Forum Skyscrapercity, zdjęcie 1300px:
Duże zdjęcie - link bezpośredni:
Blog: Miniatura podlinkowana do dużego zdjęcia na fotopolsce:
Duże zdjęcie: link do zdjęcia:
Miniatura: link do miniatury:
24 lutego 2010 , Ulica Główna ( dawny Sachsenberg ). Widok od strony linii kolejowej w kierunku Mostu Przyjaźni.
Pierwsza kamienica po prawej to dawna ,,Apteka Po Lwem,, - stan przed remontem.
Jedna uwaga. Właściciele kamienicy (Baranowie) nie dość, że zainwestowali do kosztownej renowacji, to jeszcze nie zezwolili na umieszczenie reklam (GE Money Bank). Jak to mówią po cieszyńsku: takigo hladać z baterkóm (takiego szukać z latarką).
Narożna kamienica przypisana była do dzielnicy Saska Kępa z numerem konskrypcyjnym 14 (w okresie międzywojnia zmieniony na 300). Numer posesji był podwójny. Dla ówczesnej ul. Saska Kępa był to nr 19 (w okresie międzywojnia zmieniony na 21), zaś dla ówczesnej Mervillgasse był to nr 2. Kamienica została wzniesiona w 1897 r. najprawdopodobniej przez Antona Fuhsa z Przywoza (obecnie dzielnica Ostrawy). W tym samym roku wzniesiono również lodownię. Wcześniej w miejscu tym stał dom Johanna Haukego
. Pierwszym właścicielem kamienicy była Katharina Then, która zmarła w 1904 r. licząc 66 lat., wobec czego dom zakupił od dziedzica Eduarda Thena (tak jak ojciec był dekarzem) Salomon Liebermann, który zmarł w 1905 r. w 59 roku życia. Eduard Then po sprzedaniu kamienicy zamieszkał przy ul. Na Górkach
). Od 1909 r. nowym nabywcą został Karl Turek aptekarz z Bogumina, który odkupił ją od dziedziców Liebermanna za sumę 112 tysięcy koron. W kamienicy znajdowały się małe przedsiębiorstwa handlowo-usługowe. Handel z winem Einborna Hirscha, zakład mięsny Georga Scholtisa (mieszkał w kamienicy przy ul. Menniczej
) - wcześniej Stanisława Henslera, zakład krawiecki Eugenii Weltsch oraz sklep z materiałami opatrunkowymi Aloisa Hampla (jego działalność rozpoczyna się od 1899 r.). Nowy właściciel po nabyciu kamienicy otworzył w niej aptekę ,,Pod Lwem - Löwenapotheke,, którą sam prowadził (w 1937 r. obchodził 70 urodziny), w latach 20 tych współpracownikiem był Adolf Krammer. W 1928 r. aptekę przejął Josef Haase, jednak w październiku 1929 r. opuścił Cz. Cieszyn, wobec czego po nim aptekę prowadził Karl Kovacs a od 1935 r. dołączył do niego wspólnik dr Zoltan Schlesinger. W 1936 r. przeprowadzono niedużą adaptację pomieszczeń apteki. Tuż przed wybuchem II wś. właściciele, którzy byli żydowskiego pochodzenia uciekli na Słowację. Aptekę przejął Komissionär Leiter Julius Pindur. W tym okresie w aptece pracowały osoby różnej narodowości, w tym również Francuz. Przed odejściem Niemców w maju 1945 r., Wehrmacht ewakuował większość wyposażenia apteki, w dodatku budynek miał zostać uszkodzony granatami. Po II wś. ówczesny właściciel Schlesinger (zmienił nazwisko na Solar) powrócił do Czeskiego Cieszyna i wznowił farmaceutyczną działalność. W 1950 r. aptekę znacjonalizowano. Rok później Solar wyjechał na Słowację. Zarząd nad apteką przejął konkurencyjny aptekarz Antonín Novotný
, po nim zaś Jarosław Zimčík. W 1961 r. aptekę zamknięto, a puste pomieszczenia zagospodarował sklep z tekstyliami. W okresie międzywojnia oprócz wspominanej już apteki znajdował się tu od 1929 r. gabinet lekarski Tomasza Kotuleckiego oraz sklep papierniczy Samuela Holländera. W głównych pomieszczeniach handlowych mieścił się sklep z tekstyliami prowadzony przez Antonína Suchardę, który zatrudniał od 8 do 10 osób. Sucharda w późniejszym okresie (co najmniej od 1931 r.) został właścicielem kamienicy razem z żoną Marią. Dawny właściciel Karl Turek z żoną Josefiną przeprowadzili się do kamienicy przy ul. Illicha
. Za jego czasów usunięto bogato zdobioną elewację kamienicy. Stało się tak najprawdopodobniej w 1937 r. Prace te przypuszczalnie wykonał Theodor Hauschild. Krótko po II wś. kamienica powróciła w posiadanie rodziny Suchardów. W latach 2010-2011 firma Morcinek przeprowadziła gruntowny remont, przy czym elewacji przywrócono pierwotny wygląd.
