Jest to kościół pojezuicki wybudowany w stylu barokowym przy dawnym gimnazjum, stąd przydomek Gimnazjalny. W 1718 r. położono kamień węgielny lecz budowa świątyni szła opornie, dlatego dopiero w 1733 r. zakończono budowę tylko na fundamentach. W ciągu pięciu kolejnych lat kościół wybudowano i nakryto dachem. Wieże ukończono w roku 1744, natomiast dzwony zawisły w nich dopiero jedenaście lat później, bo w 1755 r. Pieczę nad budową sprawował architekt zakonny Jan Zellner. Wnętrze zostało ozdobione freskami chojnickiego malarza Franciszka Haeflicha w 1742 r. Najciekawszy fresk stanowi pseudokopuła namalowana na suficie głównej nawy. Kościół Zwiastowania NMP dawniej św. Kazimierza i błogosławionego Jana Franciszka Regis jest budowlą późno barokową. Od zachodu do kościoła przylega dobudowana w 1750 r. kruchta stanowiąca zarazem główne wejście. Świątynia jest wykonana na planie prostokąta, trójnawowa, halowo-emporowa, z dwuwieżową fasadą. Pod prezbiterium znajdują się krypty, do których wejście znajduje się w bocznej kruchcie. Freski w kościele przedstawiają sceny z życia NMP i polskich świętych. We wnękach okiennych i na kolumnach widnieje dekoracja roślinno-kwiatowa z medalionami. W budynku znajdują się cztery ołtarze boczne i jeden ołtarz główny. Wchodząc do kościoła głównym wejściem po prawej ołtarz św. Jana Nepomucena, a po lewej ołtarz św. Józefa. Na końcu prawej nawy stoi ołtarz św. Stanisława Kostki, zaś na końcu nawy lewej św. Ignacego Loyoli. W głównym ołtarzu znajduje się obraz Matki Boskiej Dzieciątkiem i św. Janem Chrzcicielem datowany na 1662 r.
Od północy przylega budynek Liceum Ogólnokształcącego im. Filomatów Chojnickich, zaś od wschodu szkolna aula. Te dwa budynki wraz z kościołem tworzą literę C, z otwartym dziedzińcem od wschodniej strony. Podczas II wojny światowej po rozbiórce kościoła Świętej Trójcy, świątynia została przekazana ewangelikom. Podczas wyzwolenia miasta z rąk hitlerowców jedna z wież kościelnych uległa zniszczeniu, lecz zaraz po wojnie ją odbudowano. Kościół ten ze względu na położenie bardzo bliskie farze często pod nią podlegał a chwilę później tworzył oddzielną parafię. Parafia Zwiastowania NMP wydała dwa kościoły filialne (później przekształcone w samodzielne parafie) pw. świętej Jadwigi Królowej przy ulicy Wiśniowej i pw. Chrystusa Miłosiernego przy ulicy Rzepakowej. Sama parafia Zwiastowania została zlikwidowana 1 VIII 2005 r. a Kościół Gimnazjalny ponownie przyłączono do Parafii Ścięcia św. Jana Chrzciciela w Chojnicach.

Źródło:
Autorzy:
Licencja: CC BY-SA 3.0

Gotycka Baszta Kościelna zbudowana została na murach obronnych po wschodniej stronie miasta, pochodzi z pierwszej połowy XIV w. Przez długi czas pełniła role mieszkania księży. Od momentu wybudowania nowej plebani, od 1937 r. służyła jako mieszkanie i zakrystia. Po II wojnie światowej baszta stała się własnością Prezydium Rady Miejskiej w Chojnicach. Decyzją Wojewody Bydgoskiego 30 VI 1994 roku zwrócono budynki parafii. Obecnie Baszta nie jest zagospodarowana przez kościół, trwają starania w kierunku pozyskania środków z Unii Europejskiej na rewitalizację tej części murów i obiektów na nich usytuowanych.

