Polska

Schron Pr.West 11 jest stosunkowo dużym obiektem. Posiada sześć pomieszczeń i został wykonany w średniej (B1) kategorii odporności. Ma symetryczny układ pomieszczeń za wyjątkiem zewnętrznej obrony wejścia, której pomieszczenie wystaje poza prostokątną bryłę schronu. Jest to charakterystyczny szczegół świadczący, że schron został zbudowany w 1936 roku, razem z bliźniaczym obiektem Pr.Ost 13 na sąsiednim odcinku i są to jedyne tego typu obiekty na całej Pozycji Pomorskiej. Schron...

Schron Pr.Ost 9 to bardzo interesujący zabytek niemieckiego budownictwa fortyfikacyjnego, tym cenniejszy, że zachowany w stanie niemal nie uszkodzonym. Został zbudowany w 1932 roku jako jeden z pierwszych schronów w rejonie Prusinowa. To mały schron bojowy o lekkiej (C) kategorii odporności. Ma tylko jedno pomieszczenie i jest przeznaczony do prowadzenia ognia bocznego. Posiada nietypową, jak na Pozycję Pomorską konstrukcję, opartą o sklepione arkusze blachy falistej. Stanowiła ona...

Schron Pr.Ost 4 jest niewielkim obiektem bojowym, przeznaczonym do prowadzenia ognia czołowego, zbudowanym w średniej (B1) kategorii odporności. Pomieszczenie bojowe stanowiła kopuła pancerna. Ponieważ miejsce, w którym się kiedyś znajdowała jest obecnie mocno zniszczone, nie można z całą pewnością ustalić jej typu. Przypuszczalnie była to kopuła z 2 strzelnicami typu 3aP7. Pozostała część obiektu pomimo wysadzenia i zerwania stropu jest dość dobrze zachowana i stanowi malowniczą...

Schron Pr.West 14 został zbudowany w 1932 roku i jak większość obiektów z tego okresu jest wykonanym w jednym egzemplarzu prototypem, stanowiącym nietypowe połączenie schronu biernego i bojowego. Obiekt posiada pięć stosunkowo obszernych pomieszczeń i został zbudowany w średniej (B1) kategorii odporności. Ponadto zawiera szereg rozwiązań, które nie występują w później budowanych schronach. Od innych obiektów różni się posiadaniem dwóch wejść...

Schron Pr.West 4 pochodzi z 1935 roku, z drugiego etapu budowy umocnień i stanowi unikalne połączenie pomieszczenia bojowego w kazamacie pancernej ze schronem biernym dla drużyny piechoty. Schron posiadał co prawda tylko trzy pomieszczenia, ale można go zaliczyć do dużych obiektów, tym bardziej, że posiadał nieregularny kształt i jego szerokość rosła stopniowo w kierunku ściany tylnej, która miała niemal 10 m długości. W tym przypadku pogodzono dwa zupełnie odmienne wymagania....

Schron bierny Pr.Ost 4A jest ukryciem dla armaty przeciwpancernej kalibru 37 mm wraz z działonem i zapasem amunicji. Został zbudowany w śreniej (B1) kategorii odporności. W razie potrzeby armata była wytaczana ze schronu przypominającego garaż z dodatkowym bocznym wejściem na znajdujące się obok polowe stanowisko ogniowe.

We wnętrzu znajdują się trzy pomieszczenia - największe pomieszczenie to garaż armaty, zamykany dwuskrzydłowymi stalowymi drzwiami. Obok znajduje się...

Schron Pr.Ost 11 to kolejny obiekt zbudowany w 1932 roku. Jest to nietypowy schron bojowy dla 1 karabinu maszynowego w kazamacie pancernej. Pomieszczenie bojowe miało strop wykonany z płyty pancernej i dzięki temu sylwetka schronu widoczna od strony nieprzyjaciela jest znacznie niższa i trudniejsza do wykrycia niż w przypadku typowych konstrukcji z żelbetowym stropem. Wadą tego rozwiązania jest duże zużycie wysokogatunkowej stali, wynikające z zastosowania dwóch płyt pancernych i tym...

Schrony Pr.West 5 i 6 są kolejnym przykładem, że w 1932 roku trwały jeszcze poszukiwania właściwych rozwiązań dla obiektów fortyfikacji polowej wzmocnionej. Jest to zespół dwóch schronów bojowych połączonych poterną (podziemnym chodnikiem), zapewniającą skrytą komunikację. Całość, łącznie z poterną została wykonana z zastosowaniem średniej (B1) kategorii odporności.

Schron Pr.West 5 jest obiektem średniej wielkości. Posiadał trzy pomieszczenia i pomimo,...

Schron Pr.West 2 został zbudowany w 1935 roku, w drugiej fazie rozbudowy fortyfikacji w rejonie Prusinowa. Jest to typowy, mały schron przeznaczony do ognia czołowego, wykonany w średniej (B1) kategorii odporności. Miał jedynie dwa pomieszczenia i były one nieco większe, niż w schronach budowanych w 1932 roku, a w ścianie czołowej zamontowano płytę pancerną nowszego wzoru, typu 7P7 o grubości 10 centymetrów. Kolejną modyfikacją jest wewnętrzna strzelnica obrony wejścia zamontowana w...

Pr.Ost 1 i Pr.Ost 2 to prawdopodobnie dwa pierwsze schrony wzniesione na tym odcinku w 1932 roku. Są to typowe schrony bojowe, przeznaczone do ognia bocznego, wykonane w średniej (B1) kategorii odporności. Obydwa mają po dwa pomieszczenia - mały przedsionek i pomieszczenie bojowe. Praktycznie jedyna różnica w porównaniu z pozostałymi schronami polegała na zastosowaniu czołowej płyty pancernej starszego typu o grubości 10 cm i były to jedyne płyty starego wzoru o tej grubości w...

Pr.Ost 7 został zbudowany w 1932 roku, w okresie, w którym niemieccy saperzy poszukiwali jeszcze właściwej formy dla schronu bojowego. W tym przypadku chodziło o stworzenie obiektu, którego strop w rejonie pomieszczenia bojowego wystaje tylko minimalnie ponad poziom gruntu. Również wejście do schronu jest rozwiązane w nietypowy sposób. W tym celu zastosowano zarówno pomieszczenie bojowe w kazamacie pancernej, jak również strop z płyty pancernej nad...

Schron Pr.West 13 to mały schron bojowy przeznaczony do prowadzenia ognia bocznego, zbudowany w średniej (B1) kategorii odporności. Posiadał dwa pomieszczenia - przedsionek i izbę bojowo - mieszkalną. Płyta pancerna 8 centymetrowa zdemontowana - pozostały po niej tylko ślady w betonie.

Schron znajduje się ok. 250 m na północ od drogi do Rutwicy. Obiekt został wysadzony w 1945 roku - zerwany żelbetowy strop leży obok schronu.

Pr.West 3 to mały schron bojowy przeznaczony do prowadzenia ognia bocznego, zbudowany w średniej (B1) kategorii odporności. Obiekt posiadał dwa pomieszczenia, płyta pancerna w ścianie czołowej miała 8 cm. Schron zlokalizowany jest w kępie drzew i jest mocno porośnięty gęstymi krzewami. Wysadzony żelbetowy strop zalega wewnątrz ruiny schronu i uniemożliwia wejście do wnetrza obiektu.

(na podst. przewodnika turystycznego "Fortyfikacje Wału Pomorskiego w okolicy Wałcza"...

Schron Pr.Ost 12 jest obiektem obserwatora artylerii. Pomieszczenie obserwacyjne znajdowało się pod poziomą płytą pancerną z okrągłym otworem do wystawiania na zewnątrz lunety obserwacyjnej, która działała jak peryskop. Dzięki temu strop schronu nie wystawał ponad poziom gruntu i pomimo, że znajduje się na wzniesieniu, to jest praktycznie niewidoczny na tle horyzontu.

Schron jest typowym obiektem z 1935 roku o średniej (B1) kategorii odporności. Posiada trzy pomieszczenia....

Schron Pr.Ost 10 był jednym z pierwszych obiektów wzniesionych na Pozycji Pomorskiej, gdyż został zbudowany w 1932 roku. To mały schron bojowy, przeznaczony do prowadzenia ognia bocznego, o średniej kategorii odporności (B1). Był obiektem o bardzo prostej konstrukcji. Składał się jedynie z pomieszczenia bojowego o minimalnej powierzchni i małego przedsionka. Pomieszczenie bojowe ma szerokość 2 m, co wynikało z zastosowania w obiekcie płyty pancernej starego typu o grubości 8 cm. Tego...