Narożna kamienica przypisana była do dzielnicy Kamieniec z numerem konskrypcyjnym 17. W 1913 r. numer ten zmieniono na 118. Numer posesji był 17 (od 1913 r. 17A). W okresie międzywojnia numer posesji zmieniono na 19, zaś numer konskrypcyjny z powrotem na 17. Powodem renumeracji było wyodrębnienie części budynku, który pierwotnie miał ten sam numer posesji i numer konskrypcyjny, a co za tym idzie podział na dwa samodzielne obiekty
. Rogowy obiekt wybudował dla Andreasa Tetli (zmarł w 1905 r. - pochowany został na cmentarzu komunalnym) Josef Motika. Od 1905 r. kamienica należała do rodzeństwa Fritza Tetli i Emilii Goch. W kamienicy mieścił się reklamujący solidnością "Zur Solidität" sklep Felixa Glesingera z materiałami i ubraniami, który w okresie międzywojnia prowadził Felix Belloni, dalej galanteria Moritza Amsterdama, towary mieszane Heinricha Laubera, towary mieszane Samuela Liebermanna (później przeniesiony do własnej kamienicy przy ul. Dworcowej
w 1933 r. obchodził 60-te urodziny. Drogeria ta w tym miejscu działa do 1945 r., kiedy została skonfiskowana, jako mienie poniemieckie podczas interweniowania jego właściciela w obozie dla osób przeznaczonych do wysiedlenie w Ostrawie-Kończycach. W drogerii Lehmann wystawiano w 1930 r. zdjęcia Czeskocieszyńskiego amatorskiego kółka fotograficznego (Lichtbildnerklub), które dokumentowało m.in. stare budynki Cieszyna i Cz. Cieszyna - np. stodoły na rynku, zabudowę ul. Na Górkach, Wieżę Piastowską, Rotundę itd. Oprócz lokali handlowych mieściło się tu w okresie międzywojnia biuro firmy budowlanej Josefa Nosska i Adolfa Richtera (w 1921 r. jej siedziba znajdowała się przy ul. Fabrycznej), kancelaria adwokacka Leo Ziffera, artykuły kaletnicze Isaka Schleuderera, a także filia Banku Rolniczego z siedzibą w Frysztacie - później przeniesiona do kamienicy przy ul. Wiaduktowej
. W okresie międzywojnia kamienica należała do Laury Amsterdam (żydowskiego wyznania). W latach II wś. właścicielem budynku został Felix Belloni (urodzony w 1887 r.), członek NSDAP. Krótko po II wś. zarządcą państwowym nad mieniem Felixa Belloni (w 1946 r. został wysiedlony) został Arnošt Švehelka. W latach poprzedniego ustroju politycznego w pomieszczeniach dawnej drogerii nadal sprzedawano sortyment drogeryjny oraz aparaty fotograficzne.
