W 1912 r. na tzw. Wielkiej Promenadzie (alejka w ul. Harcerskiej) dla upamiętnienia weteranów wojennych poległych w wojnach Prus z Austrią w 1866 r. i z Francją w latach 1870-1871 wybudowano Pomnik Wojenny (Kriegerdenkmal).

Na obelisku zamieszczona była metalowa płaskorzeźba przedstawiająca profilowane popiersia królów pruskich i cesarzy niemieckich Wilhelma I i jego syna Fryderyka III. Na szczycie obelisku zamieszczone były panoplie, czyli militarny motyw dekoracyjny z kirysem, hełmem, sztandarami i chorągwiami oraz lufami armatnimi.

Po bokach obelisku na dwóch tablicach zamieszczono nazwiska mieszkańców powiatu wrzesińskiego poległych na wojnach prusko-austriackiej i prusko-francuskiej. W wojnach tych ginęli także Polacy służący w wojsku pruskim.

Wśród wymienionych 32 nazwisk poległych, 22 to następujące nazwiska polskie (Imiona poległych pisane oryginalnie w języku niemieckim - jak na pomniku. Nazwy miejscowości pisane w języku polskim):

1. Andreas Dropek (Skotniki)

2. Lorentz Będzierski (Graboszewo)

3. Franz Formaniak (Sokolniki)

4. Bartolomäus Jerzyk (Psary Polskie)

5. Gregor Jozwiak (Kołaczkowo)

6. Wilhelm Kotecki (Gorzyce)

7. Andreas Matuszak (Krzywa Góra)

8. Kasper Mazurek (Chwalibogowo)

9. Jakob Mielczarek (Osowo)

10. Thomas Misz (Orzechowo)

11. Vinzent Nowicki (Nowa Wieś Królewska)

12. Jakob Przygodzki (Brzostków)

13. Franz Rychlinski (Kołaczkowo)

14. Marcell Slowinski (Szemborowo)

15. Andreas Szalaty (Nowa Wieś Królewska)

16. Johann Toklowicz (Września)

17. Bartolomäus Wachowiak (Kębłowo)

18. Stasnislaus von Wardyski (Września)

19. Josef Warczynski (Skotniki)

20. Max Witkowski (Września)

21. Theodor Wlodarcyk (Komorze)

22. Stanislaus Zelasny (Kokczyn)

28 grudnia 1918 r. powstańcy wielkopolscy wyzwalający Wrześnię zerwali z pomnika tablicę z wizerunkami niemieckich monarchów i wrzucili ją do Wrześnicy. W 1919 r. w jej miejscu zamontowano tablicę z napisem: „Na pamiątkę oswobodzenia miasta Wrześni 1918-19.”. Z pomnika zdjęto też panoplie, a w ich miejsce zamontowano gazon z kwiatami. W okresie międzywojennym pomnik nazywano Pomnikiem Wolności.

źródło: