Dwór

Bezludna okolica bieszczadzkiej wsi Jamna Dolna, to jedno z tych miejsc, gdzie diabeł mówi dobranoc, choć w pobliżu znajduje się ośrodek wczasowy, dawniej dla komunistycznej elity (odprysk słynnego Arłamowa), obecnie dla chorych dzieci. A jednak na tym pustkowiu stał niegdyś dwór obronny oraz cerkiew. Warto wiedzieć, że niektóre źródła lokują dwór na terenie sąsiedniej wsi Trójca.
Relikty fortalicjum znajdują się na niewielkim wzniesieniu zwanym Zamczysko na prawym brzegu rzeki Jamninki. Tuż obok wpada ona do Wiaru i wydaje się że bardziej naturalne byłoby usytuowanie dworu w widłach obu rzek. Jednak skarpa dostatecznie broniła obiektu od północy i zachodu a fosa od wschodu i południa. Dziś można zobaczyć, że część skarpy osunęła się do rzeki.
To co przetrwało na Zamczysku do XXI wieku nie wzbudza zainteresowania, bowiem z dala na powierzchni ziemi nie widać nic szczególnego. Dwa pagórki z potężnymi drzewami: lipą szerokolistną i dębem szypułkowym wyznaczają dwie basteje/bastiony ziemne. Łączy je zarośnięta fosa, przy której na końcu znajduje się coś co trudno mi zinterpretować. Wg J. Pióreckiego jest to pozostałość baszty. Sęk w tym, że obecnie jest to duży lej z gruzem kamiennym, naprzeciwko ziemnej bastei po drugiej stronie fosy. Badacz ten widział jednak obiekt kilkadziesiąt lat wcześniej na pewno w innej postaci - musiały być tam większe kawałki muru. Obecnie jest tylko wspomniany lej o średnicy ok. 8 m, jakby po wybuchu. Być może była to jakaś forma baszty bramnej. Idąc w lewo ku natrafimy na najciekawszy element Zamczyska. Jest to częściowo już zasypana piwnica o wymiarach 6,5x9 m wybudowana z kamienia z domieszką cegły palcówki i zendrówki. Piwnica posiada 2 zrujnowane otwory okienne i dziurę, przez którą można się do niej dostać, a w środku znajduje się kamienny słup oraz sklepienie kolebkowe. Wejście prowadziło od północy i miało formę szyi. Położenie piwnicy wskazuje, że budynek mieszkalny zbudowano wzdłuż zachodniej skarpy. Obok J. Piórecki widział jeszcze ślady po drugiej baszcie, ale ja już ich nie dostrzegłem.

Źródło:

http://zamki.res.pl/jamna.htm