Ulica powstała w 1892 r. i przypisana była do dzielnicy Kamieniec oraz Saska Kępa a właściwie do Brandysa, albowiem Saska Kępa została wydzielona z Brandysa. Linia graniczna pomiędzy dwoma dzielnicami biegła środkiem drogi, by następnie skręcić za domem Rudolfa Kotzura
. Jej pierwotna nazwa, która została przyjęta w marcu 1892 r. brzmiała Mervillegasse. Nazwa ta odnosiła się do fundacji (Merville Stiftung) Adeli baronowej Mervill (Adele Freiin von Merville), która powstała na mocy testamentu jej męża, generała-majora Fryderyka Mervill w roku 1879. Ustanowiła ona 7 stypendiów dla uczniów przez cały czas trwania ich nauki, aż do doktoratu włącznie. Wyłączeni byli jedynie studenci teologi. Początkowy kapitał tej fundacji wynosił 100 tysięcy koron, w roku 1918 - już ponad 200 tysięcy koron. Fundacja ta istniała jeszcze w 1939 r., ale stypendia po 1920 r. otrzymywali tylko studenci z polskiej części miasta, gdzie znajdowała się siedziba fundacji. Ulica do 1900 r. swym wyglądem przypominała niezbyt szeroką ścieżkę, aniżeli ulicę z prawdziwego zdarzenia. Jej istnienie i dokładny przebieg potwierdza mapa katastralna Kamieńca z 1836 r. Pierwotna dróżka o szerokości około 2,5 m łączyła ul. Saska Kępa z zabudowaniami folwarku należącego do rodziny Tetlów (obecnie rynek). Możliwość regulacji ulicy, która polegała na poszerzeniu i wytyczeniu linii w sposób prostopadły do ul. Saska Kępa, nastąpiła dopiero po wyburzeniu w 1900 r. dwóch domów należących do Andreasa Tetli. Przede wszystkim chodziło o budynek stojący w samym środku przyszłej ulicy
. Do właściwej regulacji ulicy przystąpiono dopiero w 1901 r., pomimo iż zamiary jej rozbudowy były omawiane na posiedzeniach władz miejskich już w 1897 r. We wspominanym 1901 r. władze miasta odkupiły od Andreasa Tetli działkę niezbędną do jej rozbudowy za 8 tys. florenów. Pertraktacje z rodziną Tetlów przebiegały już w latach 1898-1899, jednak były one bezowocne z powodu rozbieżności wyceny działki (Andreas Tetla żądał 12 tys. florenów). W wyniku powyższej regulacji ustąpić musiało dawne ogrodzenie oddzielające chodnik biegnący wzdłuż ul. Saskiej Kępy od prywatnej działki należącej do rodziny Tetlów. Ogrodzenie to składało się z pięciu kamiennych słupków oraz furtki, za sprawą której mieszkańcy mogli wejść na około 2,5 m szeroką prywatną dróżkę prowadzącą w kierunku obecnego rynku. Pierwotna nieprostopadła linia uliczna jest widoczna po dziś dzień za sprawą usytuowania kamienic nr 2 i nr 4, które zostały wzniesione jeszcze przed regulacją ulicy, wobec czego odzwierciedlają jej pierwotny przebieg. Dlatego też w miejscu tym szerokość ulicy dochodzi do 16,5 m, natomiast w jej pozostałej części tylko 12 m. W 1894 r. przeprowadzono prace ziemne związane z budową wodociągu miejskiego. W 1903 r. na niezabudowanej wówczas części ulicy stacjonował cyrk C. Victor. W okresie międzywojnia za sprawą budowy nowych kamienic ulica przekształciła się w arterię handlową. W 1933 r. została wybrukowana (najprawdopodobniej). Zmiany nazwy ulicy były następujące: 1920 - 1934 r. Mervillegasse - Mervillova ulice. W języku polskim stosowano nieoficjalną nazwę ul. Mervilla, gdyż w tym okresie miasto posiadało tylko czesko-niemieckie nazwy ulic. Należy dodać, iż początkiem lat 20 tych XX w. władze miasta zamierzały zmienić nazwę ulicy na ul. Husova. W 1934 – 1938 Goethegasse - Goethova ulice (niemiecki poeta Johann Wolfgang von Goethe). W tym miejscu należy dodać, iż w 1932 r. władze miasta zamierzały z okazji setnej rocznicy śmierci poety wybudować fontannę z jego podobizną. Jednak w wyniku kryzysu gospodarczego z zamiaru tego w czerwcu 1933 r. zrezygnowano. Kiedy w zamian zaproponowano przemianowanie ulicy Mervilla, mieszkańcy sugerowali zachować pierwotną nazwę ulicy, ponieważ nosiła imię jednego z największych dobroczyńców starego (przedpodziałowego) Cieszyna. Po przyłączeniu w październiku 1938 r. Czeskiego Cieszyna do Polski początkowo pozostawała ul. Goethego, jednak 1 czerwca 1939 r. przemianowano ją na ul. Adama Mickiewicza. W 1939 - 1945 Goethe-Strasse, 1945 - 1948 ul. Radniční. Od 1948 aż po współczesność ul. Oboje. Po wprowadzeniu dwujęzycznych nazw ulic w 2007 r. również ul. Ruchu Oporu.
