Park Miejski usytuowany jest w południowej części miasta w odległości 1200 m od Rynku. Od północy otoczony jest zabudową jednorodzinną oraz terenem szpitala, od południa - rzeką Nysą Kłodzką, kanałem wodnym i Fortem Wodnym "Blokhaus", od wschodu - Kanałem Bielawskim i zabudową jednorodzinną przy ulicy Słowiańskiej, od zachodu - Kanałem Młynówka. Park posiada nieregularny układ wodny, utworzony przez sieć otwartych kanałów, dwa rozległe stawy parkowe (Staw Łabędzi i Staw Łódkowy), Kanał Bielawski i Kanał Młynówka.
Podstawowym elementem układu wodnego jest Kanał Bielawski, zasilający cały układ wodny. Kanał ten posiada system zastawek regulujących poziom wód w kanałach i stawach parkowych. Kanał Młynówka, będący zachodnią granicą parku, nie jest powiązany z układem kanałów parkowych. Staw Łabędzi, który powstał w miejscu dawnej fosy, posiada linię brzegową odpowiadającą przebiegowi dawnych umocnień, a w jej części środkowej zlokalizowana jest niewielka wysepka.
Park o nieregularnym kształcie rozdziela na dwie części ulica Powstańców. Główna aleja przebiega od wejścia głównego, które znajduje się przy ulicy Bohaterów Warszawy, do ulicy Powstańców Śląskich. Jej przebieg pokrywa się z trasą Kanału Bielawskiego. Alejki boczne prowadzone są po liniach łagodnych nad kanałami i brzegami stawów oraz wśród drzewostanu parkowego. Najstarsze alejki prowadzone są na wysokich groblach i posiadają rzędowe nasadzenia z lipy drobnolistnej i jesionu wyniosłego. Większość alejek posiada nawierzchnię asfaltową. Powierzchnia parku wynosi 42 ha, w tym: 36,7 ha park i 5,3 ha wody.
Infrastruktura: w granicach parku zachował się budynek dawnego kasyna oficerskiego (obecnie przeznaczony na cele mieszkalne), budynek dawnych koszar oraz budynek gospodarczy. Z elementów małej architektury ogrodowej zachował się jedynie postument rzeźby parkowej oraz kamienny portal na nasypie nad Kanałem Bielawskim w części wejściowej do parku, a także Fort "Blokhaus" w części południowej.
Park miejski w Nysie powstał na terenach, które były kiedyś tak podmokłe, że nie można było budować tam domów. Jest to zaznaczone na planie miasta, wykonanym w pierwszej połowie XVIII wieku. Zaznaczono na nim teren, usytuowany po południowej stronie Młynówki, a więc po południowej stronie istniejącego wówczas ogrodu biskupiego, jako teren podmokły, niemal bagienny. Pośrodku tego terenu płynęła rzeczka zwana Białką, rozdwajająca się dawniej, bo jeszcze w końcu XVI wieku, na dwie odnogi. Nie wiadomo, w którym dokładnie czasie dawną rzeczkę Białą uregulowano i zamieniono na kanał z licznymi rozgałęzieniami.
Być może w tym samym czasie istniejącą tu dawniej drogę, prowadzącą do tzw. Młyna Prochowego, który znajdował się po północnej stronie omawianego kanału, obsadzono obustronnie lipami. Droga ta na odcinku północnym, prowadzącym po stronie Kanału Młyńskiego, istniała już dawniej i prowadziła z terenu młyna Biskupiego wzdłuż Młynówki do przeprawy przez rzekę Nysę. Teraz droga ta służy jako promenada i jezdna aleja prowadząca na teren nowo zakładanego parku. Jednocześnie zaczęto obsadzać alejki drzewami z przewagą lip i topól. Zmian tych dokonano przed rokiem 1887, kiedy to pojawił się przewodnik po mieście i plan Mückego.
Na planie tym nie zaznaczono istnienia dawnych fortyfikacji bastionowych, które zaczęto likwidować dopiero w 1877 roku, ale które w tym czasie w znacznej mierze zachowały się w postaci pozostałości wałów, a przede wszystkim w postaci pozostałości fosy, którą następnie przetworzono na staw nazwany później "Stawem Młyna Prochowego". Fosa nie została jednak zaznaczona na mapie w przewodniku i planie Mückego. Obecnie staw ten nazywa się Stawem Łabędzim i jest naniesiony na mapie parku miejskiego.
Około 1990 roku powstał kolejny plan parku miejskiego. Od strony południowo-wschodniej park ograniczony był prostą drogą, od strony wschodniej ograniczała go fosa, przekształcona obecnie na staw, a od strony zachodniej zamykała go dawniej już istniejąca droga obsadzona lipami, niektóre z nich rosną do dzisiaj. Na planie tym zaznaczono również groble, restaurację i budynek, chociaż obecnie budowle te na terenie parku już nie występują. Głównym wejściem do parku była droga nad kanałem, przechodząca przez teren dawnych fortyfikacji.
Teren tak ukształtowanego parku spełniał w mieście ważną rolę rekreacyjną. Na Stawie Gondolowym (obecnie Staw Łódkowy) odbywały się regaty oraz pływanie łódkami.
W pierwszej połowie XX wieku powzięto zamiar powiększenia terenu parku o podmokłe łąki nadrzeczne, po zachodniej stronie głównej drogi dojazdowej. Z inicjatywy ówczesnego burmistrza miasta Warbrunna podjęto działania w celu osuszenia terenu, poprzez budowę rowów odwadniających. Mimo podjętych działań występował na tym obszarze tylko drzewostan grądowy (podmokły), gdyż inne gatunki drzew masowo usychały.
Obecnie obszar parku decyzją Nr PSOZ-I-5347/4/95 z dnia 03.01.1995 r. został wpisany do rejestru zabytków województwa opolskiego pod numerem ewidencyjnym 298/95. Wśród drzew najstarszych najliczniej występującym gatunkiem jest dąb szypułkowy, lipa drobnolistna i jesion wyniosły. Są to gatunki rodzime i długowieczne. Drzewa te mają powyżej 150 lat. Na uwagę zasługują również topole czarne. Największe osiągają obwody pni dochodzące do 200 cm.
Spośród gatunków aklimatyzowanych na terenie parku występują: skrzydłorzech kaukaski, cyprysik groszkowy, daglezja zielona i choina kanadyjska. Krzewy występują nielicznie i są reprezentowane przez nowe 5-12 letnie nasadzenia z forsycji pośredniej, derenia białego i rozłogowego, cyprysików i żywotników, zlokalizowanych nad brzegami Stawu Łabędziego. Trawniki typu parkowego występują na większej powierzchni polan parkowych.
Jedynie w rejonach silnie podmokłych występuje roślinność bagienna. Na terenie parku można spotkać między innymi następujące gatunki ptaków: czapla siwa, bocian biały, łabędź niemy, kaczka krzyżówka, kukułka, sowa uszata, dzięcioł czarny, dzięciołek, kos, kwiczoł, modraszka, bogatka, kowalik, dzwoniec, zięba, grubodziób, szpak, wrona siwa, zimorodek.
źrodło :
więcej  |