Schron Pr.Ost 8 jest schronem - garażem dla polowej armaty kalibru 37 milimetrów, która w momencie budowy Pozycji Pomorskiej stanowiła podstawową broń przeciwpancerną Wehrmachtu. Jest to schron o średniej kategorii odporności (B1) i trzech pomieszczeniach. Obecnie jest to niemal całkowicie zniszczona wewnętrznym wybuchem i pozbawiona stropu ruina. W razie potrzeby armata była wytaczana ze schronu, przypominającego garaż z dodatkowym bocznym wejściem, na znajdujące się obok...

Schron Pr.Ost 13 służył jako stanowisko dowodzenia odcinka. Jest to stosunkowo duży obiekt zbudowany w średniej (B1) kategorii odporności. Posiadał sześć pomieszczeń, w tym zewnętrzne pomieszczenie obrony wejścia, co pozwala przypuszczać, że wraz z bliźniaczym obiektem odcinka Pr.West, schrony te zostały zbudowane jako ostatnie w rejonie Prusinowa - prawdopodobnie w 1936 roku.

Schron posiadał symetryczny układ pomieszczeń. Przez umieszczone w środkowej części ściany tylnej drzwi...

Schron Pr.Ost 5 został zbudowany w 1935 roku. Jest to mały schron bojowy dla 1 karabinu maszynowego prowadzącego ogień boczny. Został zbudowany w średniej (B1) kategorii odporności. Ma jedynie dwa pomieszczenia, jednak w porównaniu z obiektami z 1932 roku mają one nieco większą powierzchnię. Wzrosła szerokość pomieszczenia bojowego, która w tym schronie wynosi 220 cm. Wynika to z zastosowania płyty pancernej nowszego typu 7P7. Powierzchnia użytkowa zwiększyła się również...

Schron Pr.West 6 to mały schron tylko z jednym pomieszczeniem o nieregularnym kształcie. Pomimo, że jest znacznie bardziej wyeksponowany zastosowano tu tylko czołową płytę pancerną o grubości 8 cm. Posiadał również wejście umieszczone bezpośrednio przy płycie pancernej, a całość była osłonięta od góry ukośnym nawisem stropu. Schron był niemal w całości, za wyjątkiem ściany z płytą pancerną i małej ściany z wejściem, obsypany ziemią na kształt małego...

Kapliczka posadowiona w północno-wschodniej części wsi. Jest bardzo zniszczona - to pamiątka walk jakie toczyły się tu na początku lutego 1945 roku. Kapliczka była traktowana przez obie strony konfliktu jako punkt odniesienia dla artylerii. Dlatego kapliczka ta jest z każdej strony mocno uszkodzona i specjalnie pozostawiona przez mieszkańców wsi jako pomnik oraz przestroga przed kolejnymi konfliktami zbrojnymi.

Pr.West 12 jest schronem dla obserwatora artylerii. Jest niemal całkowicie zniszczony, a pozostałości zostały zasypane ziemią Obecnie widocznych jest jedynie kilka większych, żelbetonowych brył i fragment stropu. Można przypuszczać, że był to schron podobny do schronu obserwacyjnego z sąsiedniego odcinka Pr.Ost (schron Pr.Ost 12). Obiekt posiadał trzy pomieszczenia i został wykonany w średniej (B1) kategorii odporności. Pomieszczenie dla obserwatora było przykryte od góry poziomą...

Schron Pro.West 7 był schronem bojowym przeznaczonym do prowadzenia ognia czołowego z pomieszczeniem bojowym w kazamacie pancernej. Został zbudowany w 1935 roku w średniej kategorii odporności (B1) jako uzupełnienie wcześniej zbudowanych umocnień z zastosowaniem wszystkich modyfikacji i ulepszeń konstrukcji charakterystycznych dla nowszych schronów.

Pomieszczenie bojowe w kazamacie pancernej typu 5P7 jest szersze o 20 cm. Zmieniono również przejście z...