Ulica powstała w 1775 r. (według kroniki Kaufmanna) i pierwotnie przypisana była do dzielnicy Kamieniec, a w późniejszym okresie również do Saskiej Kępy, czyli Brandysa, gdyż areał Saskiej Kępy został wydzielony z Brandysa. Początkowo w miejscu tym biegła aleja topolowa z nieliczną jeszcze podmiejską zabudową. Jej pierwotna nazwa brzmiała Cesarska Droga - Kaiserstrasse. Po 1790 r. nazwę zmieniono na Droga Rzeszy - Reichs Strasse (stosowano również zamiennik Aerarial-Straße lub Ärarialstraße, co innymi słowy oznaczało drogę państwową), zaś przed 1883 r. na Saska Kępa - Sachsenbergstrasse, lub Sasówka z racji budowy w tym miejscu 13 manufaktur sukienniczych (a także tzw. wałchownię, czyli folusz do spilśniania wełny) przez ówczesnego właściciela Księstwa Cieszyńskiego księcia Albrechta Sasko-Cieszyńskiego, które jednak nie działały zbyt długo. W 1889 r. pojawia się też nazwa, a w zasadzie określenie ulicy, jako ul. Główna, czyli Hauptstrasse. Droga ta nie była własnością miasta - należała do państwa, czyli tzw. Ärarialstraße. Ciąg budynków powyżej skrzyżowania z obecną ul. Ruchu Oporu, w tym również wzdłuż ul. Frydeckiej, nazywano w księgach gruntowych: Colonie Sachsenberg. Wyraz - Kępa - oznaczał, iż droga była usytuowana wyżej aniżeli okoliczne pola i budynki. Zapewne z tego właśnie powodu polska gazeta Gwiazdka Cieszyńska pierwotnie określała ją mianem - Saska Góra. Powodem takiego stanu rzeczy była m.in ochrona drogi przed niszczącymi wylewami rzeki Olzy oraz wysokość jezdni mostu przeciw-zalewowego
, z którym droga była połączona. Zabudowania zlokalizowane wzdłuż drogi odgradzały szerokie na 3m i głębokie ponad 1m rowy melioracyjne z wysokimi kamiennymi słupkami, które w późniejszym okresie zasypano. Droga w owym czasie była około 16.5m szeroka. Do budynków wchodziło się mostkami, które były bardzo podobne do tych w okolicach Cieszyńskiej Wenecji - ul. Przykopa. W 1880 r. żądano podwojenia ilości oświetlenia ulicznego aż po dworzec kolejowy przy ul. Jabłonkowskiej. W 1883 r. rozpoczęto gruntowną regulację ulicy wraz z budową chodników w miejscu skanalizowanych rynsztoków
(zamiary te były omawiane na posiedzeniach już w 1882 r.), jednak jeszcze w 1885 r. ulica ta nie była całkowicie pokryta chodnikami. Powodem miały być trudności z niektórymi właścicielami budynków, którzy nie chcieli za zbyt niską cenę odstąpić części działek pod budowę chodnika. Dotyczyło to m.in. posiadłości Lehmanna (numer konskrypcyjny 34 i 35), z którym pertraktowano jeszcze w 1886 r. W 1889 r. skarżono się jak co roku na niewystarczające oświetlenie ulic. Według opinii brak oświetlenie powodował wielorakie niedogodności, ale czasami również nieprzyjemne wypadki. Za przykład podawano kobietę i jej dziecko, które wpadło do rowu wypełnionego wodą i błotem na przeciwko domu Hoheneggera. W 1891 r. drogę walcowano - utwardzono tłuczniem. W 1900 r. poszerzono (3,5 m) i wybetonowano chodniki, natomiast drogę wybrukowano. Brukowanie kostką Porphyrwürfel - magmowa skała Porfir - kosztowało 62 tys. florenów i wykonała je firma Kulka z Opawy. Rozważano również wariant z nawierzchnią asfaltową w czym specjalizowała się wiedeńska firma Asphalt-Actien-Gesellschaft. W tym wypadku koszt byłby 47 449 florenów. Następnym wariantem była kostka granitowa, którą dostarczyłaby wiedeńska firma Scheffel za 53 