Ramerówka (Arkady)

Ramerówka, także (sanockie) Arkady – zwyczajowa nazwa XIX-wiecznego budynku położonego przy ulicy Grzegorza 2 w Sanoku.
Budynek jest umiejscowiony pomiędzy ulicą Grzegorza z Sanoka, ulicą Tadeusza Kościuszki i ulicą 3 Maja (pomimo widoczności elewacji przy trzech wymienionych ulicach, cały budynek posiada formalnie adres przy ulicy Grzegorza z Sanoka 2).
Został wybudowany w XIX wieku. Pierwotnie budynek stanowił prywatną kamienicę rodziny Ramerów (stąd tradycyjna nazwa budynku). Jeden z przedstawicieli rodu, Samuel Ramer, zamieszkiwał w kamienicy przy ulicy Adama Mickiewicza 3, a inni posiadali także budynek przy ulicy Jagiellońskiej 25. Następnie od Ichla Ramera nabył go burmistrz miasta Jan Okołowicz celem stworzenia w nim Czytelni Mieszczańskiej, jednak pierwotnie remont gmachu wymagał pokaźnych nakładów i trwał długo (za to burmistrz stracił stanowisko). Od 16 grudnia 1866 mieścił Czytelnię Mieszczańską pełniąc rolę budynku użyteczności publicznej (kino "Reduta", biblioteka, czytelnia). Na początku XX wieku zwany był jako Dom Miejski. W 1884 roku aptekarz Feliks Giela (późniejszy burmistrz miasta), założył Czytelnię Mieszczańską (jako agenda Kasyna Mieszczańskiego) w budynku Ramerówki. Przez wiele lat pozostawał jej prezesem. Organizowano w niej bale karnawałowe, spotkania inteligencji i rzemieślników.

Od początku XX wieku do lat 20. Ramerówka była jednym z dwóch budynków w Sanoku, w których funkcjonowała sieć elektryczna (drugim był Gmach Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”).

W przeszłości gmach był wielokrotnie przebudowywany, prace rekonstrukcyjne nadzorował m.in. architekt miejski, inż. Władysław Beksiński.

W okresie międzywojennym w budynku działało kino "Uciecha", które prowadził Roman Skoczyński, ponadto pierwsza siedziba Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego w Sanoku (założonego w 1929). Prezesem działającej w Ramerówce Czytelni Mieszczańskiej był Władysław Lisowski.

Przez wiele lat część frontalna parterowa była zabudowana i stanowiła pomieszczenia usługowo-handlowe (w 1 poł. XX wieku mieściły się w nich sklepy m.in. z artykułami kolonialnymi, należący do Michała i Seweryny Stefańskich, rodziców Stefana Stefańskiego; pralnia; zaś na pierwszym piętrze działała kawiarnia "Corso"). Parterowa fasada południowa budynku (mieszcząca sklepy i punkty usługowe) pierwotnie była obudowana drewnem i była chroniona żelaznymi roletami. W okresie okupacji niemieckiej 1939-1945 ówczesne władze postanowiły o likwidacji frontowych pomieszczeń parterowych w celu poszerzenia chodnika od ich strony, co wiązało się także z usunięciem żydowskich właścicieli. Ta część architektoniczna została następnie przebudowana w arkadowe podcienia. W nawiązaniu do tego, budynek zyskał u mieszkańców Sanoka potoczną nazwę Arkady.

Po II wojnie światowej z pomieszczeń piętrowych Ramerówki korzystało Towarzystwo Dramatyczno-Muzyczne Ziemi Sanockiej.

Po wojnie w pomieszczeniach budynku na piętrze działał "Klub Górnika" (dawniej "Klub Naftowca" – otwarty 4 grudnia 1955 roku) sanockiego oddziału PGNiG, prowadzący działalność kulturalno-rozrywkową. Do połowy 1993 trwał remont budynku. Uroczyste otwarcie wnętrza nastąpiło 13 listopada 1993. Pomieszczenia były wynajmowane przez PGNiG od 1991 do lutego 2013 roku. Ponadto funkcjonowało biuro Euroregionu „Karpaty”.

Obecnie w pomieszczeniach budynku mają swoją siedzibę restauracja (piwnice), sklepy (parter).

W przeszłości w miejscu obok budynku znajdował się Kościół Najświętszej Marii Panny (od 1377 do 1787 roku). Z tego względu niewielki placyk przy zachodniej fasadzie kamienicy, w 1905 roku przekształcony w skwer, został nazwany Placem Marii. W tym miejscu znajduje się obecnie pomnik Kamień 1000-lecia, odsłonięty w kwietniu 1960 z okazji obchodów 800-lecia miasta Sanoka (inskrypcja "Tysiąc lat państwa Polskiego. Osiemset lat Sanoka 1960").

(opis pochodzi z wikipedii

http://pl.wikipedia.org/wiki/Ramer%C3%B3wka

)

Budynek został wpisany do gminnej ewidencji zabytków[18].