Dzielnica Śródmieście

Dzielnica Śródmieście obejmuje obszar położony pomiędzy kanałem Folusz na południu i strumieniem Zdrój (obecnie Kanał Obrzębiński , częściowo zakryty) na północy, na zachodzie sięgający poza ul. Sportową, a od wschodu ograniczony ul. Wyszyńskiego. Zajmuje ponad 1/10 powierzchni miasta. Jest to jedyna dzielnica w 100 % zurbanizowana. Dominuje tu zabudowa mieszkalna ze znaczną koncentracją funkcji handlowo-usługowej i która generalnie składa się z dziewiętnastowiecznej zabudowy starego centrum i kompleksów powojennej zabudowy mieszkalnej wielorodzinnej, z dużym udziałem ważnych budynków użyteczności publicznej. Tutaj też zlokalizowanych jest 70 % wszystkich terenów o zabudowie intensywnej. Prawie 2/3 ludności Turku mieszka w Śródmieściu. Jest to najstarsza pod względem urbanistycznym część miasta.

Wieś, na terenie której powstało miasto Turek, istniała prawdopodobnie już w X w. i usytuowana była w okolicy obecnej ul. Nowej w pobliżu brodu na strumieniu (dzisiejszym kanale Folusz), gdzie krzyżowały się szlaki handlowe ze Spycimierza do Gniezna i z Kalisza do Włocławka. Od połowy XI w. wieś należała do arcybiskupów gnieźnieńskich. Na początku XII w. powstała tutaj parafia z kościołem w miejscu obecnego kościoła parafialnego. Przyjmuje się, że lokacja miasta nastąpiła w 1341 r. Bardzo prosty układ urbanistyczny obejmował rynek i cztery odchodzące od niego ulice. Szczyt rozwoju miasto osiągnęło w XVI w. Zabudowa miejska rozciągała się pomiędzy obecnymi ulicami Mickiewicza i Legionów Polskich oraz sięgała ul. Kączkowskiego na północy, a na południu ul. Tamka obejmując również dawną wieś zwaną w późniejszych czasach Uboga Wsią.

Po utworzeniu Królestwa Polskiego rząd w ramach polityki aktywującej gospodarczo małe miasta zaplanował założenie w Turku kolonii fabrycznej dla tkaczy. W roku 1823 sporządzony został nowy plan regulacji miasta i wytyczenia dzielnicy dla osadników – tkaczy. Wzdłuż nowej szosy do Kalisza powstała kolonia Nowy Świat, a na północ od niej kolonia Pólko wzdłuż obecnej ul. Żeromskiego z ogrodami sięgającymi strumienia Zdrój. Rozplanowano też Nową Dzielnicę na miejscu skupiska stodół miejskich (rejon obecnej ul. 3 Maja pomiędzy ul. Żeromskiego i Kączkowskiego). Do początku XX w. zabudowa skupiona była nadal wokół ulic średniowiecznego układu urbanistycznego i dziewiętnastowiecznych kolonii . Później pojawiła się również w formie niewielkich przedmieść wzdłuż głównych dróg wylotowych z miasta. Nie było tu większych fabryk poza kilkoma drobnymi zakładami włókienniczymi, elektrownią miejską, browarem, gorzelnią i wytwórnią kotłów. W tym czasie powstała nowa zabudowa centrum miasta w większości istniejąca do dzisiaj.

Od 1867 r. Turek był miastem powiatowym, ale dopiero w okresie międzywojennym wpłynęło to w większym stopniu na wygląd miasta. Wybudowano kilka ważnych obiektów jak park miejski, budynek starostwa powiatowego, budynek liceum. W czasie II wojny światowej władze okupacyjne zaplanowały w rejonie ulic Kączkowskiego, Mickiewicza i obecnej ul. Sportowej budowę nowej dzielnicy mieszkaniowej, z czego udało się zrealizować tylko kilka budynków przy ul. Składkowskiego. Po wojnie w latach 50. w tym rejonie wzniesiono dalsze budynki wykorzystując przygotowaną już w czasie wojny infrastrukturę podziemną. W połowie lat 50. uruchomiono Zakłady Przemysłu Jedwabniczego przy ul. Kaliskiej, pierwszy duży zakład przemysłowy na terenie miasta.

Do początku lat 60. XX w. ok. 80 % zabudowy miejskiej skupionych było w Śródmieściu. Późniejsze lata przyniosły znaczne zmiany w tym rejonie. W związku z budową kopalni i elektrowni „Adamów” we wschodniej dotąd niezabudowanej części powstało Osiedle XX-lecia PRL (Osiedle Górnicze). W rejonie ul. Kączkowskiego wzniesiono wiele budynków mieszkalnych , m.in. Osiedle Spółdzielcze, a w latach 80. także na terenie na północ od ul. Browarnej. Samo stare centrum zmieniło się w niewielkim stopniu. Dopiero w ostatnich dwudziestu latach przyspieszeniu uległ proces modernizacji lub zastępowania starej zabudowy nową. Od kilku lat władze miasta dążą do opracowania koncepcji rewitalizacji tej części miasta.