Legion Czechosłowacki – byl jednoska wojskowa utworzona w Rosji carskiej w trakcie I wojny światowej, zlożona z jeńców oraz dezerterów narodowości czeskiej i słowackiej z armii austro-węgierskiej, i dobrowolników z obywateli obecnej Rosiji pochodzenia Czeskiego i pracowników firm (naprz.Szkoda, CKD itd)pracujacych w ramach rozwoju przemyslu.
Historia tego legionu sie rozpoczela juź krutko po rozpoczeciu I.wś. Konkretnie 14 sierpnia 1914r. Chodzilo wtedy o mala jednoske propagandowa, ktura miala w celu zachecanie źoldnierzów slowiańskich do dezercji. Dzialalnoścz tej jednosky sie nieminela z celem. W wyniku jej propagandy coraź cieśczej dochodzilo do dezercji. Naprz. 3.kwietnia prawie caly 28pulk piechoty prześzedl na strone Rosijska. jedna z legend glośy, źe podzcas tego przejścza grala nawed pulkowa kapela marsz. Prawda jest, źe onen pulk zostal obraźony przez wojska rosijskie, i po ewakuaciji sztabu pulku i wyszych oficerów tej jednosky nie pozostalo źolnierzom nic innego, jak sie podacz.
W lutym 1916r, byl sformowany Czechoslowacky pulk piechoty, i do końca tego roku powstyly nastepne 2 pulky o sile 7500 źoldnierzy. Pod koniec 1917r. jednosky sie powiekszyly na prawie 40 000 źoldnierzy. Czechoslowackie jednoski walczyly w ofenziwach Brousilowa(1916) i Kierienskiego (1917)
Po rewoluciji paźdzernikowej i podpisaniu pokoju w Breściu Litewskim przes bolszewicka rosije i państwa centralne, byly jednosky legionów Czechoslowackie w wielkym zagroźeniu. Wedluk obecnych regulaminów wojskowych chodzilo o dezertery, wiec kara jedyna-rozstrzeanie!!
Rozpoczely sie wiec dzialania politiczne sojuśników( jednosky byly uznane przez Francije i Anglie jako jednostky sojusnicze)na ewakuacije źoldnierzy przes Wladywostok na dalekym wschodzie. Jako punkt wyjśczowy na ewakuacije bylo miasto Penza.
Podczas ewakuacji 1. Dywizji z frontu doszło 10-14.marca 1918 do walk o wezeł kolejowy Bachmacz z Niemcami, chcącymi uniemożliwić ewakuację, lecz wojska czechosłowackie się przebily.Ewakuacja szla poczatkowo planowo, lecz stosunki miedzy Czechosłowakami a bolszewikami były napiete. Porozumienie zakladało, że korpus pozostawi bolszewikom wiekszość broni. Kolejne placówki żadały jednak zdawania dalszych ilości broni, a w dodatku na terenie Rosji przebywały duże ilości zmierzających na zachód uwolnionych jeńców niemieckich i austro-węgierskich, których postawa wobec korpusu była niepewna, a wielu zasililo szeregi Armii Czerwonej. 14 maja 1918 doszło do incydentu pomiędzy Czechami a Austriakami na stacji w Czelabińsku, po którym czescy legioniści siłą odbili aresztowanych przez bolszewików żołnierzy czechoslowackich. Zdarzenie to, zinterpretowane jako rewolta, stało się jednym z impulsów zerwania porozumienia przez bolszewików.
21 maja 1918 Lew Trocki wydał rozkaz o rozbrojeniu Korpusu, znajdującego się w trakcie ewakuacji wzdluż całej trasy kolei transsyberyjskiej. Trocki żądał wstrzymania wszystkich ruchów Legionu w kierunku wschodnim, żołnierze po rozbrojeniu mieli wstąpić do Armii Czerwonej lub zostać wcieleni do bolszewickich „batalionów pracy”, czyli stać się przymusową siłą roboczą w Rosji bolszewickiej, a nieposluszni zastrzeleni. Bolszewickie oddziały zaatakowały następnie pozycje czeskie w kilku miastach. Czechosłowacy odrzucili 22 maja żądanie Trockiego i pomiędzy 25 maja a 8 czerwca 1918 opanowali większość węzlów kolejowych na trasie magistrali transsyberyjskiej, odcinając połączenie Moskwy z Syberią i Dalekim Wschodem .

Po zajęciu Samary przez Korpus, niekomunistyczni deputowani do rosyjskiej Konstytuanty (przede wszystkim eserowcy) utworzyli tam rząd antybolszewicki, tzw. Komucz. Korpus, jako siła sojusznicza związana z Ententą, stał się w konsekwencji najpoważniejszą antybolszewicką silą militarną na terenach Powolża i Syberii. Żolnierze korpusu zajeli się także szkoleniem 30-tysiecznej Armii Ludowej, podporządkowanej Komuczowi. Wraz z nią zajeli 14 lipca Stawropol nad Wołga, 22 lipca Symbirsk. Naczelnym dowódcą tego frontu był czechosłowacki generał Jan Syrový.
7 sierpnia 1918 legion wraz z rosyjską Armią Ludową zdobył Kazań, a w nim rezerwy złota Banku Rosji, przejęte przez Komucz. Jednakże po wzmocnieniu sil Armii Czerwonej bolszewicy przeszli do ofensywy i odbili 10 września Kazań, następnie Symbirsk, Syzrań i w październiku Samarę. Rządy Komucza zastapił w tym czasie Dyrektoriat, a 18 listopada - dyktatura admirała Aleksandra Kołczaka, któremu pomagał ambitny czeski gen. Radola Gajda .
Po 11.listopadzie 1918r, wobec zakończenia się I wojny światowej i powstania niepodległej Czechoslowacji, żołnierze korpusu zaczeli tracić motywacje do dalszych walk w charakterze strony rosyjskiej wojny domowej.W październiku 1919 prezydent Czechosłowacji Masaryk zarzadził wycofanie korpusu do kraju (w tym czasie również inne armie ententy rozpoczęły ewakuację z Rosji, a białe siły adm. Kołczaka poniosły serię porażek i znalazły się w odwrocie). Pod koniec 1919 i na początku 1920 roku Korpus zaczął wycofywać się koleja transsyberyjska do Władywostoku.Do 2 września 1920 roku wszyscy żołnierze Korpusu Czechosłowackiego opuścili droga morską tereny dalekowschodniej Rosji, po czym przez Europę Zachodnią dotarli do Czechoslowacji. Ewakuowano 56 459 żołnierzy i 11 271 cywilów. W walkach na terenie Rosji poległo 4112 żołnierzy Korpusu.
LEGIOVLAK jest replika jednego z specialnych poczagów-tz eszalonów wojskowych wlaśnie uźywanych przez Korpusy Czechoslowackie.
žródlo wikipedia i moja skromna wiedza - vetinari