W rozwoju miejscowości na przełomie XIX i XX wieku poważną rolę odegrała kolej,której trzy linie krzyżowały się w Brzezince i na Zasolu - lewobrzeżnej części Oświęcimia:Kolej Północna Cesarza Ferdynanda (Dziedzice-Trzebinia), Kolej Pruska (Wrocław-Mysłowice) i Kolej Państwowa Karola Ludwika (Oświęcim-Kraków). Linie kolejowe przyspieszyły rozwój przemysłu (w tym czasie powstały m.in.: Walcownia Cynku, Fabryka Papy i Asfaltu Józefa Nathansona, Fabryka Papy Dachowej Landana i Wolfa, Fabryka Przetworów Chemicznych „Union” Leona Schönkera, Pierwsze Galicyjskie Towarzystwo Akcyjne Fabrykacji Śrub, Nitów i Muterek) i przyczyniły się również do zagospodarowania Zasola, gdzie zbudowano Osadę Barakową. Budowę rozpoczęła na wiosnę 1916 roku firma Heler- Wassenberg „Bau und Reconstructions Gesellschaft” z Wiednia oraz Krakowskie Stowarzyszenie Budowniczych kierowane przez Hipolita Śliwińskiego.W roku 1919 prace wstrzymano, a władze centralne podjęły decyzję o przekazaniu jej Ministerstwu Spraw Wojskowych. W tym samym roku, po upadku pierwszego powstania śląskiego, zakwaterowano tu 1.100 uchodźców, a w rok później - 4 tysiące osób ze Śląska Cieszyńskiego.W 1923 roku nastąpił podział Osady.Część obiektów zajął Polski Monopol Tytoniowy budując odgałęzienie od istniejącej bocznicy kolejowej do swojego zakładu.W 1925 roku utworzono w Oświęcimiu garnizon kombinowany lokalizując go w kompleksie osady położonych niedaleko drogi Oświęcim-Rajsko. Koszarowali tu żołnierze baonu artylerii lekkiej bielskiego 21 pułku artylerii, 73 pułku piechoty z Katowic,6 Dywizjonu Artylerii Konnej z Krakowa oraz Ośrodka Zapasowego 23 Dywizji Piechoty,a bezpośrednio przed wybuchem wojny, w budynkach po ewakuowanym Zakładzie Polskiego Monopolu Tytoniowego - żołnierze 5 Dywizjonu Artylerii Konnej.3 września 1939 roku do Oświęcimia wkroczył hitlerowski Wehrmacht,zlikwidowano polską administrację i szkolnictwo. W dwa miesiące później wcielono Oświęcim do Rzeszy Niemieckiej pod nazwą „Auschwitz” jako część powiatu „Kreis Bielitz O/S” w ramach utworzonej rejencji katowickiej („Regierungs-Bezirk Kattowitz”).
W pierwszych miesiącach 1940 roku specjalne komisje SS przeprowadziły inspekcje Oświęcimia pod kątem zbadania możliwości urządzenia obozu koncentracyjnego,w wyniku których ustalono, że najodpowiedniejszym miejscem będą obiekty dawnej Osady Barakowej. W krótkim czasie Wehrmacht przekazał władzom SS oświęcimskie koszary. W dniu 27 kwietnia 1940 roku Reichsführer SS Heinrich Himmler wydał rozkaz założenia w Oświęcimiu obozu koncentracyjnego i rozbudowania go siłami więźniów. Komendantem KL Auschwitz został Rudolf Höß./źr.M Rawecki Strefa Auschwitz-Birkenau