Leopold Zobel, Maschinen- und Dampfkesselfabrik, Bromberg - fabryka maszyn do szycia, maszyn okrętowych oraz parowozów i wagonów wąskotorowych działająca w Bydgoszczy w okresie od roku 1879 do roku (około) 1913.





Spis treści



1 Historia firmy

2 Produkcja parowozów

3 Źródła

4 Linki zewnętrzne



Historia firmy



Przedsiębiorstwo zostało założone w roku 1879 przez Leopolda Zobla. Pierwotnie mieściło się w kamienicy czynszowej i zatrudniało dwóch pracowników. Na początku działalności wytwarzano maszyny do szycia, jednak już w roku 1880 został wyprodukowany pierwszy kocioł parowy. W roku 1885 rozrastająca się firma zakupiła liczącą 5000 metrów kwadratowych parcelę przy Fischerstrasse i Petersonstrasse. W roku 1888 firma uruchomiła własną odlewnię, a w latach 1902 - 1904 posiadała własną stocznię, w której powstał min. prom kolejowy "Schiewenhorst II" zbudowany dla Westpreußische Kleinbahnen-Aktiengesellschaft. W roku 1905 rozpoczęto produkcję wąskotorowych parowozów i wagonów. Ponadto nadal wytwarzano przemysłowe kotły parowe. W około roku 1913 zakład w Bydgoszczy spłonął, a produkcja parowozów została przeniesiona do Królewca. Wkrótce potem produkcję przejęła firma Smoschewer.

Produkcja parowozów



Pierwsze trzy parowozy zbudowano w roku 1905. W roku 1906 wyprodukowano dalszych 20, z czego dwa zamówienie z Francji i jeden - z Belgii. Nie ma bliższych informacji o produkcji z lat następnych. Znane numery fabryczne (od 489 do 637) nie pozwalają jednak stwierdzić, że zbudowano aż 148 parowozów - niewykluczone, że część numerów z tego zakresu nadano kotłom okrętowym. Można przypuszczać, że firma zbudowała około 100 parowozów, z czego 33 są znane, a do dnia dzisiejszego zachowały się 3, z czego jeden (nr 571) w Muzeum Kolejnictwa w Sochaczewie, drugi (nr 625) w Čiernym Balogu na słowacji (Čiernohronská železnica) i trzeci (nr 618) w Szwecji (Böda Skogsjärnväg).



Historia



Bydgoska Fabryka Narzędzi rozwijała się w różnych systemach społeczno-gospodarczych w okresie jej ponad 160-letniej działalności. Jej początki przypadają na połowę XIX wieku, gdy w Bydgoszczy powstawały zespoły rzemieślniczo - przemysłowe. Takim zespołem, działającym od 1852 r. na bazie zakładu rzemieślniczego produkującego magle, była nasza fabryka. Trzy lata później przekształciła się w dość duży zakład, zlokalizowany przy ul. Marcinkowskiego 8. Fabryka produkowała kotły parowe oraz lokomotywy parowe do trakcji wąskotorowej, maszyny i akcesoria okrętowe.





W 1915 r. nastąpiło przejęcie fabryki przez spółkę polską (Granogsa i Kozłowski) i zmiana profilu produkcji na narzędziowy: narzędzia czarne (łopaty, kilofy i sierkiery) oraz pilniki. Już w 1923 r. fabryka występowała pod nazwą „Bydgoska Fabryka Pilników i Narzędzi”. W fabryce tej wytwarzano szeroki asortyment pilników o różnym przeznaczeniu. Większość z nich była już wtedy określana jako "gatunek extra". Dzięki kolejnym modernizacjom w latach 1927 - 1939 fabryka była największą w Polsce wytwórnią pilników, odznaczoną za "dobro wyrobów" wieloma medalami krajowymi i zagranicznymi (m.in."Grand Prix" w Paryżu w 1927 r. czy medalem na Powszechnej Wystawie Krajowej w Poznaniu w 1929 r.) Obok pilników wytwarzano szereg narzędzi kutych (obcęgi, młotki itp.), z których duża ilość przeznaczona była na zaspokojenie potrzeb rolnictwa (kowadełka do kos, noże do krajalnic buraków cukrowych itp.). Z uwagi na wysoką jakość swych wyrobów fabryka operowała już wówczas zarejestrowaną publicznie "marką fabryczną". W czasie Drugiej Wojny Światowej wojskowi zarządcy fabryki ukierunkowali jej działalność na potrzeby wojska.





Ponowne uruchomienie zakładu po zakończeniu działań wojennych nastąpiło 14 lutego 1945 r. Program produkcji uległ rozszerzeniu i w latach pięćdziesiątych wprowadzone zostały pilniki igiełkowe, a w roku 1963 narzędzia specjalne, takie jak wykrojniki, tłoczniki i formy do tworzyw sztucznych. Produkcja narzędzi specjalnych podlegała stałemu wzrostowi tak, że wybudowany przez Bydgoską Fabrykę Narzędzi nowoczesny zakład przekształcił się w roku 1973 w samodzielną Fabrykę Form Metalowych "FORMET" w Bydgoszczy. W roku 1978 została uruchomiona produkcja nowoczesnych narzędzi diamentowych o spoiwie galwanicznym. W latach osiemdziesiątych doszło do dalszego rozszerzenia produkcji o pilniki precyzyjne, które wcześniej były wyłącznie importowane.





Ważną datą w dziejach ponad 150-letniego zakładu był dzień 1 października 1989 roku, kiedy fabryka przekształciła się w spółkę z udziałem kapitału zagranicznego (joint venture) i zmieniła nazwę na "Befana-Vis". Dzięki ścisłej współpracy z nowymi partnerami znacznie rozszerzyła się ekspansja firmy na rynek zagraniczny. Zakupiono kolejne obrabiarki, które umożliwiły produkcję narzędzi do obróbki drewna (tarniki) oraz dotychczas w Polsce nieprodukowanych pilników o zębach frezowanych. W latach kolejnych produkcja najbardziej popularnych wcześniej pilników ślusarskich i do pił została stopniowo ograniczana na rzecz pilników igiełkowych, precyzyjnych frezowanych, specjalizowanych i specjalnych. Wyroby produkowane przez "Befanę-Vis" trafiały na rynki licznych krajów europejskich, afrykańskich i azjatyckich, a także na rynek Ameryki Północnej i Południowej. Dzięki temu firma ugruntowywała swoją markę.





W wyniku zmian polityki wewnętrznej w roku 2008 firma zmieniła swoich właścicieli. Nowym właścicielem spółki został dyrektor produkcji, wcześniej główny technolog firmy, Witold Kaczyński. Po wykupieniu udziałów przeniósł on siedzibę firmy ze Śródmieścia na teren nowo powstałego Bydgoskiego Parku Przemysłowo Technologicznego, gdzie zbudowana została nowoczesna hala produkcyjna o wyspecjalizowanym profilu produkcji. W "Befanie" postawiono na wysoką jakość i terminowość dostaw, nowe rozwiązania, elastyczność w dostosowywaniu się do zmiennych rynków zagranicznych oraz na pełne zaspokojenie potrzeb krajowych w produkowane narzędzia. Gama asortymentowa produkcji i sprzedaży systematycznie rozszerza się (w roku 1989 fabryka produkowała 600 typowymiarów, obecnie ponad 7000). Regularnie do oferty wprowadzane są nowe narzędzia, jak np. pilniki dla branży muzycznej, a także wdrażane są nowe technologie umożliwiające produkcję pilników specjalnych dla wielu gałęzi przemysłu, często o bardzo wąskich specjalizacjach.