Koloruj
 | Polska › woj. mazowieckie › Warszawa › Śródmieście - Stare Miasto › ul. Brzozowa › Kamienica Bornbachów |
Lata 1905-1910 , Podobno róg Brzozowej i Celnej.
† ML
 Dokładnie! Na wprost - kamienica Bornbachów, po prawej - Brzozowa 6/8. Po lewej budynek, na miejscu którego powstał Dom Mieszkalny PKO. 2016-11-17 00:02:52 (9 lat temu)
|
|
Na stronie od 2010 luty
16 lat 2 miesiące 26 dni |
Kamienica Bornbachów - Jedna z zabytkowych kamienic Starego Miasta, znajdująca się przy ulicy Brzozowej 5, u zbiegu z ulicą Celną.
Pierwszą zabudową działki o numerze hipotecznym 69 na której znajduje się kamienica, były budynki gospodarcze, powiązane z dużo starszą kamienicą przy Rynku Starego Miasta 2 wzniesioną około roku 1451. Tylna część posesji, pozostająca wciąż w rękach rodziny Bornbachów, została zabudowana dopiero w początkach XVI wieku. Wzniesionymi obiektami były oficyna, połączona z domem frontowym przy Rynku wąskim skrzydłem wybudowanym wzdłuż ulicy Celnej, oraz późnogotycki budynek, będący pierwotnie prawdopodobnie spichlerzem, wznoszący się nad dawną uliczką podmurną, wraz z przybudówką za murem obronnym. Budynek spichlerza wzniesiony na arkadach nad przesklepioną wówczas uliczką podmurną, opierał się ścianą wschodnią na murze obronnym, zaś jego narożnik stykał się z Bramą Gnojną. Być może w roku 1626 budynek spichlerza został przebudowany na kamienicę mieszkalną; jednocześnie zamurowano i podpiwniczono dawną uliczkę podmurną, wtapiając ją w bryłę kamienicy; ówcześnie nad ulicą Celną przerzucono łuki rozporowe. Po roku 1752 kamienica została częściowo rozebrana i odbudowana dla Jana Ciecierskiego, regensa konwiktu Collegium Nobilium. Z tego okresu pochodzi barokowa elewacja od strony ulicy Brzozowej, oraz trzecie, dobudowane piętro. Po roku 1832 w związku z poszerzeniem ulicy Celnej rozebrano Bramą Gnojną, zachowując jedynie jej boczną ścianę jako część bocznej elewacji kamienicy. W roku 1944 kamienica została spalona, zachowały się jednak jej mury magistralne wzdłuż ulic Brzozowej i Celnej. Poprzedzające rekonstrukcję kamienicy badania prowadzone w latach 1956 - 57 pod kierunkiem Stanisława Żaryna doprowadziły do odsłonięcia i zabezpieczenia ściany Bramy Gnojnej oraz części późnogotyckiego budynku wzniesionego nad dawna uliczką podmurną. Podczas odbudowy w latach 1956 - 61 częściowo zrekonstuowano gotyckie partie muru oraz odtworzono przesklepienie dawnej uliczki podmurnej wraz z jej wylotem na ulicę Celną. Wnętrza kamienicy zaprojektowano na nowo, zachowując jednak szesnastowieczne fundamenty, zachowane mury magistralne oraz nakryte kolebkowymi sklepieniami zachowane piwnice z XVII I XVIII wieku. W elewacji bocznej kamienicy, do wysokości drugiego piętra wyeksponowano wewnętrzne lico bocznej ściany Bramy Gnojnej z końca XIV wieku, wraz ze śladami spływu sklepienia wnętrza bramy. Trójkątny szczyt z okulusem, wznoszący się nad wylotem dawnej uliczki podmurnej jest powojenną kreacją dokomponowaną do do reliktów Bramy Gnojnej, zaprojektowaną podczas odbudowy w latach 1956-61.
Źródło:
Kamienica z XIV w. Powstała z trzech gotyckich kamienic, datowanych na XIV-XVI wiek (wspólna z nr 7 i 9). W kamienicę wkomponowana jest część dawnej bramy Gnojnej z XIV wieku, rozebranej w 1838. Równocześnie wraz z fragmentem bramy w kamienicę wkomponowany jest tzw. dom gotycki, czyli fragment jednoosiowej budowli z XIV w., służącej zapewne jako spichlerz. Pod owym domem przebiega fragment uliczki podmurnej, przesklepionej w XVI w. Kamienica w dużej części ocalała po II wojnie światowej. odbudowano ją w 1956-61 wg proj. Stanisława Żaryna, Tadeusza Makowskiego i Jerzego Pawłowskiego.
/p>
W wieku XVIII i XVII pojawiła się zabudowa nieparzystej pierzei ulicy, i przy budowie stojących tam domów wykorzystano starsze relikty murów obronnych.
Brzozową zamieszkiwali licznie kupcy i przedstawiciele rzemiosła; dopiero wiek XIX przyniósł przemiany demograficzne i architektoniczne. Domy w tym okresie były często przekształcane, zaś ich lokatorami stali się liczni Żydzi.
Na przełomie XIX i XX wieku domy traciły historyczny wystrój, zaś brak regulacji dotyczących wysokości budynków sprawiał, że obok siebie stały nadbudowane, liczące pięć czy siedem kondygnacji "niebotyki". Domy te stały na wyjątkowo słabym i niespójnym podłożu, bowiem stok skarpy przy ulicy Brzozowej podobnie jak Gnojona Góra przez wieki służył mieszkańcom Starej Warszawy za wysypisko śmieci.
W okresie międzywojennym dwa spośród starych domów (numer 10 i 12) zostały przebudowane według projektu Kazimierza Tołłoczki na kamienice Kooperatywy Profesorów Uniwersytetu i Politechniki. W roku 1923 na stokach Gnojnej góry wybudowano zespół gmachów Pocztowej Kasy Oszczędności, zaprojektowany przez Mariana Lalewicza. Gigantyczny kompleks nosił adres Brzozowa 2/4, Bugaj 3 i 5.
Okres 1939-1945 nie przyniósł przy ulicy wielkich zniszczeń, jednak podjęcie odbudowy domów dopiero w roku 1959 sprawiło, że niezabezpieczone 15 lat wypalone wcześniej obiekty nadawały się już tylko do rozbiórki i rekonstrukcji. Odbudowa nie była zbyt wierna: wprowadzono liczne zmiany w wyglądzie domów i ukształtowaniu ich fasad.
Wikipedia