Forum Skyscrapercity, zdjęcie 1300px:
Duże zdjęcie - link bezpośredni:
Blog: Miniatura podlinkowana do dużego zdjęcia na fotopolsce:
Duże zdjęcie: link do zdjęcia:
Miniatura: link do miniatury:
Parcela Targ Drzewny 20 (Holzmarktstrasse) - Posesja zlokalizowana była w południowo- -wschodniej części kwartału. Według katastru z 1627 r. działka leżąca w Okręgu Jana zabudowana została budą, która stała przy Mittelstraße 2. Ze spisu pochodzącego z 1723 r. wynika, że nieruchomość leżała w Okręgu Jana, w kwartale IX, przy Mühlenstraße 224. Front parceli miał szerokość 13,36 m, długość/głębokość wynosiła 12,59 m, a szerokość tylnej granicy 6,77 m49. W latach 1775– 1790, patrząc od Targu Drzewnego, nieruchomość zabudowana była domem frontowym (budą), a na podwórzu stał spichlerz50. Po zmianach z 1808 r. parcela została włączona do Okręgu Rządowego. Już jako obiekt pierwszej klasy, a nie buda, otrzymała adres Holtz Markt 2. Po kolejnej reformie administracyjnej w 2. poł. XIX w. znajdowała się przy Holzmarktstraße 20 (tab. 2)51. Ze względu na lokalizację nieopodal głównego rynku budynek był własnością wykwalifikowanych rzemieślników, kupców, bankierów, a także lekarzy. Podobnymi profesjami zajmowali się jej lokatorzy. Pierwszym znanym właścicielem był Paul Schwantes. Kolejny, Hans Eckstein, był kuśnierzem, ale też posesorem sąsiedniej działki pod późniejszym adresem Holzmarktstraße 21 i płacił podatek za trzy piwnice. Interesująca nas działka w latach 1720– ok. 1770 należała do członków gminy francuskiej w Stargardzie i medyków – Jeana Louisa de la Bruyere (Bruguière), a później jego syna Friedricha Adriana de la Bruyere (Bruguière) . Wspomniany już archiwista stargardzkiego Heimatmuseum Carl Lütke w swoim opracowaniu poświęconym dawnym właścicielom nieruchomości zapisał, że posesorem tej posesji był w latach 1720–1760 Dr. la Bruyère55. Na początku tego okresu parcelę musiał posiadać Jean Louis, który zmarł ok. 1740 r. Friedrich Adrian uiszczał w latach 1755–1770/1775 do Kompanii Ogniowej opłaty za niniejszą działkę, ale w okresie 1765–1770 także za kamienicę i budę na sąsiedniej posesji położonej przy późniejszej Holzmarkstraße 1956. Doct. La Bruguiere przez kilka lat, począwszy od 1735 r., opłacał podatek od nowego domu przed bramą i wyremontowanej kamienicy położonej w mieście57. Wiadomo, że Friedrich Adrian de la Bruyere mieszkał w 1746/1747 w domu stojącym przy ul. Szewskiej (Schuhstraße)58, ale posiadał jeszcze jedną nieruchomość przy dzisiejszej ul. Płatnerzy59. W 1749 r. miał już trzy domy60, ale w 1751 r. został właścicielem ponownie dwóch61. W latach 1757/1758–1771/1772 był posesorem wspomnianej działki przy dzisiejszej ul. Płatnerzy, gdzie po jego śmierci właścicielką w latach 1772/1773–1782/1783 była wdowa po nim, Benigna, z domu Molinié, która żyła jeszcze w 1797 r. Dysponowała ona w latach 1775–1790 także zabudowaniami położonymi przed Bramą Świętojańską, które związane były z hodowlą jedwabników. Na podstawie zachowanych dokumentów można się domyślać, że Friedrich Adrian de la Bruyere nie zamieszkiwał działki przy Targu Drzewnym 20, ale był jej właścicielem. Następnym posesjonatem był poborca Johann Danhardt, a po nim kolejni, np. bankier Itzig Salomon, zapisywany również jako Itzig Coerliner, czy niejacy Poleske (siekacz) i Degosang (krawiec)67. W XIX w. wśród posiadaczy, wówczas już kamienicy dziedzicznej, byli głównie bankierzy i kupcy, tacy jak nieznany z imienia – Meyer, a po nim Moses Levin i znowu bankier Meyer. Z zachowanych dokumentów wynika, że w latach 1856–ok. 1872 jej posiadaczami byli kolejno: szewc Dahlke i blacharz König. Począwszy od 1876 r. kamienica należała do kupca Moritza Marcuse, a od nowego wieku do wdowy po nim, Rosalin, z domu Hanff. Kolejnym właścicielem (od 1925 r.) był Max Adler, wcześniej sprzedawca pasmanteryjny i konfekcyjny w sklepie prowadzonym przez wdowę po M" rel="nofollow" target="_blank" class="Scolor" style="text-decoration:underline">https://fotopol...ml?o=b487666">M
. Marcuse. W czasie, kiedy M. Adler pozostawał posesorem kamienicy, była ona w całości zamieszkana przez jego rodzinę. Ostatnim znanym posiadaczem parceli był Wilhelm Dombois, również kupiec, który został wymieniony w dokumentach w 1941 r. (Majewski 2007, bs). Lokatorzy dziedzicznej wówczas kamienicy znani są od 1846 r. Nie byli oni tak liczni, jak w przypadku domu numer 19. Charakterystyczne dla tego miejsca zamieszkania jest to, że mieszkańcy byli na ogół albo pracownikami, albo prowadzącymi znajdujące się na parterze lokale usługowe (por. tab. 2). W tej kamienicy również funkcjonowały dwa lokale usługowe. Od 1876 r. znajdował się tam sklep ze złotymi i srebrnymi zegarkami prowadzony przez Carla" rel="nofollow" target="_blank" class="Scolor" style="text-decoration:underline">https://fotopol...=b487666">Carla
