Niewielki budynek wzniesiono wśród gęstych drzew w pewnej odległości od centralnych budowli Łazienek Królewskich. Miał być miejscem, w którym jego właściciele znajdują chwilę wytchnienia od gwaru codzienności, i mogą zostać sam na sam ze swoimi myślami.



Budynek Ermitażu znajdziemy w północnej części ogrodu, w pobliżu pomnika Jana III Sobieskiego. Ermitaż (fr. ermitage – pustelnia, samotnia, zacisze) pochodzi jeszcze z czasów Stanisława Herakliusza Lubomirskiego. Był niewielkim pawilonem na planie kwadratu, zaprojektował go prawdopodobnie Tylman z Gameren. W tym miejscu Lubomirski oddawał się uczonej lekturze, twórczości literackiej i rozmyślaniom filozoficznym. Dobre warunki zapewniał mu cichy i porośnięty lasem teren dawnego zwierzyńca ujazdowskiego.



Ermitaż spłonął na początku panowania Stanisława Augusta i odbudowano go według projektu Domenica Merliniego. Przestał być wtedy samotnią, zaczął pełnić funkcje mieszkania przyjaciółki Stanisława Augusta. Na zaproszenie króla zamieszkała tu bowiem w 1777 r. jego francuska metresa (i podobno wróżka) Henrietta Zofia Lhullier. W XIX wieku Ermitaż powiększono i nieznacznie przebudowano.



Ermitaż to kolejne zapożyczenie z antyku. Budowla o takim charakterze istniała w Tivoli, w pobliżu willi cesarza Hadriana (II wiek). Ermitaże wywodziły się też z pustelni klasztornych. Niewielkie pawilony ogrodowe o podobnym charakterze budowano chętnie pod koniec XVII i w XVIII w., zwłaszcza we Francji i w Niemczech, a także w Italii oraz Europie Północnej i Wschodniej. Przykładem angielskim są ermitaże w Stourhead Gardens czy w Manor Gardens Eastbourne, francuskim choćby Pavillon de l'Ermitage w Bagnolet, a rosyjskim Ermitaż w Peterhofie.



Źródło: