Elektrownie Wodną Bielkowo zbudowano w 1925 roku jako czwartą elektrownie wodną na Raduni.

Inwestorem przedsięwzięcia był Senat Wolnego Miasta Gdańska. Gdański Senat na odcinku Raduni wyprocesowanym od Schichaua wybudował dwie elektrownie wodne, wykorzystując 58,6 m spadu.

Bielkowo ruszyło w 1925 roku, mniejsze Łapino dwa lata później.

Obiekty elektrowni stanowiły poważny obiekt wojskowy w trakcie walk wyzwoleńczych 1945 roku. W budynku wieży kompensacyjnej mieściło się stanowisko ogniowe i obserwacyjne broniących się Niemców.

Osuszonym rurociągiem dostarczano posterunkowi zaopatrzenie. Ślady tego okresu odkrywane są podczas prac remontowych do dziś, np: zakonserwowany karabin maszynowy w dnie kanału dolnej wody odkryty w latach 90-tych ub. wieku. Również inne elementy uzbrojenia i ekwipunku wojskowego, tablice informacyjne urzędów hitlerowskich.

Czasy te przypominają również ślady po bombardowaniach 1945 roku widoczne na rurze stalowej rurociągu, jak i na budynku.



Podczas wojny elektrownia w Bielkowie uległa zniszczeniom, przede wszystkich ucierpiały urządzenia zdemontowane i wywiezione przez wycofujące się oddziały niemieckie. Na szczęście maszyny zostały ukryte w pobliskich wsiach, więc było możliwe ich odnalezienie z pomocą miejscowej ludności.

Po wojnie elektrownia podjęła pracę 15 listopada 1945 roku.



Władze Wolnego Miasta Gdańska w oczekiwaniu nadejścia wojsk radzieckich wybrały elektrownię w Bielkowie dla ukrycia m.in. figury Św. Jerzego ze szczytu wieży strzelnicy Świętego Jerzego. W elektrowni ukryto również wiele dokumentów urzędów WM Gdańska.

Elektrownia Bielkowo jest drugą z kolei elektrownią kaskady.

Jest elektrownią derywacyjną zbiornikową z dwoma zbiornikami o wyrównaniu półdobowym. Przy projektowaniu elektrowni wykorzystano fakt, iż Radunia pomiędzy Kolbudami Górnymi a odległym o 3,5 km Bielkowem zatacza pętlę.

Długość pętli mierzona po korycie rzeki wynosi blisko 11 km, różnica poziomów blisko 50 m. Wystarczyło wykonać 3,5 km "skrót", by wykorzystać ten duży spad w jednym obiekcie. Poprzez spiętrzenie wód rzeki za pomocą jazu betonowego o zamknięciach klapowych, powstał zbiornik Kolbudy I o powierzchni 6 ha wypełniający naturalną dolinę Raduni.

Jaz w Kolbudach powstał równocześnie z elektrownią Bielkowo w 1925 roku.

Jaz Kolbudy jest pierwszym i zasadniczym urządzeniem hydrotechnicznym, które pozwala na osiąganie na niewielkiej Raduni tak wysokiej mocy. Jest to jaz o korpusie żelbetonowym, oparty na ściankach szczelnych drewnianych.

W skład jazu wchodzą:

- jaz główny, składający się z trzech przęseł zamykanych klapkami z przeciwwagą,

- jaz boczny, mający jedno przęsło zamykane jak w jazie głównym, dwa upusty głębione o wymiarach 1,50x 1,70 m zamykane podwójnie zasuwami drewnianymi o napędzie ręcznym.



Maksymalna przepustowość urządzeń piętrzących 111,35 m3/s.

Największy przepływ, 57 m3/s, odnotowano w marcu 1947 roku. Średni przepływ Raduni w przekroju tego jazu wynosi 5,28 m3/s.

Na jazie następuje rozrząd wód Raduni na stare koryto, łączące się poniżej budowli z prawobrzeżnym dopływem Ręknicą i na kanał derywacyjny o długości 1350 m, zawieszony na południowo zachodnim skłonie wzgórza morenowego we wsi gminnej Kolbudy.



Kanał prowadzi wodę do zbiornika Kolbudy II. Zbiornik ten powstał poprzez obwoływanie naturalnego zagłębienia terenu czterema groblami ziemnymi o łącznej długości 3600 m. Powierzchnia zbiornika 54 ha. Woda spiętrzona w zbiorniku za pomocą rurociągu żelbetonowego o długości 760 m i średnicy 3,60 m oraz rurociągu stalowego nitowanego o długości 800 m i średnicy 3,00 m jest kierowana do turbin elektrowni w Bielkowie. Spad uzyskany za pomocą piętrzenia i zbiornika z kanałem wynosi 44,8 m, co pozwala na osiągnięcie mocy 7,2 MW.

Na trasie rurociągu betonowego, 700 m poniżej zamku wodnego, zlokalizowana jest wieża kompensacyjna, zapobiegająca uderzeniom hydraulicznym w rurociągu w przypadku gwałtownego zmniejszenia przepływu przez turbiny. Średnica wewnętrzna wieży wynosi 12,0 m, wysokości 17,0 m.

W budynku elektrowni od głównego rurociągu stalowego odchodzą odgałęzienia doprowadzające wodę do trzech dwustrumieniowych turbin Francisa. Odgałęzienia wyposażone są w odcinające zawory motylowe.

Oprócz tego woda doprowadzana jest do turbiny potrzeb własnych, niewykorzystywanej obecnie, ale sprawnej, dwustrumieniowej turbiny Peltona , jjedynej na Raduni i bodaj drugiej w Polsce: inna pracuje

w schronisku w Dolinie Chochołowskiej.

br />


Dane techniczne



W skład hydrowęzła Bielkowo wchodzą:



1. zapory ziemne z ekranem gliniastym wzdłuż kanału derywacyjnego i wokół zbiornika Kolbudy II: wysokości od stopy 3,0- 8,0 m, długości 3600,0 m,

2. zbiornik o pojemności energetycznej 1,24x10 m,

3. kanał derywacyjny o długości 1350 m,

4. kanały odpływowe otwarte o łącznej długości 1025 m,

5. jazy zastawkowe o świetle 4,90 m, i 8,0 m,

6. jaz stały o świetle 13,0 m,

7. jaz betonowy z klapami stalowymi, przelewem bocznym i upustami głębinowymi o łącznym świetle 47,70 m,

8. rurociągi żelbetowy 760 m i stalowy 800 m z wieżą kompensacyjną,

9. elektrownia wodna.







rok budowy: 1924

powierzchnia zlewni: 644 km2

średni przepływ: 5,28 m3/s

moc instalowana: 7200 kW

przełyk instalowany: 21,6 m3/s

rzędna piętrzenia: 86,00 m np

ilość turbozespołów: 3



/p>