Hrubieszowska 102

Zespół Szpitala Wojskowego w Chełmie powstał w latach 1895-1900 r. w związku z zapotrzebowaniem rosyjskiego garnizonu stacjonującego w Chełmie liczącego ok. 4800 osób. W 1892 r. rozpoczęto budowę zespołu budynków na niezagospodarowanym terenie o powierzchni ok. 3000 m2 przy ul. Hrubieszowskiej, wydzierżawionym od Juliana Uzdowskiego. W 1900 r. przy udziale Cara Mikołaja II wizytującego w tym czasie w Chełmie nastąpiło otwarcie zespołu szpitalnego, w skład którego wchodziły budynki oddziałów chirurgicznego, zakaźnego i psychiatrycznego, budynek szpitalny, wieża ciśnień, budynki pomocnicze, wozownia, piwnice i mur ogrodzeniowy. Do zespołu należała również kaplica prawosławna (ob. Kościół rzymskokatolicki pw. Miłosierdzia Bożego) z prosektorium i cmentarzem, w późniejszym czasie oddzielona od zespołu szpitala. W 1926 r. w części frontowej założenia wzniesiono kolejne budynki tj. budynek dowództwa i administracji szpitalnej oraz budynek sztabu dowództwa okręgu. W 1915 roku szpital przejęła armia austriacka, a w 1918 r. szpital zajęto na potrzeby Wojska Polskiego. Szpital działał do końca II wojny światowej, przyjmując rannych w wyniku działań wojennych I i II wojny światowej oraz wojny polsko-bolszewickiej, m.in. z bitwy pod Komarowem. Po drugiej wojnie zespół zmienił funkcję na Wojskową Składnicę Leków, w tym czasie dobudowano kilka magazynów z czerwonej cegły, które wpasowały się w charakter całego założenia. Podczas powojennych przekształceń zlikwidowano tor kolejowy biegnący przed budynkiem oddziału psychiatrycznego, otynkowano wozownię, która zyskała funkcję garażu oraz zmodernizowano budynki z 1926 roku. Budynek administracyjny został nadbudowany, otynkowany i pozbawiony detalu architektonicznego. Pełnił rolę kantyny i biura, w latach 1998 r. i 2004 budynek przeszedł generalny remont w celu przystosowania go najpierw na potrzeby Szkoły Dziennikarstwa, a następnie Wyższej Szkoły Stosunków Międzynarodowych i Komunikacji Społecznej. Budynek sztabu dowództwa został przejęty przez Wojskową Agencję Mieszkaniową, która utworzyła w nim mieszkania. W 2003 r. pierwszy budynek oddziału chirurgicznego został zaadaptowany na restaurację. Pozostałe budynki zachowały swój wygląd a zmieniły jedynie funkcję na pomieszczenia magazynowe, warsztatowe i biurowe. Za https://zabytek.pl/pl/obiekty/chelm-szpital-wojskowy