 | Polska › woj. małopolskie › Kraków › Dzielnica I Stare Miasto › Rynek Główny › Rynek Linia G-H › Kamienica "Pod Złotym Karpiem" |
12 lipca 2015 , Kamienice przy Rynku Głównym nr 8, 9 i 10 (patrząc od lewej)
|
Na stronie od 2011 czerwiec
14 lat 10 miesięcy 9 dni |
Kamienica należała do bogatych rodzin kupieckich: do 1545 jej właścicielami byli Morsztynowie, do 1587 Wanzamowie, a do 1595 Gutteterowie. Pod koniec XVI w., przeprowadzono dużą modernizację nowożytną.
W 1602 mieszkał w niej królewski malarz Tomasz Dolabella. W XVII w., budynek należał do Pawła Bruzika, a od 1640 do Teodozjusza Śrubina. W XVIII w., kamienicę zamieszkiwały rodziny kupieckie: Marchetti, Toriani, Belli, Leśkiewiczowie. Około 1830 Jan Wincenty Kopff wykonał w pomieszczeniach pierwszego piętra klasycystyczne polichromie z pejzażami. W 1850 pożar zniszczył oficyny (odbudowane rok później). W latach 70. XIX w., Jacek Matusiński przebudował kamienicę dla rodziny Hessów (zmiana parteru, dachu i fasady). W czasie remontu w 1906 różne zabytkowe detale przekazano do Muzeum Narodowego w Krakowie. W 1930 na parterze pojawiły się witryny o awangardowej formie według projektu Jerzego Struszkiewicza. W latach 1959-1962 przywrócono klasycystyczną dekorację fasady, a między 1973 a 1975 gruntownie przebudowano oficyny (włączenie do pasażu Bielaka). Z dawnej dekoracji i wyposażenia zachowane zostały jedynie strop i renesansowe i klasycystyczne polichromie na pierwszym piętrze.
* Kamienica Czyncielów (nr 4)
* Kamienica Bidermanowska (nr 5)
* Szara Kamienica (nr 6)
* Dom Włoski (nr 7)
* Pod Jaszczurami (nr 8)
* Kamienica Bonerowska (nr 9)
* Pod Złotym Karpiem (nr 10)
* Dom Wenecki (nr 11)
* Kamienica Fontanowska (nr 12)
* Pod Złotą Głową (nr 13)
Źródło Wikipedia
Zabudowa działki ukształtowała się w XIII w., a budynek frontowy powstał na początku kolejnego stulecia, przybierając z czasem kształt typowy dla gotyckich kamienic mieszczańskich. W XVI w. władali nią słynni Bonerowie. Twórcą potęgi rodu był Jan (zm. 1523), żupnik krakowski. W Krakowie osiadł w 1483, a dzięki małżeństwu z córką Stanisława Morsztyna wszedł w szeregi patrycjatu. Udzielał pożyczek królom: Janowi Olbrachtowi, Aleksandrowi i Zygmuntowi I. W 1514 otrzymał szlachectwo, a następnie godności: burgrabiego zamku krakowskiego, żupnika krakowskiego, starosty rabsztyńskiego i ojcowskiego oraz wielkorządcy krakowskiego. W 1513 rozpoczął przebudowę kamienicy w godną swej pozycji rezydencję. Prace kontynuował jego bratanek Seweryn Boner (1486-1549), który prowadził największy w Polsce dom bankowy. Dzięki olbrzymiemu majątkowi wszedł w szeregi ma¬g¬naterii. Przed 1520 otrzymał indygenat, w 1532 został kasztelanem żarnowskim, w 1535 bieckim, a w 1547 sądeckim. Kamienica przy Rynku w 1536 została połączona z budynkiem przy ul. Stolarskiej 9, tworząc „przechód”, dziś znany jako Pasaż Bielaka. Ok. 1560 kolejny właściciel, Jan Boner, kasztelan biecki, kazał wyposażyć gmach we włoski dachy z attyką i - prawdopodobnie, arkadowe krużganki dziedzińca. Przebudowy kontynuowali dziedziczący gmach Firlejowie, a po 1667 Opalińscy. Gdy Jan Firlej wstąpił w związki małżeńskie z podkomorzanką koronną Mniszchówną, król Henryk Walezy, tutaj w tym domu, w 1574 trzymał mu do chrztu syna, który na pamiątkę ojca chrzestnego dano imię Henryk.
W 1605, podczas ślubu Maryny Mniszchówny i Dymitra Samozwańca tu mieszkało moskiewskie poselstwo, a przed bramą uroczyście witało Zygmunta III Wazę. W latach 1719-1723 Franciszek Toriani kolejny raz przebudował kamienicę na polecenie Zofii z Lubomirskich Sieniawskiej. Śladem tej fazy jest portal w fasadzie. Po 1730 kamienica przeszła w ręce mieszczan - Mittmanów, po 1779 Hallerów.
Po 1820 należała do Bochenków, kórzy zdecydowali się w 1822 gmach zmodernizować usuwając m.in. okazałą attykę z manierystycznymi, pozłacanymi hermami. W latach 1907-1908 powstał Pasaż Bielaka łączący Rynek z ul. Stolarską. Przy okazji remontu pozbyto się wielu detali zdobniczych. W 1934 roku odsłonięto późnogotyckie okna. Attyka jest rekonstrukcją z czasów PRL.
Źródło:
/p>Jest piętnastowieczną budowlą, w której od tamtych czasów zachowało się na poziomie parteru dziewięciopolowe, tzw. piastowskie sklepienie gotyckie [nazywane także asymetrycznym sklepieniem łukowo-żebrowym]. W Polsce znajdują się jeszcze tylko cztery gotyckie zabytki tego rodzaju. Portal renesansowy kamienicy ozdobiony jest przez jej godło, czyli splecione ze sobą jaszczurki.
W średniowieczu prawdopodobnie była razem z sąsiednią kamienicą Bonerowską częścią większego budynku.