Gmach Towarzystwa Gimnastycznego Sokół w Sanoku powstał w czasie zaboru i w ramach zaboru Austro-Węgierskiego. Grunt pod budowę tzw. Sokolni został przekazany bezpłatnie Towarzystwu Uchwałą Rady Miejskiej Sanoka z dnia 19 listopada 1896 roku. Budynek został ufundowany w 1899 roku. Celem budowy Rada Miejska przekazała 50 sągów kamienia ze skały miejskiej, piasek i suter. Gmach został wybudowany przez członków TG Sokół, a budowa przebiegała szybko. Kamień węgielny pod budowę został poświęcony 28 czerwca 1899 roku, a 5 miesięcy później 29 listopada 1899 roku została poświęcona i otwarta sala gimnastyczna. W 1900 roku gmach został oddany do użytku i sanocki „Sokół” przeniósł się do nowego budynku.

Przyjmuje się, że autorem projektu Władysław Beksiński (zwyczajem było że odpowiedzialni za budynki TG „Sokół” byli architekci miejscy).

Oprócz funkcji rozwoju kultury fizycznej i zadań gimnastycznych sala TG Sokół służyła jako miejsce działalności kulturalnych, zebrań grup. Organizowane były wieczornice, zebrania towarzyskie, zabawy, uroczystości, zebrania świąteczne, środówki, bale. W pomieszczeniach gmachu działała także czytelnia i biblioteka. Istniała kręgielnia, pływalnia, łazienki (do 1913 roku), ślizgawka, lawn-tenis, bilard, szachy. W ramach TG działał chór sokoli, orkiestra i czytelnia. W 1910 roku w sali gmachu zostały wyświetlane po raz pierwszy w Sanoku filmy (jako teatr elektryczny lub kinoteatr). W 1914 roku działał ruch ćwiczebny Stałej Drużyny Sokolej, prowadzący niemal wyłącznie ćwiczenia wojskowe. W tym samym roku podjęto uchwałę o odnowieniu sali.

W Towarzystwie działały znane sanockie osobistości: m.in. dr Karol Zaleski, Władysław Zaleski, Władysław Beksiński, Roman Vetulani (jako sekretarz Wydziału Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego Sokół w Sanoku od roku jego założenia[4]), Wilhelm Szomek, burmistrzowie Sanoka: Cyryl de Jaksa Ładyżyński, Aital Witoszyński, Adam Pytel (prezes TGS w latach 1909-1911, 1914-1918, 1918-1927), Feliks Giela (podskarbi, skarbnik).

Po wkroczeniu armii rosyjskiej w latach 1914-1915 gmach służył celom wojskowym (oraz odprawiano w nim msze prawosławne), następnie przejęła go armia austriacka, zaś w lipcu 1915 roku został odzyskany przez TG Sokół.

Po zakończeniu I wojny światowej, 1 listopada 1918 roku z gmachu wyruszyły na miasto pierwsze polskie patrole wojskowe. Wskutek strat i zniszczeń budynku konieczna była jego odnowa. W 1920 roku dokonano gruntowej rekonstrukcji gmachu i pomieszczeń. W 1928 roku w budynku zainstalowano światło elektryczne. W latach 30. XX wieku obiekt służył szeroko rozumianemu rozwojowi umysłowego i sportowego mieszańców miasta.

Po wybuchu II wojny światowej i zajęciu Sanoka wojska hitlerowskiego aresztowały 10 powszechnie szanowanych obywateli Sanoka (wśród nich był dr Jerzy Pietrzkiewicz – prezesa TG Sokół, dr Zygmunt Kruszelnicki – wiceprezesa TG Sokół, Maksymilian Słuszkiewicz – burmistrz Sanoka), którzy zostali wywiezieni do III Rzeszy, gdzie stracili życie. W okresie okupacji niemieckiej gmach przemianowano na Stadt Halle (Hala Miejska) i służył celem wystaw wyrobów rzemiosła (Handwerks- und Gewerbe Ausstellung).

Po zakończeniu wojny TG powróciło pierwotnie do swojej działalności, a 14 grudnia 1945 roku Miejska Rada Narodowa przekazała „Sokołowi” ponownie gmach, który jednak nie wprowadził się do niego ponownie, jako że w tym czasie Wojskowe Przedsiębiorstwo Kinowe „Kino Podhalanka w Sanoku” przejęło w budynku salę gimnastyczną z myślą o stworzeniu kina. Wkrótce działalność TG Sokół została wstrzymana, a jego zamknięcie miało miejsce 31 lipca 1947 roku. Następnie Urzęd Wojewódzki Rzeszowski podjął dwie nieodwołalne decyzje. 25 listopada 1947 roku Kino Sokół zostało przekazane Towarzystwu Przyjaciół Żołnierza, a 24 marca 1949 roku nastąpiła ostateczna likwidacja TG Sokół w Sanoku (cały majątek przekazano na rzecz Zarządu Miejskiego w Sanoku). Wydana została odmowa rejestracji TG Sokół skutkująca przerwą w jego działalności na kilkadziesiąt lat.

W okresie PRL budynkiem administrowało najpierw Przedsiębiorstwo Państwowe, a następnie gmach przejęła go na wiele lat Centrala Wynajmu Filmów, Oddział w Rzeszowie – podmiot prowadzący Kino „Pokój”, które istniało do końca lat 90. XX wieku[. Na początku III Rzeczypospolitej obiektem zarządzali najemcy: w latach 1992-1992 zarządzała spółka cywilna, następnie 1993-2001 inna spółka, prowadząca również kawiarnię „Park”.

4 marca 2000 roku Sąd Okręgowy w Krośnie zarejestrował Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Sanoku, jednakowoż względy formalne sprawiły, że nie zostało uznane za następcę prawnego przedwojennego TG Sokół w Sanoku. W związku z nierentownością kina i pogarszającym się stanem budynku 23 października 2001 roku Rada Miasta Sanoka podjęła uchwałę wyrażającą zgodę na wydzierżawienie nieruchomości na okres do 15 lat firmie handlowo-usługowej z przeznaczeniem na prowadzenie działalności kulturalno-oświatowej, usługowej, gastronomicznej (termin trwania umowy biegł 3 kwietnia 2002 i miał upłynąć 2 kwietnia 2017 roku). Reaktywowane TG Sokół w Sanoku czyniło starania zmierzające do odzyskania nieruchomości pierwotnie należących do Towarzystwa.

Pierwszą podstawą do odzyskania nieruchomości było w 2004 roku unieważnienie przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzji o likwidującej „Sokoła” i decyzji komunalizujących, podjętych z rażącym naruszeniem prawa (zostało potwierdzone w 2006 roku). Następnie w 2007 roku MSWiA oddaliło skargę Gminy Miasta Sanoka, a w 2008 roku po odwołaniu burmistrza Wojciecha Blecharczyka, utrzymało w mocy postanowienie stwierdzające nieważność decyzji komunalizacyjnej. 15 lutego 2010 roku Sądu Rejonowy w Sanoku w prawomocnym wyroku przywrócił nieruchomości „Sokołowi” (działka z gmachem, kioskiem, parkingiem od zachodu i częścią lodowiska Torsan). W związku z tym 31 kwietnia 2010 roku nieruchomość została przekazana TG Sokół w Sanoku.

Obecnie Towarzystwo zajmuje pomieszczenia na pierwszym piętrze. Na parterze działalność prowadzi najemca prowadzący kawiarnię z dyskoteką „Kino”.

za Wikipedia Oficjalna strona TG "Sokół" na