Ratusz (Sparkasse Kasę Oszczędności w Białej), Bielsko-Biała

Neo[EZN]

Na stronie od 2001 wrzesień
24 lat 7 miesięcy 13 dni

Dodane: 14 października 2009, godz. 12:10:34

Źródło: Aukcje internetowe

Rozmiar: 960px x 666px

2 pobrania

3020 odsłon

6 średnia ocen

Poprzednie i następne zdjęcia Neo[EZN]

Obiekty widoczne na zdjęciu

Ratusz

więcej zdjęć (122)

Architekt: Emanuel Rost junior

Atrakcja turystyczna

Zbudowano: 1895-1897

Dawniej: Sparkasse Kasę Oszczędności w Białej

Zabytek: A-721/96

Neorenesansowy gmach ratusza stojący przy pl. Ratuszowym jest jednym z najokazalszych gmachów publicznych Bielska-Białej. Powstał w latach 1895-1897 według projektu Emanuela Rosta juniora. W założeniu miał być dwufunkcyjny - mieścić zarówno magistrat, jak i Komunalną Kasę Oszczędności. Jako że miasto liczyło wtedy zaledwie kilkanaście tysięcy mieszkańców i nie potrzebowało jeszcze wtedy aż tak wielkiego ratusza (skala budynku miała raczej znaczenie ideowe, a nie funkcjonalne) umieszczono w nim też straż miejską, areszt, muzeum miejskie i mieszkania dla urzędników. Od 1951 r. jest wyłącznie siedzibą Prezydenta Miasta, Rady Miejskiej i części wydziałów Urzędu Miejskiego (współcześnie urząd pochłania prawie wszystkie budynki przy pl. Ratuszowym). Układ poszczególnych elewacji względem siebie jest wyraźnie zhierarchizowany. Najskromniejsza jest tylna, zachodnia część gmachu. W miarę dochodzenia do fasady artykulacja i ornamentacja gęstnieją, wskazując na ryzalit środkowy, mający najwięcej detali architektonicznych i treści ideowe. Najciekawszym jego elementem jest w zwieńczeniu rzeźba bogini Eirene (rzymska Pax - uosobienie pokoju) z rogiem obfitości w ręku i małym Plutosem, symbolem bogactwa. Charakterystycznym akcentem jest 52-metrowa masywna, kwadratowa wieża zegarowa z loggią widokową nakrytą cebulastym, wielobocznym hełmem z galeryjką i iglicą w otoczeniu czterech narożnych kopułek. Wieża ta symbolizuje suwerenność samorządu miejskiego. Obecnie umieszczony jest na niej zegar komputerowy z kurantem, wygrywającym co trzy godziny hejnał miejski. Wewnątrz najciekawszy jest dość surowy klasycyzujący westybul wraz klatką schodową oraz sala posiedzeń rady miejskiej, stanowiąca najbardziej dekoracyjne pomieszczenie ratusza.

Łączący elementy wczesnego modernizmu i międzywojennego monumentalnego neoklasycyzmu narożny gmach Banku Pekao na rogu pl. Ratuszowego i ul. Ratuszowej, w ciągu ul. Stojałowskiego, powstał według projektu Leopolda Landaua w 1923 r. Przed wojną mieścił Bank Gospodarstwa Krajowego i mieszkania urzędników. Czteropiętrowy, ma masywną fasadę z parterem z surowego ciosu piaskowcowego, artykulację ścian poprowadzoną porządkami częściowo kanelowanych pilastrów. Narożnik gmachu jest zaokrąglony, jego zwieńczenie zdobią Orzeł Biały i obie tarcze herbu Bielska-Białej. Całość wieńczy mansardowy dach z wieżyczką widokową.

Bazary Zamkowe, zwane też Wysokim Trotuarem, zbudowano w latach 1898–1899, rozbierając jednocześnie istniejącą od 1521 r. zewnętrzną linię obwarowań miejskich, otaczającą zamek od wschodu i północy. Składały się z dwóch, różnych pod względem architektonicznym, pierzei. Od strony ul. Zamkowej miały formę masywnych, arkadowo zamkniętych otworów wejściowych, natomiast od pl. Chrobrego – typowych jednopiętrowych kamienic. Tworzyły podbudowę architektoniczną dla eklektycznej bryły zamku. Dachy budynków od strony ul. Zamkowej tworzyły taras, na którym założono ogród zamkowy inspirowany "wiszącymi ogrodami". Przez cały okres swego istnienia pełniły funkcję (pierwszego w mieście) pasażu handlowego. Na piętrze kamienic przy pl. Chrobrego znajdowały się mieszkania. Bazary Zamkowe wyburzono w 1974 r. podczas poszerzania ul. Zamkowej, która miała stać się częścią przelotowej drogi do Szczyrku. Ta decyzja ówczesnych władz miejskich z prezydentem Antonim Kobielą na czele jest dziś praktycznie jednogłośnie uważana za przykład skandalicznego zniszczenia zabytkowej tkanki miejskiej. W wyniku wyburzenia odsłonięto ceglany mur oporowy powstały pod koniec XIX w. (po rozbiórce murów miejskich). Obecnie pojawiają się różne koncepcje całkowitej bądź częściowej odbudowy podzamcza, jednak żadna z nich nie jest niestety poważnie brana pod uwagę przez władze miejskie jako możliwa do zrealizowania.

Dzisiejszy pl. Ratuszowy rozciągający się między ul. Stojałowskiego a Dmowskiego powstał w II poł. XIX w. jako Targ Świński (Schweinsplan). W 1869 r. we wschodniej jego części powstał kompleks zabudowań fabryki sukna Franciszka Vogta, a w roku 1890 r. w sąsiedztwie fabryki wybudowano siedzibę straży pożarnej. Odtąd plac nosił nazwę Feuerwehrplatz (Plac Straży Ogniowej) i przestał pełnić funkcję targu. W 1895 r. rozpoczęto budowę obecnego gmachu ratusza - do dziś jednej z najokazalszych budowli Bielska-Białej. Z tej racji plac, przemianowany na Rathausplatz, awansował do rangi nowego \"forum\" Białej. Zaczęły powstawać nowe budowle - rozebrany w 1972 r. kinoteatr, gmach Pekao, kamienice oraz druga hala fabryki Vogta. Ponadto w 1897 r. na zachód od ratusza powstał park miejski o powierzchni 9800 m², stanowiący naturalne przedłużenie placu. Jednocześnie do przełomu lat 70. i 80. przez plac biegła ważna arteria komunikacyjna - jej przeniesienie na równoległą ul. Dmowskiego jest chyba jedynym pozytywem budowy Osiedla Śródmiejskiego. Dziś pięknie zrewitalizowany (zarówno nawierzchnia, jak i budynki), a przy tym nie zepsuty przez fantazję architektów jest jednym z najbardziej chwalebnych miejsc Bielska-Białej.

Plac zaczął się kształtować w połowie XIX w. Wcześniej miejsce to wypełniały dwa nieregularne bloki zabudowy przecięte potokiem Niper, do którego w ob. południowo-wschodnim narożniku uchodził inny potok – Młynówka. Dopiero kiedy wyburzono północny z wymienionych bloków zabudowy oraz skanalizowano Niper (a nastąpiło to w r. 1882) można rzeczywiście mówić o miejskim placu w tym miejscu.

Kiedy Dolne Przedmieście zaczęło zastępować Stare Miasto jako administracyjne, gospodarcze i kulturalne centrum miasta, plac Chrobrego, zwany do 1890 r. Smolnym (Pechring) a potem Garncarskim (Töpferplatz), pod koniec wieku stał się faktycznym sercem miasta (przyczyniła się do tego zarówno korzystna lokalizacja, jak i to, że przez niego przebiegały główne osie komunikacyjne N-S (3 Maja/Zamkowa/Partyzantów) i E-W (11 Listopada/Wzgórze/Cieszyńska)), co zostało podkreślone w planie regulacyjnym Bielska z 1899 r. autorstwa Maxa Fabianiego.

W tamtych latach doszło też do wielkich zmian w wyglądzie placu: w 1860 r. skanalizowany płynący jego środkiem potok Niper, na pocz. lat 20. wyburzono stojący na jego środku Dom Tobiasa, ponadto powstawała nowa zabudowa wypierająca starą z pocz. XIX wieku.

Obecnie pl. Chrobrego, potocznie nazywany \"Pigalem\", jest niekwestionowany sercem Bielska-Białej. Jego płyta (z fontanną jako centralnym punktem i szerokimi schodami) powstała w 2003 r. Wschodnią część stanowi jezdnia ul. 3 Maja, a południową – ul. Wzgórze. Dominantą placu jest średniowieczny, wielokrotnie przebudowywany zamek książąt Sułkowskich. Pozostałe budowle to kamienice (barokowe, neostylowe i funkcjonalistyczne) oraz funkcjonalistyczny gmach banku.

Polska › woj. śląskie › Bielsko-Biała › Biała Śródmieście › pl. Ratuszowy › Ratusz

Lata 1960-1970 , Lata 60. XX wieku, trójpolówka z Bielska-Białej. Po lewej ratusz, po prawej na górze dzisiejszy Bank Pekao na pl. Ratuszowym, a po prawej na dole południowo-zachodni narożnik pl. Chrobrego z dobrze widocznymi Bazarami Zamkowymi.