†

Synagoga

Pierwsza synagoga w Sochaczewie powstała zapewne na przełomie XV i XVI w., wraz z ukonstytuowaniem się gminy. Był to obiekt drewniany. Pod koniec XVIII w. zastąpiła ją synagoga murowana, wzniesiona z cegły z rozebranego kościoła gotyckiego, spalonego przez pożar w 1793 roku. Budowla znajdowała się mniej więcej w połowie odcinka pomiędzy kamieniczką na rogu ulic Podzamcze i Traugutta (ze sklepem „Świat Alkoholi”) a muszlą koncertową.
Był to bardzo efektowny obiekt w stylu klasycystycznym. Posiadał dwie wysokie kondygnacje, nakryte olbrzymim dachem dwuspadowym. Od strony fasady w każdej kondygnacji znajdowało się 5 okien, rozłożonych symetrycznie po dwie pary po bokach szerszego okna centralnego. Także oddzielne okna dla każdej kondygnacji znalazły się na ścianach bocznych. Posiadała boczne schody zewnętrzne, wiodące zapewne na galerię dla kobiet. Budowla znajdowała się na pochyłości; niewykluczone, że jej prawa strona była wyższa niż lewa.
Synagoga istniała do czasów okupacji niemieckiej podczas II wojny światowej. Została uszkodzona podczas bombardowania 4 września 1939 roku. W gruzach znalazło się kilka osób, ale zdołano je odkopać. Zarówno synagoga, jak i kościół katolicki, były także celami kolejnych nalotów niemieckich. Wynikało ta zapewne z możliwości wykorzystania tych obiektów do celów militarnych, np. wykorzystania wież i dachów do kierowania artylerią. Po wkroczeniu do Sochaczewa władze niemieckie zabroniły Żydom modlić się w synagodze, jak przeprowadzania uboju rytualnego zwierząt; za jedno i drugie grożono ciężkim więzieniem. Następnie została zdewastowana; zresztą z pojedynczego zdjęcia z września 1939 r. wynika, że była już w stanie faktycznej ruiny. Na początku 1941 r. była już tylko skorupą, z dziurawymi ścianami i dachem, bez wyposażenia. Została ostatecznie wysadzona przez Niemców po 15.12.1941 r.; był to symbol ostatecznej likwidacji dzielnicy żydowskiej. Za: http://www.sztetl.org.pl/pl/article/sochaczew/11,synagogi-domy-modlitwy-i-inne/44638,synagogi-w-sochaczewie/