†

Pałac

Prace w Strawczynie miały charakter ratowniczo-konserwatorski. Przedmiotem prac był niewielki nieużytek, lekko obniżony w stosunku do okolicznych pól, na którym zachował się relikt kamiennej, sklepionej kolebkowo, piwnicy. Obiekt nie był notowany w literaturze, a jedyna wzmianka, pióra monograflsty Kielecczyzny ks. J. Wiśniewskiego, sugerowała, że stał tu "ongl dwór lub może zameczek". Tegoroczne prace miały na celu zweryfikowanie tej wiadomoś­ci, poznanie stanu zachowania murów fundamentowych i, jeśli to będzie możliwe, podjęcia próby zrekonstruowania rzutu budynku.
Wytyczono i wyeksplorowano 33 wykopy sondażowe o łącznej powierzchni 205 m2 (i orientacyjnej
kubaturze 200 m3), zgromadzony spory zbiór ruchomych przedmiotów zabytkowych (4578 zabytków, w tym 2997 ułamków naczyń glinianych, 707 ul. kafli piecowych. 647 fr, szkła itp.) sporządzono niezbędne notatki architektoniczne i odpowiednią dokumentację.
Na 33 wykopy sondażowe tylko w 23 znaleziono nikłe relikty murów fundamentowych a najciekawsze obserwacje poczyniono na podstawie analizy negatywów, pozostałych po rozebranych, aż do stopy fundamentu, murach. Stwierdzono także, że w środkowej partii budynku poziom gruntu zebrany został poniżej pierwotnego poziomu użytkowego. Analiza ruchomego materiału zabytkowego (w którym przeważał materiał bardzo rozdrobniony i trudny do analizy formalnej] wykazała, iż obiekt funkcjonował od połowy XVII do drugiej połowy lub końca XVIII w.
Obserwacje te przekonują, że badany obiekt został całkowicie i bezpowrotnie zniszczony. głównie po wojnie, w związku z wydobywaniem z kopca ziemnego, kryjącego relikty murów, materiału i kruszywa na pobliską drogę.
Badania pozwoliły jednak zrekonstruować hipotetyczny rzut założenia. Byl to budynek prostokątny o wymiarach 19 x 33 m opięty na narożach czterema ośmiobocznymi wieżami. Dom ukształtowany był dwutraktowo, w osiach skrajnych trzytraktowo, na dolnym poziomie posiadał 12 pomieszczeń i miał chyba dwie kondygnacje. Charakter obiektu i jego skala, niewiele odbiegająca od pałacu biskupiego w Kielcach, nie wymaga komentarza. Odkrycie można więc interpretować Jako relikt wczesnobarokowego dworu-pałacu, którego fundację łączyć należy z rodziną Gawrońskich i odnosić do i połowy XVII w.
Materiały i dokumentacja znajdują się w zbiorach Wojewódzkiego Ośrodka Archeologiczno Konserwatorskiego w Kielcach.
Badania zostały zakończone.

Źródło:

http://bazhum.muzhp.pl/media//...adania-r1990-t24-s121-122.pdf<

br />