Dwór (stary)

Zbudowany w drugiej połowie XVII w. i potem przebudowany w XVIII w. stary dwór stanął jako budynek na planie kwadratu lub do kwadratu zbliżonym, z alkierzami po obu stronach fasady frontowej, a we wnętrzu z bocznymi ciągami apartamentów i z ciemną kuchnią umieszczoną centralnie. Wykazywał, więc pokrewieństwo z „chudopolską” wersją szlacheckiej siedziby opisaną przez Jakuba Kazimierza Haura w jego „Ziemiańskiej generalnej Oekonomice” z 1679 r. Budynek dworu był nakryty dwuszczytowym dachem krytym słomą. Dworek posiadał układ „trójtraktowy”, zgodny z ówczesnymi założeniami architektonicznymi i rozwiązaniami układu przestrzennego siedzib ziemiańskich.

W XVIII w. na budynku założono nowy łamany dach, który objął również wydzielone wcześniej alkierze, tworząc w efekcie dwór szeroko frontowy. Dobudowany alkierz zwany był „letnim” jako, że nie posiadał ogrzewania. W tym samym okresie dobudowano podpiwniczoną kuchnię od północy. Oryginalne, wieńczące dach półksiężyce ,według tradycji, miałyby być związane z fundatorem dworu, który jako rycerz króla Jana III Sobieskiego miałby brać udział w wiedeńskiej wyprawie przeciw Turkom. Piękna to historia, lubiana i opowiadana niegdyś również w innych polskich dworach.

Pozbawiony wygód, stary dwór nie nadawał sie już do mieszkania w II połowie XIX w. Pozostał jako relikwia dawnego czasu, a na sąsiednim wzgórzu około 1890 r. Zawiszowie wznieśli nowe, wygodne mieszkanie.

Prace remontowe, dokonane po 1983 r., przywróciły stan najbliższego otoczenia do czasów z XVIII w. Teren wokół dworu został obniżony zgodnie z wytycznymi konserwatorskimi. Zlikwidowano, wprowadzoną w latach 60-tych XX w., drogę asfaltową i odtworzono podjazd wraz z klombem. Uporządkowano zieleń wokół dworu usuwając samosiewy i przeprowadzając konserwację starodrzewu.

Remont przeprowadzony w latach osiemdziesiątych polegał na odsłonięciu drewnianej konstrukcji dworu, wymianie przegnitych elementów konstrukcji, ale przede wszystkim na usunięciu drewnianej podwaliny i wprowadzenie w jej miejsce fundamentów betonowych wraz z częściowym podpiwniczeniem i zastosowaniem pionowej i poziomej izolacji przeciwwilgociowej. Następnie wymieniono poszycie dachu, przeprowadzono wymianę instalacji wewnętrznych i rozpoczęto adaptację pomieszczeń na parterze i na poddaszu dworu. Stolarka okienna i drzwiowa, pochodząca głównie z początku XX w., została poddana renowacji. Naprawiono i odtworzono drewniane elementy, ozdobne gzymsy, zdobienia facjaty i lukarn.

Obecnie, Stary Dwór w Goszycach jest świetnie zachowanym i rzadkim zabytkiem architektury drewnianej. Udostępniany do zwiedzania jedynie z zewnątrz, po wcześniejszym umówieniu terminu.

Źródło:

http://rme.cbr.net.pl/index.ph...orkach/541-2014-05-06-09-17-01