgoszczy. Pomiar ruchu w 2006 r. wykazał, że w szczycie komunikacyjnym przejeżdża przezeń ok. 2000 pojazdów na godzinę[10].
Zabudowa
Zabudowa ulicy Focha, zwłaszcza na staromiejskim odcinku od ul. Gdańskiej do Mostów Solidarności ukształtowała się podczas pruskiego okresu historii miasta. Po stronie północnej znajduje się pierzeja kamienic wybudowanych w I i II połowie XIX wieku, w tym kilka przebudowanych w duchu wielkomiejskim na początku XX w. Odmienny los spotkał dawną pierzeję południową. Zespół klasztorny karmelitów z kościołem mariackim rozebrano już w XIX wieku (kościół w 1820 r., budynki klasztorne i wieża kościelna w 1895[11]), Teatr Miejski, kompleks spichrzy szachulcowych i kasyno oficerskie w 1945 r., a budynki dawnego odwachu, piekarni wojskowej, magazynów oraz poszczególne kamienice zostały rozebrane po 1945 r. Począwszy od 1973 r. w zakolu Brdy na miejscu dawnych zabudowań wojskowych rozpoczęto budowę okazałej architektonicznie siedziby Opery bydgoskiej. Budowę ukończono ostatecznie w 2006 r. i odtąd gmach Opery Nova stanowi dominantę nie tylko ulicy Focha, ale także całego otoczenia Starego Miasta w Bydgoszczy. W latach 2001-2002 wybudowano przy ulicy także multipleks kinowy „Multikino”.
źródło: wikipedia