tys. florenów oraz kostka metalowa od firmy Schostal & Co z Brna za 48 tys. florenów. W wyniku poszerzenia chodników przeniesiono również latarnie uliczne, które odtąd znajdowały się na chodniku. Na uregulowanie całej ulicy czekano długie lata, przy czym często skarżono się na stan drogi i chodników, które podczas deszczu zamieniały się w błoto. Do 1900 r. ludność korzystała wyłącznie z lewego chodnika, który powstał w 1888 r. (strona drukarni), gdyż po prawej stronie istniały tylko jej fragmenty z odmienną szerokością i wysokością. W 1894 r. przeprowadzono prace ziemne związane z budową wodociągu miejskiego. W 1917 r. przygotowano projekt przebudowy, który miał polegać na obniżeniu nawierzchni drogi. Za początek obniżenia wyznaczono skrzyżowania z Mervillegasse. Obniżona droga miała umożliwić przejazd tramwaju przez nowe przejście podziemne, które miało zastąpić tzw. Demelloch
. Chodniki miały pozostać na pierwotnej wysokości, natomiast zejście na drogę miały umożliwiać schody. Saska Kępa była jedną z najważniejszych dróg przelotowych w Cieszynie. Na jednej z licznie wydawanych pocztówek
oznaczona została jako Grand Avenue. Na swym końcu rozgałęziała się w trzech kierunkach: na Węgry, Morawy i Śląsk Opawski. Po 1924 r. rozpoczęto sukcesywne usuwanie z nawierzchni szyn tramwajowych, co miało mieć związek z nowym brukowaniem ulicy (fragmentarycznie istniały jeszcze w 1933 r.) dochodziło bowiem do licznych wypadków rowerzystów. W 1928 r. zainstalowano nowe oświetlenie uliczne - lampy elektryczne zawieszone na dużej wysokości pomiędzy kamienicami. W 1929 r. pokryto asfaltem chodniki wzdłuż drukarni Prochaski. W grudniu tego samego roku radny Jan Blecha proponował ustawić policjanta kierującego ruch drogowy na skrzyżowaniu Saskiej Kępy z ul. Hasnera. W wyniku rosnącego ruchu samochodowego ograniczono w 1930 r. prędkość do 15 km/h, przy czym na skrzyżowaniu z ul. Dworcową pojawiła się dwujęzyczna tablica: Pomalu jezdit! Langsam fahren! W następnym roku zakupiono skrapiarkę ulic, by ograniczać w ten sposób tumany prochu (skrapiarki były stosowane już pod koniec lat 80 XIX w.). W czerwcu 1931 r. kładziono kabel telefoniczny z nowego budynku poczty przy ul. Dworcowej do polskiej części miasta. Kable połączono po stronie polskiej 16 grudnia tego samego roku
. Podczas związanych z tym prac ziemnych ludność skarżyła się na rozkopany chodnik. W kwietniu 1933 r. ze względów ekonomicznych dotychczasowe oświetlenie gazowe zostało przebudowane na elektryczne. W 1935 r. przeprowadzono nowe brukowanie. Po przyłączeniu tzw. Zaolzia do Polski wprowadzono ruch samochodowy prawostronny. W lipcu 1939 r. narożniki na głównych skrzyżowaniach ogrodzono łańcuszkami z racji bezpieczeństwa przechodniów przed samochodami. W 1974 r. ulica na całej swej długości została odnowiona. Zmiany nazwy ulicy były następujące: 1915 - 1919 Kaiser - Wilhelm Straße, 1919 - 1920 ul. Saska, 1920 - 1938 Sachsenberg - Saská kupa (należy dodać, iż początkiem lat 20 tych XX w. władze miasta zamierzały zmienić nazwę ulicy na ul. Masarykova třída), 1938 - 1939 ul. Marszałka Piłsudskiego, 1939 - 1945 ponownie Sachsenberg, 1948 - 1989 najpierw ul. Gottwaldova później Stalinova a jeszcze później Revoluční, od 7 lutego 1990 r. ul. Hlavní, natomiast po wprowadzeniu dwujęzycznych nazw ulic w 2007 r. również ul. Główna.