Dzielnica Bydgoskie Przedmieście

Bydgoskie Przedmieście (niem. Bromberger Vorstadt) - jedna z prawobrzeżnych dzielnic Torunia.
br />

W obecnej formie Bydgoskie Przedmieście ukształtowało się w XIX i na pocz. XX wieku; z tego okresu pochodzi jego nazwa. Wcześniej był to w dużej części teren zalesiony, na którym występowały wysokie piaszczyste wydmy. Niektóre z nich zniwelowano w czasie budowy twierdzy, tak, że w większości nie są one widoczne w topografii miasta, a nazwy ich znamy jedynie ze źródeł (np. Złota Góra, Zajęcza Góra), jedynie Piekarskie Góry mają wyraźną formę.
W średniowieczu i w czasach nowożytnych w obecnych południowych krańcach Przedmieścia wiódł trakt od Bramy Starotoruńskiej do Przysieka (posiadłości Torunia w jego patrymonium miejskim), wzdłuż którego rozciągały się bogate ogrody mieszczan z willami, rzeźbami i fontannami.
Zarówno w średniowieczu, jak i w czasach nowożytnych obszar późniejszego Przedmieścia Bydgoskiego zwany był Przedmieściem Starotoruńskim (od Starego Torunia) i nie należał do najsilniej zurbanizowanych i zaludnionych przedmieść dawnego Torunia.

W obecnej formie urbanistycznej Bydgoskie Przedmieście, i sąsiednie Rybaki, rozwijało się od 1828 roku poza terenem toruńskiej twierdzy, głównie wzdłuż obecnej ul. Bydgoskiej (uregulowanej od 1817 r.). Po 1872 r., tj. po nadaniu Toruniowi najwyższej rangi strategicznej w państwie pruskim - twierdzy I stopnia, nastąpiło zasadnicze ożywienie budowlane dzielnicy, a ponadto lokowało się tu wiele tartaków (drewno z wycinki lasów na obszarach przeznaczonych pod nowe fortyfikacje) i przedsiębiorstw budowlanych.
Budynki mieszkalne z tego okresu mogły być wykonane tylko w konstrukcji szachulcowej, czyli takie, które dopuszczano w rejonie fortecznym jako łatwe do ewentualnego demontażu. Często wyróżniały się one bogato zdobionym detalem snycerskim, jak np. domy przy ul. Bydgoskiej 44/46, 48.

Plan zabudowy Przedmieścia sporządzono w 1889 roku. Otrzymało ono prosty, szachownicowy układ sieci ulicznej. Przedmieście stało się uprzywilejowaną dzielnicą mieszkaniową bogatego mieszczaństwa - temu właśnie zawdzięcza najlepsze ze wszystkich ówczesnych dzielnic Torunia rozplanowanie i uzbrojenie terenu. Po zniesieniu ograniczeń budowlanych, istniejących z przyczyn rozwoju twierdzy, w 1909 roku Bydgoskie Przedmieście zabudowało się bardzo szybko.

Zabudowa mieszkaniowa Bydgoskiego Przedmieścia powstała w większości na przełomie XIX i XX wieku oraz w okresie międzywojennym. Stara część Przedmieścia charakteryzuje się budynkami 4-5 kondygnacyjnymi (wiele domów o bogato zdobionych secesyjnych, eklektycznych, klasycystycznych fasadach), często o stosunkowo wysokim, jak na owe czasy, standardzie, a przy ul. Bydgoskiej także budynki o charakterze willowym wraz z ogrodami, które zamieszkiwane były przez zamożnych obywateli miasta.
W 1884 roku na zachodnim skraju Przedmieścia (ul. Mickiewicza / Reja / Asnyka) wzniesiono koszary ułanów wg typowego projektu z muru pruskiego, po II wojnie światowej zaadaptowane na mieszkania, a przy ul. Sienkiewicza / Fałata / Broniewskiego koszary piechurów, pełniące do dziś funkcje wojskowe.
Również po II wojnie na Przedmieściu wybudowano osiedla mieszkaniowe o charakterze blokowym (Os. Kochanowskiego).

W okresie powojennym znacznie zmieniła się "jakość" mieszkańców dawnych ekskluzywnych mieszkań wyższej klasy społecznej Bydgoskiego Przedmieścia. Wiele budynków zostało zdewastowanych, umyślnie lub bezmyślnie. Stan wielu budynków odzwierciedla poziom lokatorów, a także zaniedbanie i brak zainteresowania zarówno tych mieszkańców, jak i administratorów domów i władz miasta. Niektóre z zabytkowych i cennych architektonicznie i historycznie budynków w okresie powojennym całkowicie zniknęły z krajobrazu w wyniku zaniedbań ze strony odpowiedzialnych.

http://www.turystyka.torun.pl/...2/bydgoskie-przedmiescie.html<

br />