Straussa. W 1882 r. został otwarty sklep pasmanteryjny, oferujący także akcesoria dla lalek, który należał do lokatorów kamienicy Martina" rel="nofollow" target="_blank" class="Scolor" style="text-decoration:underline">https://fotopol...487666">Martina i Sally Marcusów .W kolejnych latach sklep funkcjonował pod szyldem ich następców, którego właścicielem był Max" rel="nofollow" target="_blank" class="Scolor" style="text-decoration:underline">https://fotopol...?o=b487666">Max Adler. Od 1909 r. prowadził interes pod własnym nazwiskiem i sprzedawał tam firany, dywany, kołdry oraz wyroby pasmanteryjne i galanteryjne. W poł. XIX w. kamienica zamieszkana była tylko przez właściciela z rodziną, bankiera Meyera. Zapewne chęć wynajmu części domu spowodowała przebudowę wnętrz parteru i piętra w 1853 r. Murarz Wischer na zlecenie posesjonata wystąpił do policji budowlanej z wnioskiem o wydanie zgody na modernizację dachu w celach zaadaptowania poddasza na cele mieszkalne przez wzniesienie szczytu od strony ulicy oraz przebudowę znajdującej się w podwórku stajni. W tym samym roku właściciel wystąpił o kolejne pozwolenia na budowę schodów łączących sień z piętrem oraz modernizację systemów kominowych. Dzięki nim wiadomo, że budynek był budowlą dwutraktową ustawioną do ulicy kalenicowo, a jego ściany obwodowe były murowane. Sień usytuowana została centralnie, a od ulicy prowadził do niej rozglifiony portal. Po obu stronach sieni znajdowały się drzwi prowadzące do pokoi oraz jednobiegowe schody, za którymi umieszczono drzwi do jeszcze jednego pokoju. Pod schodami znajdowało się przejście do kuchni oraz spiżarnia. Z kuchni przechodziło się do frontowego, a jednocześnie największego pokoju na parterze. Idąc w głąb sieni, wychodziło się na podwórze, gdzie znajdował się przyległy budynek gospodarczy (spichlerz?). Na piętrze były dwa frontowe pokoje, a za nimi kuchnia i kolejny pokój. Na zapleczu zaś istniało przejście na piętro ryglowej przybudówki. Po prawej stronie głównego wejścia, od ulicy, istniał w poł. XIX w. drewniany wiatrołap o wymiarach ok. 1,4×1,2 m osłaniający wejście do piwnicy. Po pracach budowlanych ukończonych w tym samym roku bankier Meyer zajmował już tylko pomieszczenia parteru, a radny miejski i sekretarz ziemstwa Johann Carl Schröder (Schroeder) mieszkał na piętrze. Kolejny właściciel, szewc Dahlke, użytkował wyłącznie dwa pokoje z kuchnią, korzystając z lokum na warsztat, a jego lokatorzy wynajmowali początkowo całe pierwsze piętro, później po dwa pokoje z kuchnią i miejsca na prowadzenie sklepów. Na podstawie pocztówek z początku XX w. znany jest wygląd elewacji frontowej domu. Większość parteru zajmował sklep, który miał duże, szklane witryny z markizą. Szyld w rzeźbiarsko opracowanym obramieniu zamontowano centralnie nad wejściem. Prawdopodobnie po lewej stronie znajdowało się wejście do wnętrza kamienicy. Dom o pięcioosiowej fasadzie, z centralnie wyznaczonym ryzalitem, ograniczony został pilastrami i szczytem poddasza. Pośrodku pierwszego piętra usytuowano trójpoziomowe, dziewięciodziałowe okno, które udekorowano tynkowym obramieniem i ostrołukowym, trójlistnym gzymsem wspartym na konsolkach ozdobionych ornamentyką roślinną. Pole pomiędzy oknem a gzymsem pokryto potrójną dekoracją floralną. Szczyt zwieńczono sterczynami. Na prostopadłościennych cokolikach zostały zamontowane pękate tralki. Otwór okienny przepruty we wnętrzu szczytu zwieńczono formą nawiązującą do wimpergi z łukiem w ośli grzbiet. Pole pomiędzy oknem a wimpergą pokryto tynkową dekoracją. Na bokach szczytu, na gzymsie z fryzem kostkowym, ustawiono pełną attykę zasłaniającą część połaci dachu ustawionej kalenicowo do ulicy. Jej ściankę pokryto neogotyckimi, maswerkowymi arkadkami. Na jej przeciwległych końcach zakomponowano pojedyncze pinakle.
źródło - http://muzeum-s...rgardu_V_2.pdf">Archeologia Stargardu Badania kwartału IX Dawne parcela Targ Drzewny 20 wyd. MAH Stargard 2023 (dod. W.S)
xxxxxxxxxxxxx
1882 - 1901 r, M.S. Marcuse - pasmanteria.
1876 -1900r. (potwierdzona działalność) C. Strauss - sklep z zegarami i złotem.
1907 -1941 Dom Mody Maxa Adlera
(Max Adler urodzony w 1873 r. Zmarł 20 Listopad 1937 w Berlinie. Ożenił się z Fanny Adler, a którą miał córkę - Lotte Aronheim. Fanny Adler z domu Michaelis urodziła się 05 Lipiec 1881 w Goleniowie, zmarła 01 Styczeń 1943 w Oświęcimiu (Holocaust). Jej rodzice to Paul Michaelis i Bertha Michaelis. Opracowanie własne,)