Wyspa Upałty wraz z zachodnim fragmentem Jeziora Mamry adminstracyjnie przypisana jest do miejscowości Sztynort.

 

Wyspa Upałty (niem. Insel Upalten) to największa wyspa na Jeziorze Mamry. Położona jest w jego zachodniej części. Powierzchnia wyspy wynosi ponad 67 ha, a wyniesienie jej terenu ponad poziom wód jeziora dochodzi do 3 m. Wyspa pokryta jest lasem liściastym z głównym udziałem dębu, grabu i olchy, i stanowi fragment rezerwatu przyrody “Wyspy na Jeziorze Mamry i Kisajno”. Jest to rezerwat faunistyczny utworzony w 1957 r. dla ochrony miejsc lęgowych ptactwa wodno-błotnego oraz miejsc odpoczynku ptaków podczas przelotów.



Od XVI w. do końca lat 30. XX w. wyspa Upałty należała do arystokratycznej rodziny Lehndorfów, której główną siedzibą był pobliski Sztynort. W XVII w. powstała tu letnia rezydencja z ogrodem w stylu francuskim. W 1793 r. na wysepce zwanej dzisiaj Małą Kępą położonej ok. 300 m na południe od brzegów wyspy Upałty Ernst von Lehndorf wzniósł na cześć swojego przyjaciela Wiktora von Donnersmarcka ponad dziesięciometrowej wysokości kamienną piramidę. Od tego czasu wysepka nosiła nazwę Piramideninsel. Budowla ta jednak z czasem uległa zniszczeniu.



Po 1842 r. wydzierżawiona wyspa stała się się miejscem letniego wypoczynku dla zamożniejszych mieszkańców Węgorzewa. W północnej rozleglejszej części powstała gospoda z miejscami noclegowymi. Od lat 90. XIX w., kiedy zaczęły docierać tu z Węgorzewa i Giżycka statki pasażerskie regularnej żeglugi, wyspa zyskała bardzo na popularności, której nie utraciła aż do II wojny światowej. W owym czasie funkcjonowała na wyspie restauracja z pensjonatem i domami letniskowymi, które otaczał las z alejami spacerowymi. Statki z turystami przybijały do przystani z drewnianym pomostem usytuowanej po zachodniej stronie wyspy. Od budynku restauracji do przystani prowadziła aleja nazwana w stylu romantycznym Ulmendom - Wiązową Katedrą. W okresie międzywojennym przystań przeniesiono na północną stronę, gdzie ze względu na mniejeszą głębokość jeziora konieczne było wybudowanie długiej usypanej z kamieni grobli ze stanowiskiem do cumowania usytuowanym na końcu. Zaś w zatoce po stronie południowej powstał długi pomost żeglarski. W latach 20. XX w. w południowej dzikszej części wyspy urządzony został rezerwat przyrody.



W czasie I wojny światowej wyspa Upałty była ważnym punktem oporu wojsk niemieckich w walkach z Rosjanami, którym ostatecznie nie udało się zająć wyspy. Z kolei podczas II wojny światowej od 1941 r. na wyspie stacjonował oddział ochrony Kwatery Głównej niemieckich Wojsk Lądowych (OKH) wybudowanej w pobliskich Mamerkach (Mauerwald). Wypoczywali tu też wyżsi rangą oficerowie korzystający z restauracji zamienionej w kasyno. W tamtym okresie północny cypel wyspy połączony był z brzegiem jeziora ponad trzystumetrowym drewnianym mostem, który został zniszczony w 1945 r. Po objęciu terenu Mazur przez polską administrację wyspa pozostawała niezagospodarowana, a spalone i zrujnowane zabudowania rozebrano. Dziś pozostały po nich tylko resztki fundamentów.

Jezioro Mamry - drugie co do wielkości jezioro w Polsce. Zajmuje obszar położony w północnej i Środkowej części Krainy Wielkich Jezior Mazurskich. Składa się z kompleksu jezior - odnóg (Mamry właściwe, Święcajty, Przystań, Mamry Małe, Bodma, Kirsajty, Dargin, Łabap, Dobskie i Kisajno) o łącznej powierzchni 104, 5 km2.
Mamry właściwe zajmują pow. 25,6 km2. W części zachodniej jeziora znajduje się wyspa Upałty - największa w Krainie Wielkich Jezior Mazurskich. Przez jezioro Mamry przechodzi szlak żeglugi pasażerskiej Giżycko - Węgorzewo (opis z odwrocia pocztówki ).