Cmentarz

Wśród cmentarzy założonych w XIX w., na interesujących nas terenie, na dużą uwagę zasługują cmentarze kozielskie, usytuowanie przy ulicy Raciborskiej. Istnienie obydwu cmentarzy – katolickiego i graniczącego z nim od południowego wschody ewangelickiego – potwierdza mapa katastralna z 1878r. Wykonana ona została w oparciu o pomiary z 1863r. Cmentarze te robią dziś wrażenie zaniedbanego parku i gdyby nie wystające ponad zarośla pomniki nagrobne, można by sądzić, że są nim w rzeczywistości. Nie jest dziś możliwy do odczytania dawny układ kwater. Nawet szerokie aleje boczne, które tu niegdyś istniały, są prawie zarośnięte trawą i dzikimi zaroślami. Wśród licznych grabów, lip i jesionów zachowało się dużo XIX – wiecznych nagrobków. Niestety większość z nich została celowo zdewastowana. Szczególnie w 1953r. bezwzględnie niszczono zamieszczone na pomnikach napisy w języku niemieckim. Działalność ta zubożyła te cenne źródła historyczne. Jednak na podstawie kształtów nagrobków i materiałów, z którego zostały wykonane, można stwierdzić, że są one dziełem wyspecjalizowanych firm kamieniarskich. Jest tu kilka pełnoplastycznych rzeźb, jak np. wyobrażenie Chrystusa, po bokach którego stali niegdyś dwaj apostołowie (wys. 160 cm). W zachodnim rejonie cmentarza sterczą pokrzywione, spiżowe krzyże z 1914r. Są one jedynym śladem po zmarłych w niewoli Francuzach, Rosjanach i Włochach. Na kilku pomnikach nagrobnych motywem przewodnim jest Matka Boska. Najczęściej jest to madonna z rękoma złożonymi do modlitwy. Wyróżniają się tu szczególnie pomniki, wzniesione przez zakład Beuchlera. Odznaczają się one finezyjną techniką, prostotą i czystością formy. Na zapadłych w grząskim terenie płytach grobowców, widnieją jeszcze nieliczne krótkie napisy. Na płycie Leona Nagórskiego wyryto słowa: „Zawsze był wierny ojczyźnie”. Na innej widnieje napis: „Jan Wigura 1864 – 1917 – pedagog, działacz społeczny i oświatowy”. Na terenie cmentarnym w początkach naszego stulecia wzniesione zostały dwie kaplice cmentarne. Kaplica katolicka swym wyglądem przypomina wiejski kościółek. Posiada strzelistą dzwonnicę, wyrastającą ze spadzistego dachu budynku. Kaplica ewangelicka zbudowana jest na wzór świątyni greckiej. Jest to prostokątna budowla z czterema doryckimi kolumnami na froncie. Nie wyrastają jednak one na wprost z podłogi, lecz z prostokątnych cokołów. Na ich głowicach wspiera się architraw, podtrzymujący płaski strop. Na nim wznosi się spadzisty dach, tworzący na przedniej i tylnej ścianie fronton. W części rzymskokatolickiej stoi wysoki, drewniany krzyż cmentarny z 1894r. wsparty on jest na kamiennym postumencie. Przytwierdzona do niego rzeźa Chrystusa o atletycznych kształtach, posiada ponad 2 m wysokości. W 1917r. sąsiadujące ze sobą cmentarze kozielskie, zostały połączone. Niestety fakt ten nie przyczynił się do podjęcia kroków zaradczych, dzięki którym można było jeszcze wówczas uchronić tę część substancji zabytkowej cmentarza, które ocalały od zniszczeń. Istotną rolę odgrywał tu spór kompetencyjny pomiędzy parafią kozielską a władzami miasta. Cmentarz bowiem pod względem prawnym, należał do gminy, która jednak nie chciała się nim zajmować twierdząc, że cmentarz jako obiekt sakralny podlega władzom kościelnym. Dopiero w ostatnich kilku latach stan ten uległ zmianie. Wydział Komunalny Urzędu Miejskiego wykonał niezbędne prace porządkowe i zabezpieczające. Liczący dziś 2,19 ha cmentarz, pomimo że nadal jest czynny, spełnia raczej rolę świadectwa historycznego obrazującego dzieje miasta.

http://www.cmentarz.kkozle.eu/dzieje_cmentarzy_kk.php