Pierwsza cerkiew w Żernicy Wyżnej wzmiankowana była w roku 1756. Był to obiekt drewniany o nieznanej dacie budowy. Stojąca do dziś w Żernicy Wyżnej cerkiew murowana pw. św. Bazylego, powstała w roku 1800. Konsekracja (poświęcenie) odbyła się 26 września 1800 roku na tzw. "Wozdwyżenie Czestnego Kresta".
Rozbudowano ją i odnowiono w roku 1936 poprzez przedłużenie nawy w kierunku zachodnim. Dobudowano również zakrystię oraz kruchtę (przedsionek). Wykonana została także polichromia wnętrza.

Po wysiedleniach roku 1947 cerkiew w Żernicy Wyżnej została opuszczona. Przez pewien czas użytkował ją miejscowy PGR. W latach 80 zniszczeniu uległa wieżyczka na sygnaturkę, została po niej dziura w dachu. Ciekawostką jest fakt, iż zastosowana tu więźba dachowa miała konstrukcję storczykową, co było niespotykane w XIX wiecznych cerkwiach. Więźba ta została rozkradziona - pozostały krokwie. W roku 1994 dokonano częściowej rekonstrukcji więźby. Do roku 2013 cerkiew nie była użytkowana. Przez lata stała samotnie, stanowiąc w zasadzie jedyną pamiątkę po dawnej wsi i coraz bardziej niszczała. Zachowały się resztki polichromii na sklepieniu oraz fresk przedstawiający św. Olgę, fresk z przedstawieniem św. Kniazia Włodzimierza a także malowidło przedstawiające Chrystusa w ogrodzie oliwnym, znajdujące się w centralnej części prezbiterium.
Obok cerkwi znajdowała się murowana dzwonnica-brama. Zbudowana na planie kwadratu, dwukondygnacyjna, kryta dachem namiotowym. Obecnie nieistnieje.
Znajdujący się obok cmentarz cerkiewny - zniszczony, zarośnięty. Kilka nieczytelnych mogił oraz jeden zachowany nagrobek. Przed cerkwią ustawiono stalowy krzyż na pamiątkę Chrztu Rusi.

Od roku 2005 właścicielem Żernicy jest Janusz Słabik z Krosna, który postanowił odnowić świątynię a tym samym uratować ją przed całkowitym zniszczeniem. W roku 2009 cerkiew przeszła częściowy remont. Wyremontowany został dach oraz zabezpieczono ściany świątyni. Prace trwały również w kolejnych latach i 29 września 2013 roku cerkiew została uroczyście otwarta a remont zakończony.

Film poświęcony odnowieniu cerkwi -