Perspektywę ulicy od strony Starego Rynku zamyka ładna, secesyjna kamienica pod nr. 21, z wykuszem i balkonami oraz stiukową dekoracją, wzniesiona w 1910 roku, na miejscu domu, który powstał po rozbiórce Bramy Gdańskiej. W nowej kamienicy znajdował się nowoczesny Dom Mód Józefa Jączyńskiego (firma istniała od 1887 roku). Z rąk założyciela zakład przejął Stanisław Bączkowski; w latach 30-tych był to elegancki i największy magazyn branży tekstylno-odzieżowej w Chojnicach. Po II wojnie światowej w ramach tzw. bitwy o handel lokal został zawłaszczony przez przedsiębiorstwa uspołecznione - najpierw sieć obuwniczą "Bata", w latach 80-tych dolarowy "Pewex", a potem nastąpił powrót do tradycji sklepu obuwniczego. W toku jednego z kolejnych remontów wieżyczka budynku utraciła tzw. latarenkę, natomiast w 2012 roku podczas renowacji wnętrza odsłonięto spod warstw farby wartościową artystycznie polichromię na ścianach klatki schodowej, wykonaną przed stu laty.

...na podst: "Tajemnice chojnickich ulic" autorstwa K.Ostrowski / Z.Buława

Pierwotna stara plebania zbudowana została w 1383 roku na murach miejskich za zezwoleniem komtura człuchowskiego Schwartzensteina. Uległa zniszczeniu przez pożar. W odbudowanej w 1463 roku mieściła się pierwsza szkoła parafialna. Ponownie zniszczona przez pożar i odbudowana, została przekazana przez Radę Miasta w 1618 roku ks. Janowi Gleissen-Doręgowskiemu. Zniszczona przez pożar w 1773 roku ponownie odbudowana znowu została zniszczona przez pożar w 1777 roku. Do niedawna służyła za mieszkanie służbie kościelnej oraz znajdowały się tam salki katechetyczne (gdy religia nie była nauczana jeszcze w szkole). Obecnie nieużytkowana - grozi katastrofą budowlaną - jej stan techniczny jest tragiczny. Czeka na remont kapitalny.

W 1945 roku ulica Kościuszki (dawna Gdańska) poniosła ogromne straty w zabudowie. Po stronie nieparzystej zniszczeniu uległy prawie wszystkie kamienice (od nr. 3 do nr.19 oraz nr. 25). Większość tych kamienic została odbudowana, choć w innym kształcie. Bezpowrotnie natomiast zniknęła z powierzchni szeregowa zabudowa trzy piętrowych budynków mieszkalno-handlowych wzdłuż południowej strony Bazyliki Mniejszej - kamienice od nr. 11 do nr. 19. Po II wojnie światowej kamienice te nigdy już nie zostały odbudowane i obecnie w tym miejscu znajduje się skwer przy Placu Kościelnym. Odsłonięcie masywnej, czerwonej bryły gotyckiego kościoła mocno zmieniło wygląd całej ulicy.
W nieistniejącej m.in. kamienicy pod nr. 19 od początku XX wieku do 1939 roku istniała dobrze znana chojniczanom księgarnia i skład artykułów papierniczych G. Wieczorkiewicza.

Dawniej dzielnica Chojnic, upamiętniona dziś w nazwie ulicy. Umocnienia obronne Chojnic z okresu przedkrzyżackiego obejmowały mniejszy obszar, Krzyżacy, nadając miastu akt lokacyjny ok. 1320 roku, postanowili przesunąć jego granice w kierunku północnym, do jeziora Cegielnianego. Przyłączony teren razem z całym miastem został opasany murem obronnym w II połowie XIV wieku, lecz w odróżnieniu od pierwotnego obszaru nazwano go Nowym Miastem. Nie jest pewne, czy w momencie powiększenia nowa dzielnica już istniała, czy dopiero miała być zabudowana, w następnych wiekach jednak obszar w obrębie murów (inter muros) zawsze dzielono, także w spisach podatkowych, na Stare Miasto i Nowe Miasto. Ta część miasta obejmowała również przyległe uliczki Jeziorną, Spichlerzną, Koszarową. Nowa dzielnica była wyraźnie mniejsza: w 1570 roku na Starym Mieście znajdowało się 181 domów, zamieszkałych przez 1.278 osób; Nowe Miasto liczyło 42 domy i 252 mieszkańców. W 1662 roku (a więc po pożarze i epidemii w czasie najazdu szwedzkiego) na Starym Mieście mieszkało 700 osób, na Nowym Mieście 141 osób, na przedmieściach 261 osób. Trzeba więc stwierdzić, że pochodząca z XIV wieku nazwa ulicy Nowe Miasto ma przekonujące, historyczne uzasadnienie.
...na podst. "Bedekeru Chojnickiego" autorstwa K.Ostrowskiego;