Kościół stojący wśród pól i lasów między Tłokowem a Kramarzewem zadziwia przede wszystkim swoją lokalizacją. Nie stoi we wsi, a w dość odludnym terenie. Do jego wnętrza można zajrzeć jedynie dwa razy w roku. To sanktuarium warmińskie św. Rocha. Wcześniej sanktuarium poświęcone było Najświętszemu Sakramentowi, bo od puszki z komunikantami zaczyna się jego historia.

Legenda mówi, że w 1652 roku w pobliskim lesie ktoś znalazł puszkę z Najświętszym Sakramentem. Nie wiadomo, jak puszka (naczynie liturgiczne z którego rozdawana jest komunia) znalazła się w lesie. Uznano prawdopodobnie, że w sposób cudowny i najpewniej dlatego wybudowano tu kaplicę. W 1665 roku kaplicę rozbudowano. Świątynia była najpierw poświęcona Najświętszemu Sakramentowi, ale po epidemii dżumy panującej na Warmii w latach 1708 – 1711 poświęcono ją świętemu Rochowi, czyli patronowi aptekarzy, lekarzy, ogrodników, rolników i szpitali oraz brukarzy i więźniów. Na ziemiach polskich św. Roch znany był jako patron chroniący od zarazy.

Kościół został konsekrowany 20 września 1790 roku przez biskupa warmińskiego Ignacego Krasickiego. W XIX wieku został znacznie rozbudowany i stał się miejscem licznych pielgrzymek, nazywanym z niemiecka Waldkirche (leśny kościół, kościół w lesie). To budowla murowana, orientowana, salowa. W zakrystii zastosowano sklepienie krzyżowe. Dach dwuspadowy kryty dachówką ceramiczną. Z boku budynku odnajdziemy zabytkowy barokowy krzyż, wystawiony w 1777 r., tak przynajmniej mówi napis na cokole. Jest to jedyny ślad po istniejącym tu prawdopodobnie cmentarzu. Kaplica św. Rocha jest punktem filialnym parafii w Jezioranach, co spowodowało, że obiekt od wielu lat popadał w ruinę. W 2008 r. dzięki środkom Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego dokonano kapitalnego remontu.

Msza Święta w tym nietypowym kościele sprawowana jest tylko dwa razy w roku: 15 sierpnia - w Uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, w przeddzień wspomnienia św. Rocha oraz w poniedziałek po Uroczystości Zesłania Ducha Świętego (drugi dzień Zielonych Świątek).

Wewnątrz kościoła zobaczymy trzy rokokowe ołtarze z dość mocno zniszczonymi obrazami. W ołtarzu głównym namalowano św. Rocha na obłoku w towarzystwie anioła trzymającego napis Eris in Peste patronus, czyli: będziesz patronem zarazy. Pod świętym w stroju pielgrzyma widoczni są chorzy błagający o pomoc. W ołtarzach bocznych umieszczono obrazy Jana Chrzciciela oraz Jezusa Ukrzyżowanego.

Szczególną uwagę odwiedzających kościół zwraca figura Matki Boskiej z Dzieciątkiem, zawieszona na prawej ścianie. Figura ma zniszczoną głowę Matki Bożej oraz ślady przestrzelin na sukni i tułowiu. Zniszczenia te są prawdopodobnie świadectwami zachowania żołnierzy Armii Czerwonej w styczniu 1945 roku, którzy obrali sobie ją za tarczę strzelniczą. Za ołtarzem głównym, nad wejściem do zakrystii wisi tablica upamiętniająca konsekrację kościoła, napisana w języku łacińskim.

Źródło: